… για το βιβλίο του «Ο κύκλος» ( ΠΕΚ)

«(…) Τρία βιβλία είχαν μείνει στο σπίτι από τον πατέρα μου. Μέχρι Τρίτη Δημοτικού ήταν ο πατέρας μου και η μάνα μου είχε τελειώσει Δημοτικό. Ο πατέρας μου ήταν οδηγός ενός φορτηγού και μετά είχε κάνει ένα μικρό συνεργείο επισκευής ποδηλάτων. Έξυπνος άνθρωπος, θα είχε προκόψει αν είχε ζήσει. Λοιπόν, είχαν μείνει τρία βιβλία.
Το ένα ήταν ο πρώτος τόμος μιας εγκυκλοπαίδειας της εποχής, του «Ήλιου». Είχα γίνει ξεφτέρι στο άλφα. Ήξερα όλα τα άλφα. Υπήρχε ένα βιβλίο κοινωνικής κριτικής που το διάβαζαν μάλλον οι Αριστεροί της εποχής. Δεν ήξερα εγώ τίποτα από πολιτικά τότε. Max Nordau «Τα κατά συνθήκη Ψεύδη», μια κριτική της υποκρισίας. Μπορώ να σου πω το μόνο πράγμα που είναι σταθερό στη ζωή μου είναι η απέχθεια προς την υποκρισία, με οποιοδήποτε περιτύλιγμα.
Είναι το χειρότερο χαρακτηριστικό. Αν έβαζα ένα αμάρτημα, όπως λέμε τα εφτά αμαρτήματα πάνω πάνω θα ήταν η υποκρισία. Και τι έλειπε ακόμα για να έχω πλήρη βιβλιογραφία; Ένα ερωτικό μυθιστόρημα «Η Κόκκινη Κουρτίνα». Τι άλλο; Τα είχα όλα. Ο Στέφανος δεν ήθελε τίποτα, μέχρι την Τετάρτη Γυμνασίου.
Εντάξει, ήμουν καλός μαθητής, αλλά βασικά το σιχαινόμουν το σχολείο, το θεωρούσα επιβράβευση του κομφορμισμού και της μιζέριας, καθότι όλες οι καλές οικογένειες διαγκωνίζονται ποιο παιδί θα γίνει παραστάτης της σημαίας. Ο υποχρεωτικός εκκλησιασμός, το υποχρεωτικό κατηχητικό. Αυτή είναι η μνήμη που έχω από αυτή την περίοδο μέχρι που φτάνει ένας φιλόλογος. Και μου ανοίγει τον κόσμο. Καταλαβαίνει ότι έχει ένα διψασμένο παιδί στην τάξη. Έμενε δίπλα από το σπίτι μου, με καλεί το βράδυ και αρχίζει να μου δανείζει βιβλία.
Και ανοίγει ιστορία, φιλοσοφία, λογοτεχνία. Ε, αυτό ήταν μεγάλη αλλαγή στη ζωή μου»
απόσπασμα από την συνέντευξη «Στέφανος Τραχανάς: Η επιστήμη δεν με παρηγορεί απέναντι στο θάνατο«. Ολόκληρη η συνέντευξη ΕΔΩ: reader.gr

Το Βραβείο Δοκιμίου-Κριτικής απονεμήθηκε στον Στέφανο Τραχανά (για το βιβλίο του «Ο κύκλος. Επιστήμη και δημοκρατία σε ανήσυχους καιρούς») και στον Λυκούργο Κουρκουβέλα (για το έργο του «Φραντς Κάφκα. Πολιτική και Κουλτούρα στη Μεταπολεμική Εποχή»).

Η απονομή έγινε πριν από μερικές ημέρες στην Εθνική Πινακοθήκη:

Ο Στέφανος Τραχανάς γεννήθηκε το 1943 στο Καβούσι Λασηθίου Κρήτης, από το δημοτικό σχολείο του οποίου και αποφοίτησε. Έκανε τις γυμνασιακές του σπουδές στο Γυμνάσιο Ιεραπέτρας και το νυχτερινό Γυμνάσιο Αγίου Αρτεμίου Αθηνών απ’ όπου και πήρε το απολυτήριό του. Σπούδασε στη Σχολή Μηχανολόγων Ηλεκτρολόγων του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου, με υποτροφία του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών για όλα τα έτη των σπουδών του. Όμως το ενδιαφέρον του στράφηκε από πολύ νωρίς στη θεωρητική φυσική την οποία και σπούδασε σε μεταπτυχιακό επίπεδο, αρχικά στο Κέντρο Πυρηνικών Ερευνών «Δημόκριτος» –με υποτροφία της Εθνικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας – και αμέσως μετά (1971) στο τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου Harvard με υποτροφία του πανεπιστημίου. Εν τούτοις –παρότι είχε περάσει με υψηλή διάκριση τις εξετάσεις του υποψήφιου διδάκτορα– απέτυχε να προσαρμοστεί στο πανεπιστημιακό περιβάλλον το οποίο τελικά εγκατέλειψε το 1973 αφήνοντας ανολοκλήρωτη τη διατριβή του.
Αναζητώντας μια νέα σχέση με τη φυσική –έξω από το πανεπιστημιακό πλαίσιο αυτή τη φορά– αφιέρωσε τα επόμενα δέκα χρόνια της ζωής του (1973-1983) στη συγγραφή ενός βιβλίου κβαντομηχανικής αρχικά, κι ενός βιβλίου διαφορικών εξισώσεων λίγο αργότερα, κυρίως για να απαντήσει δικά του εκκρεμή ερωτήματα παρά να διδάξει κάποιους άλλους. Καλλιέργησε έτσι μια ενδοστρεφή παιδαγωγική που επικεντρώνεται πρωτίστως στην ατελή κατανόηση του αντικειμένου από τον ίδιο το δάσκαλο παρά στις δυσκολίες της πρόσληψής του από το φοιτητή. Επιστρέφει σε πανεπιστημιακό περιβάλλον –και στην «ομαλή» ζωή– το 1983 όταν, μετά την έκδοση του πρώτου του βιβλίου, μια ομάδα ανθρώπων από το νεοσύστατο τότε Πανεπιστήμιο Κρήτης –με πρωτεργάτη τον Λευτέρη Οικονόμου– έκρινε ότι το Τμήμα Φυσικής θα είχε κάτι να κερδίσει από την ανορθόδοξη εμπειρία του. Το πείραμα κρίθηκε μάλλον επιτυχές, και ως αποτέλεσμα αυτού συνεχίζει έκτοτε να διδάσκει στο Τμήμα Φυσικής, εκ περιτροπής όλα σχεδόν τα βασικά του μαθήματα.
Με έμφαση στην κβαντική θεωρία και τις διαφορικές εξισώσεις. Εν τούτοις η σχέση του με το Τμήμα θα παραμείνει άτυπη, χωρίς συμβατικές δεσμεύσεις και οικονομικό περιεχόμενο, το οποίο του επιτρέπει την ανεκτίμητη πολυτέλεια να εκτελεί το διδακτικό του έργο ως μια απόλυτα εθελοντική επιλογή. Η οργανική του θέση όλα αυτά τα χρόνια είναι στο Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ). Είναι Ιδρυτικό μέλος και πρόεδρος της εκδοτικής επιτροπής των Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κρήτης, ενώ διετέλεσε Διευθυντής του οργανισμού από το 1984 έως το 2013. Το 2002 ανακηρύχθηκε σε Επίτιμος διδάκτωρ του Τμήματος Φυσικής του Πανεπιστημίου Κρήτης. Από το Νοέμβριο του 2015 είναι Διευθυντής του Κέντρου Ανοικτών Διαδικτυακών Μαθημάτων Mathesis, το οποίο αποτελεί ιδιαίτερο τμήμα των Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κρήτης (ΠΕΚ) για τη δημιουργία και δωρεάν διάθεση Διαδικτυακών μαθημάτων σε όλους τους Έλληνες.

Κατηγορίες:ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ, ΦΥΣΙΚΗ

Ετικέτες: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΤΡΑΧΑΝΑΣ, ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ