Η Νορβηγική Ακαδημία Επιστημών και Γραμμάτων αποφάσισε να απονείμει το Βραβείο Kavli 2026 στην Αστροφυσική στους:
● Vasily Belokurov, Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, Ηνωμένο Βασίλειο
● Amina Helmi, Πανεπιστήμιο του Χρόνινγκεν, Ολλανδία
● Rodrigo Ibata, CNRS και Πανεπιστήμιο του Στρασβούργου, Γαλλία
για την αποκάλυψη αρχέγονων ιχνών από παλαιότερες συγχωνεύσεις, τα οποία αποδεικνύουν ότι ο Γαλαξίας μας σχηματίστηκε σταδιακά, απορροφώντας μικρότερους γαλαξίες.
Οι τρεις βραβευθέντες με το βραβείο Kavli άλλαξαν ριζικά την κατανόησή μας για το πώς εξελίχθηκαν οι μεγάλοι γαλαξίες κατά την εξέλιξη του σύμπαντος. Σύμφωνα με το ιεραρχικό μοντέλο σχηματισμού των γαλαξιών, θεωρείται ότι οι τεράστιοι γαλαξίες μεγαλώνουν απορροφώντας πολυάριθμα μικρότερα γαλαξιακά συστήματα από το περιβάλλον τους. Οι βραβευθέντες παρείχαν σαφείς παρατηρησιακές αποδείξεις ότι τέτοιες μεγάλες συγχωνεύσεις έχουν όντως συμβεί και ότι τα ίχνη τους παραμένουν ορατά στον δικό μας Γαλαξία μέχρι και σήμερα, δισεκατομμύρια χρόνια μετά.
Τεράστια σύνολα δεδομένων από προγράμματα όπως το Sloan Digital Sky Survey και η διαστημική αποστολή Gaia, παρείχαν τρισδιάστατες θέσεις, τρισδιάστατες ταχύτητες και δεδομένα για τη χημική σύσταση δισεκατομμυρίων άστρων. Συνδυάζοντας αυτά τα δεδομένα με καινοτόμες αναλυτικές μεθόδους και προσομοιώσεις, οι τρεις βραβευθέντες αποκάλυψαν ότι ο Γαλαξίας μας είναι το αποτέλεσμα επαναλαμβανόμενων, δραματικών και βίαιων κοσμικών συγκρούσεων. Ανακάλυψαν πολυάριθμα μεμονωμένα αστρικά ρεύματα και δομές στην γαλαξιακή άλω, τα οποία μπορούν να συνδεθούν με συγκεκριμένα μεγάλα γεγονότα απορρόφησης, φέρνοντας στο φως μια πολύπλοκη ιστορία σχηματισμού που ξεπερνά κατά πολύ το απλό σενάριο μιας ομαλής και συνεχούς ενσωμάτωσης.
Ο Vasily Belokurov απέδειξε τη σημασία των εξαιρετικά αμυδρών νάνων γαλαξιών στην ιστορία των απορροφήσεων του Γαλαξία μας. Παρουσίασε μια ολοκληρωμένη εικόνα αυτού του ιστορικού,το λεγόμενο πεδίο ρευμάτων (Field of Streams), με βαθιές προεκτάσεις για την κατανομή της σκοτεινής ύλης. Ο Belokurov και η Helmi, ανεξάρτητα ο ένας από τον άλλο, εντόπισαν το υπόλειμμα – την δομή Gaia-Enceladus-Sausage – της τελευταίας μεγάλης συγχώνευσης με έναν νάνο γαλαξία. Ο Belokurov ανέδειξε τις ακτινικές τροχιές αυτού του συστήματος, καθώς και τον κυρίαρχο ρόλο του στην δημιουργία της τοπικής γαλαξιακής άλω.
Η Amina Helmi εντόπισε αστρικά ρεύματα, υπολείμματα πανάρχαιων νάνων γαλαξιών που απορροφήθηκαν, αποδεικνύοντας ότι παλαιότερες συγχωνεύσεις μπορούν ακόμα να ανιχνευθούν στα άστρα της τοπικής άλω. Έδειξε ότι η ενσωμάτωση του νάνου γαλαξία Gaia-Enceladus-Sausage συνεισέφερε ένα μεγάλο ποσοστό των άστρων της εσωτερικής άλω και πιθανότατα, «θέρμανε» τον αρχέγονο γαλαξιακό δίσκο πριν από 8 έως 11 δισεκατομμύρια χρόνια. Η Helmi εφαρμόζει την χημικοδυναμική ανάλυση, συνδυάζοντας λεπτομερή δεδομένα χημικής σύστασης με την κινηματική των άστρων, για να ξεχωρίσει τα άστρα που σχηματίστηκαν στον Γαλαξία μας από εκείνα που προήλθαν από απορρόφηση άλλων συστημάτων.
Η ανακάλυψη του Νάνου Σφαιροειδούς Γαλαξία του Τοξότη από τον Rodrigo Ibata παρείχε την πρώτη σαφή παρατηρησιακή απόδειξη ότι ο Γαλαξίας μας εξακολουθεί να απορροφά γαλαξίες-δορυφόρους. Στη συνέχεια χαρτογράφησε το παλιρροϊκό ρεύμα του Τοξότη, καθώς και ο εντοπισμός της πλούσιας υποδομής και ασυμμετρίας στην άλω του γαλαξία της Ανδρομέδας, υπήρξαν καθοριστικά για την χαρτογράφηση των πολύπλοκων πεδίων από «γαλαξιακά συντρίμμια» γύρω από τους δύο γαλαξίες. Τα ευρήματα αυτά, ακόμα και σήμερα, ανατρέπουν τις αντιλήψεις μας για το πώς σχηματίζονται οι δομές σε γαλαξιακή κλίμακα.
πηγή: https://www.kavliprize.org/prizes/astrophysics/2026 (via J D M)
Κατηγορίες:ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ, ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗ
physicsgg 
Σχολιάστε