Ο Graham Farmelo είναι Βρετανός θεωρητικός φυσικός και συγγραφέας, γνωστός από την βραβευμένη βιογραφία του Paul Dirac, «The Strangest Man», αλλά και την βιογραφία του Stephen Hawking, «Hawking: His Life and Work», που κυκλοφόρησε το 2026. Στις 15 Οκτωβρίου του 2026, έδωσε διάλεξη στο Μαθηματικό Ινστιτούτο του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης με τίτλο «Πλησιάζει το τέλος της θεωρητικής φυσικής;«, στο πλαίσιο της δημόσιας διάλεξης «Roger Penrose» της Οξφόρδης, παρουσία του ίδιου του Penrose. Ο τίτλος επαναλαμβάνει το προκλητικό ερώτημα που είχε επιλέξει ο Stephen Hawking για την εναρκτήρια διάλεξή του ως κατόχου της Λουκασιανής Έδρας Μαθηματικών στο Καίμπριτζ το 1980. Χρησιμοποιώντας στοιχεία από την έρευνά του για την βιογραφία του Hawking, ο Farmelo εξετάζει την προέλευση εκείνης της αισιοδοξίας, τις αντιδράσεις που προκάλεσε και το κατά πόσο δικαιολογείται σήμερα η προσδοκία μιας «τελικής θεωρίας».
Ο Hawking αισιόδοξος από τις προοπτικές της υπερβαρύτητας, υποστήριξε ότι μέχρι το τέλος του 20ου αιώνα θα μπορούσε να έχει διατυπωθεί μια πλήρης και ενοποιημένη θεωρία στην φυσική, ικανή να περιγράψει το σύμπαν μας. Ο Farmelo συζητά τις αντιδράσεις που προκάλεσε η διάλεξη και αναρωτιέται τι θα μπορούσαμε να απαντήσουμε σήμερα.
Εξετάζοντας την ιστορική διαδρομή, από την μαθηματική περιγραφή της φύσης από τον Νεύτωνα μέχρι την κβαντική επανάσταση, την σχετικότητα και την διατύπωση του Καθιερωμένου Προτύπου των στοιχειωδών σωματιδίων, διαψεύδονται επανειλημμένα οι όποιες προβλέψεις περί του «τέλους της φυσικής». Ο Dirac απάντησε αρνητικά στο ερώτημα του Hawking, ενώ ο Philip Anderson πρόβαλλε μια βαθύτερη ένσταση: ακόμη και η γνώση όλων των θεμελιωδών νόμων δεν θα ισοδυναμούσε με την κατανόηση των πολύπλοκων φαινομένων της ύλης.
Ο Farmelo επισημαίνει τις εντυπωσιακές επιτυχίες των τελευταίων δεκαετιών, ιδιαίτερα την ανακάλυψη του μποζονίου Higgs και την ανίχνευση των βαρυτικών κυμάτων. Όμως, τα ανοιχτά προβλήματα της κβαντικής βαρύτητας και της ενέργειας του κενού δεν δικαιολογούν την προσδοκία ότι βρισκόμαστε κοντά σε μια τελική θεωρία.
Αναφέρεται και σε μια διαφορετική πρόβλεψη του Hawking: την πιθανότητα οι υπολογιστές να αναλάβουν σημαντικό μέρος της θεωρητικής έρευνας. Όπως είχε σχολιάσει ο ίδιος με χιούμορ, ίσως να πλησιάζει το τέλος των θεωρητικών φυσικών, αν όχι της θεωρητικής φυσικής. Ο Farmelo θεωρεί την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης ως την αρχή μιας αλλαγής στον τρόπο εργασίας των φυσικών. Μπορεί να μην πλησιάζει το τέλος της θεωρητικής φυσικής, όμως ο τρόπος με τον οποίο την ασκούμε μάλλον θα αλλάξει ριζικά.
Περισσότερες λεπτομέρειες στο βίντεο που ακολουθεί:
Κατηγορίες:ΚΒΑΝΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ, ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ, ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΑ, ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ
Σχολιάστε