Το 1902 ο Georges Melies γύρισε την πρώτη ταινία επιστημονικής φαντασίας με θέμα ένα ταξίδι στη Σελήνη. Επρόκειτο για μια βουβή ταινία διάρκειας περίπου 14 λεπτών, στην οποία μια ομάδα αστρονόμων ταξιδεύει στη Σελήνη μέσα σε ένα βλήμα που εκτοξεύεται από ένα τεράστιο κανόνι. Εκεί συναντούν τους κατοίκους της Σελήνης και μετά από διάφορες περιπέτειες επιστρέφουν στη Γη. Το ταξίδι παρουσιάζεται ως μια φανταστική περιπέτεια, χωρίς κάποιες ρεαλιστικές ή επιστημονικές αναφορές. Η εικόνα του βλήματος που καρφώνεται στο μάτι της Σελήνης με το ανθρώπινο πρόσωπο αποτελεί ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα στιγμιότυπα στην ιστορία του κινηματογράφου:
27 χρόνια μετά, το 1929, ο Fritz Lang γυρίζει την βουβή ταινία επιστημονικής φαντασίας με τίτλο «Γυναίκα στην Σελήνη». Σύμφωνα με την υπόθεση της ταινίας, ένας καθηγητής υποστηρίζει ότι στην Σελήνη υπάρχουν τεράστια αποθέματα χρυσού. Αν και οι επιστημονικές του θεωρίες αντιμετωπίζονται με χλευασμό από τους συναδέλφους του, ένας νεαρός επιχειρηματίας-μηχανικός, ο Helius, πείθεται στις ιδέες του και οργανώνει μια αποστολή στη Σελήνη με έναν πύραυλο. Στην αποστολή συμμετέχουν η φοιτήτρια αστρονομίας Friede (η γυναίκα του τίτλου), ο μηχανικός αρραβωνιαστικός της, αλλά και ένας μυστηριώδης τύπος που επιδιώκει να αποκτήσει τον έλεγχο του σεληνιακού χρυσού. Στον πύραυλο έχει επίσης κρυφτεί ένας μικρός λαθρεπιβάτης.
Ο πύραυλος εκτοξεύεται, πραγματοποιεί με επιτυχία το διαστημικό ταξίδι και προσεληνώνεται. Εκεί, οι αστροναύτες ανακαλύπτουν ότι υπάρχει πράγματι χρυσός, και αυτό προκαλεί βίαιες συγκρούσεις ανάμεσα στα μέλη της αποστολής. Στο μεταξύ, ο πύραυλος έχει πάθει ζημιές και αποδεικνύεται ότι τα διαθέσιμα αποθέματα οξυγόνου δεν επαρκούν για την επιστροφή όλων. Οι επιζώντες αναγκάζονται να αποφασίσουν ποιος θα παραμείνει στη Σελήνη, ώστε οι υπόλοιποι να επιστρέψουν στη Γη. Ο Helius επιλέγει να θυσιαστεί και να μείνει πίσω. Όμως η Friede που τον αγαπά, αποφασίζει κρυφά να παραμείνει μαζί του. Η ταινία τελειώνει με τους δύο ερωτευμένους μόνους στη Σελήνη, καθώς ο πύραυλος επιστρέφει στη Γη.
10, 9, 8, …, 3, 2, 1, liftoff !
Παρότι η υπόθεση περιλαμβάνει αρκετές επιστημονικές ανακρίβειες, όπως η ύπαρξη οξυγόνου στην ατμόσφαιρα της Σελήνης, η ταινία παρουσιάζει με πρωτοφανή ρεαλισμό για την εποχή την κατασκευή, την προετοιμασία και την εκτόξευση ενός πυραύλου. Το διαστημικό ταξίδι παρουσιάζεται πλέον όχι απλώς ως μια μαγική ή φανταστική περιπέτεια, αλλά ως ένα τεχνικό εγχείρημα που θα μπορούσε κάποτε να πραγματοποιηθεί. Κι αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην συνεργασία του σκηνοθέτη με τον πρωτοπόρο στην διαστημική πυραυλική επιστήμη Hermann Oberth.
Ο Lang ήθελε η διαστημική αποστολή της ταινίας να παρουσιάζεται με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη επιστημονική αξιοπιστία. Και ο Oberth περιέλαβε στην ταινία πρωτοποριακά στοιχεία όσον αφορά τις τεχνικές απαιτήσεις για ένα ταξίδι στην Σελήνη, την πρόωση με υγρά καύσιμα κλπ, δεκαετίες πριν πραγματοποιηθούν επανδρωμένες διαστημικές πτήσεις. Επιπλέον, στην ταινία χρησιμοποιείται για πρώτη φορά η αντίστροφη μέτρηση πριν από την εκτόξευση ενός πυραύλου:
Ο Hermann Oberth, όπως και ο μαθητής του Wernher von Braun, συμμετείχε στην ανάπτυξη του πυραύλου V-2 του ναζιστικού καθεστώτος στην Γερμανία. Αν και δεν μετέβη άμεσα στις ΗΠΑ μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, τελικά προσκλήθηκε εκεί από τον von Braun, προκειμένου να εργαστεί με άλλους πρώην ναζί επιστήμονες στην ανάπτυξη του αμερικανικού διαστημικού προγράμματος. Κι εκεί καθιερώθηκε η αντίστροφη μέτρηση ως τυπική διαδικασία στις εκτοξεύσεις πυραύλων σε όλο τον κόσμο.
Ο Oberth δεν περιορίστηκε στην παροχή επιστημονικών συμβουλών στην ταινία του Lang. Ο σκηνοθέτης και η κινηματογραφική εταιρεία παραγωγής χρηματοδότησαν την κατασκευή ενός πραγματικού πυραύλου υγρών καυσίμων, με σκοπό να εκτοξευθεί στην πρεμιέρα της ταινίας. Όμως ο χρόνος ήταν περιορισμένος για ένα τόσο πρωτοποριακό έργο. Ο πύραυλος δεν ήταν έτοιμος και η εκτόξευση ματαιώθηκε. Ωστόσο, οι προσπάθειες του Oberth και των συνεργατών του συνέβαλαν στην ανάπτυξη της γερμανικής πειραματικής πυραυλικής τεχνολογίας.
Φαινόμενο Oberth
Την ίδια χρονιά με την περεμιέρα της ταινίας «Γυναίκα στο Φεγγάρι», το 1929, ο Oberth εξέδωσε το βιβλίο του «Wege zur Raumschiffahrt» (Δρόμοι προς την διαστημική πτήση), το οποίο αφιέρωσε στον σκηνοθέτη Fritz Lang και στην Thea von Harbou, που είχε γράψει το σενάριο της ταινίας. Η αμοιβή του από τη συνεργασία με την κινηματογραφική παραγωγή συνέβαλε καθοριστικά στην ολοκλήρωση του βιβλίου.
Στο βιβλίο αυτό, μεταξύ πολλών άλλων, περιγράφεται και το γνωστό φαινόμενο Oberth, σύμφωνα με το οποίο η ίδια μεταβολή ταχύτητας που προκαλούν οι κινητήρες ενός διαστημοπλοίου επιφέρει μεγαλύτερη αύξηση της κινητικής του ενέργειας, όσο μεγαλύτερη είναι η ταχύτητά του την στιγμή της ενεργοποίησης των κινητήρων. Για παράδειγμα, για την μέγιστη αύξηση της τροχιακής ενέργειας είναι προτιμότερο ένα διαστημόπλοιο να πυροδοτήσει τους κινητήρες του όταν κινείται στο περίκεντρο μιας ελλειπτικής τροχιάς, παρά να κάνει ακριβώς το ίδιο σε κάποιο άλλο σημείο όπου κινείται με μικρότερη ταχύτητα. Στην πραγματικότητα ο Oberth δεν ανακάλυψε κάποιον νέο φυσικό νόμο αφού το φαινόμενο Oberth μπορεί να εξηγηθεί εύκολα με σχολική φυσκή(*). Ανέδειξε όμως μια πρακτική συνέπεια των ήδη γνωστών νόμων της Μηχανικής. Και η ταινία του Fritz Lang «Γυναίκα στο Φεγγάρι» τον βοήθησε προς αυτή την κατεύθυνση.
πηγές:
1. Woman in the Moon – https://en.wikipedia.org/wiki/Woman_in_the_Moon
2. Hermann Oberth – https://en.wikipedia.org/wiki/Hermann_Oberth
(*) Χωρίς βλάβη της γενικότητας μπορούμε να υποθέσουμε ότι η μάζα του διαστημοπλοίου είναι σταθερή, οπότε: 
Κατηγορίες:ΔΙΑΣΤΗΜΑ, ΣΙΝΕΜΑ, ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ
Σχολιάστε