Μπιλ και Τεντ, τα κακά παιδιά πάνε παντού

Posted on 30/09/2020

0


«Μπιλ και Τεντ, τα κακά παιδιά πάνε παντού» ήταν ο ελληνικός τίτλος της ταινίας «Bill & Ted’s Excellent Adventure» που παίχτηκε το 1989. Πρόκειται για μια ταινία επιστημονικής φαντασίας-κωμωδία, στην οποία πρωταγωνιστές είναι δύο μαθητές Λυκείου που το μοναδικό τους ενδιαφέρον είναι να φτιάξουν ένα επιτυχημένο ροκ συγκρότημα. Δυστυχώς όμως πρόκειται να κοπούν στο μάθημα της Ιστορίας κι αν δεν αποφoιτήσουν, ο Ted θα σταλεί σε στρατιωτική σχολή στην Αλάσκα, και το ροκ συγκρότημά τους θα διαλυθεί. Η μόνη τους ελπίδα είναι να πάρουν άριστα σε μια τελευταία εργασία στο μάθημα της ιστορίας, κάτι εντελώς απίθανο αφού είναι παντελώς άσχετοι.

Όμως εμφανίζεται μπροστά τους, ως από μηχανής θεός, ένας χρονοταξιδιώτης από το έτος 2688 μ.Χ. Tελικά, οι Bill και Ted όχι μόνο είχαν καταφέρει να δημιουργήσουν το συγκρότημά τους, αλλά η μουσική και οι στίχοι τους … αποτέλεσαν τα θεμέλια για την ανάπτυξη ενός ευγενούς και τεχνολογικά ανώτερου πολιτισμού!! Αυτοί οι στίχοι περιλάμβαναν ρήσεις όπως «Βe excellent to each other” και «Party on, dudes!». Ο χρονοταξιδιώτης εμφανίζεται για να τους βοηθήσει στο ιστορικό τους έργο, ώστε η ροκ μπάντα τους να μην διαλυθεί και τους παρέχει μια χρονομηχανή που μοιάζει ακριβώς με έναν τηλεφωνικό θάλαμο. Κατά την διάρκεια της συνάντησης με τον χρονοταξιδιώτη, οι οι Bill και Ted συναντώνται τους μελλοντικούς εαυτούς τους που έχουν επιστρέψει στο παρόν. Η συνάντηση αυτή πείθει τους Bill και Ted να κάνουν το ταξίδι στο παρελθόν για να μεταφέρουν μαζί τους στο παρόν μερικά ιστορικά πρόσωπα … ώστε να παρουσιάσουν την εργασία τους στην Ιστορία με βάση της αυθεντικές πηγές και έτσι να πάρουν άριστα.

Καθώς παρακολουθούμε την περιπέτεια των Bill και Ted, βλέπουμε αυτή την σκηνή να εξελίσσεται πάλι, αυτή τη φορά από την πλευρά Bill και Ted του μέλλοντος. Και η σκηνή διαδραματίζεται ακριβώς όπως πριν. Οι Bill και Ted χρησιμοποιούν την χρονομηχανή και καταφέρνουν να μεταφέρουν στο παρόν τους: Ναπολέοντα, Μπίλι δε Κιντ, Φρόιντ, Μπετόβεν, Σωκράτη, Ζαν ντ’ Αρκ,  Λίνκολν και Τζένγκις Χαν. Τους φέρνουν στην Καλιφόρνια του εικοστού αιώνα … προκαλώντας το χάος καθώς αρχίζουν να κυκλοφορούν στο εμπορικό κέντρο του San Dimas. Εκεί ο Μπετόβεν προσελκύει το πλήθος παίζοντας ηλεκτρικό όργανο σε μουσικό κατάστημα, η Ζαν ντ’ Αρκ συλλαμβάνεται αφού μπερδεύεται σε μαθήματα αεροβικής, ο Τζένγκις Χαν διαλύει ένα κατάστημα αθλητικών ειδών δοκιμάζοντας ένα ρόπαλο του μπέιζμπολ ως όπλο κλπ. Τελικά, όλα τα ιστορικά πρόσωπα συλλαμβάνονται και οδηγούνται στη φυλακή. Καθώς διαδραματίζονται όλα αυτά τα γεγονότα περνάει ο χρόνος και απομένουν μόνο λίγα λεπτά μέχρι να γίνει η παρουσίαση των Bill και Ted στο μάθημα της Ιστορίας. Πρέπει να βγάλουν αμέσως από την φυλακή τις ιστορικές προσωπικότητες.

Ευτυχώς, ο πατέρας του Ted είναι ο σερίφης της πόλης και ο Ted θυμάται πως ο πατέρας του είχε χάσει τα κλειδιά της φυλακής πριν από λίγες μέρες και του έρχεται η φαεινή ιδέα. Μετά την παρουσίαση της εργασίας, χρησιμοποιώντας την χρονομηχανή να πάνε πίσω στο χρόνο, να κλέψουν τα κλειδιά της φυλακής και να τα αφήσουν κρυμμένα πίσω από μια πινακίδα που βρίσκονταν ακριβώς δίπλα τους … Τότε, ο Bill κοιτάζει πίσω από την πινακίδα. Και νάτα! Παίρνουν τα κλειδιά, βγάζουν από τη φυλακή τις προσωπικότητες  – και φτάνουν στο αμφιθέατρο του σχολείου, ακριβώς στην ώρα τους για να κάνουν την παρουσίαση. Φυσικά, βαθμολογούνται με άριστα και έτσι διασφαλίζεται η εξέλιξη προς έναν εκπληκτικό μελλοντικό πολιτισμό, μέσα από την έμπνευση ενός ροκ συγκροτήματος. Οι δυο φίλοι πρέπει τώρα να θυμηθούν ότι πρέπει να επιστρέψουν στο παρελθόν, να βρουν τα κλειδιά και να τα κρύψουν πίσω από την συγκεκριμένη πινακίδα.

Είναι αυτο-συνεπής η παραπάνω ιστορία; Άλλαξαν την ροή της ιστορίας οι Bill και Ted; Λειτούργησαν με ελευθερία βούλησης;

Όταν, κατά τη διάρκεια των περιπετειών τους, συνάντησαν τους νεότερους εαυτούς τους, αναρωτήθηκαν για την επερχόμενη συνομιλία. Δεν θυμήθηκαν τι είπαν, έτσι προχώρησαν στη συνάντηση – η οποία, φυσικά, εξελίχθηκε ακριβώς όπως την πρώτη φορά χωρίς να αλλάξει κάτι στην ροή της ιστορίας. Η ελευθερία βούλησης φαίνεται να λειτουργεί γιατί συνεχώς κάνουν αυτό που ήθελαν να κάνουν, παρά το γεγονός ότι στον εξωτερικό παρατηρητή οι ενέργειές τους φαίνονταν προδιαγεγραμμένες. Άπαξ και βρήκαν τα κλειδιά πίσω από την πινακίδα, έπρεπε να επιστρέψουν στο παρελθόν, να κλέψουν τα κλειδιά και να τα βάλουν εκεί που τα βρήκαν, έτσι ώστε η εξέλιξη της ιστορίας να είναι αυτό-συνεπής χωρίς παράδοξα.

Μπορεί μια χρονομηχανή να αλλάξει την ροή της ιστορίας;

Ο λόγος που μιλάμε για αυτο-συνέπεια και παράδοξα στα (προς το παρόν) υποθετικά ταξίδια στον χρόνο είναι διότι, αν κάποιος τρελαμένος χρονοταξιδιώτης επιστρέφοντας στο παρελθόν συναντήσει τον παλιό του εαυτό, θα μπορούσε αντί να του πει γεια … να τον σκοτώσει! To παράλογο που αναδεικνύει αυτή η ενέργεια, ισοδυναμεί με το λεγόμενο παράδοξο της γιαγιάς (ή του παππού). Αν ταξιδέψεις στο παρελθόν και σκοτώσεις την γιαγιά σου ή για να το χειροτερέψουμε, την μητέρα σου πριν σε γεννήσει, τότε δεν θα είχες γεννηθεί ποτέ, συνεπώς δεν θα μπορούσες να επιστρέψεις στο παρελθόν και δεν θα μπορούσες να σκοτώσεις την μητέρα σου.
Το παράδοξο αυτό θεωρείται πολλές φορές ως το ατράνταχτο επιχείρημα που αποκλείει το ταξίδι στο παρελθόν.

Όμως υπάρχουν πιθανές φυσικές λύσεις του παραδόξου.

Μια από αυτές περιλαμβάνει τα κβαντικά παράλληλα σύμπαντα τα οποία βασίζονται στην ιδέα ότι όλοι οι πιθανοί κβαντικοί κόσμοι είναι εν δυνάμει υπαρκτοί. Θεωρώντας ότι το «ποτάμι» του χρόνου διακλαδίζεται σε δυο ποτάμια σχηματίζοντας δυο ξεχωριστά σύμπαντα, τότε αν κάποιος πήγαινε πίσω στον χρόνο και πυροβολούσε τους γονείς του, αυτό θα έκανε το σύμπαν να διακλαδιστεί σε ένα διαφορετικό σύμπαν που περιέχει έναν χρονοταξιδιώτη και τους νεκρούς γονείς του. Θα σκότωνε ανθρώπους γενετικά πανομοιότυπους με τους γονείς του, αλλά πλέον σε ένα εναλλακτικό σύμπαν, ένα σύμπαν όπου ο ίδιος δεν θα γεννηθεί. Την ίδια στιγμή οι γονείς του στο αρχικό σύμπαν θα χαίρουν άκρας υγείας. Αν ελπίζετε να κατασκευάσετε (ή να βρείτε) μια χρονομηχανή και πάτε στο παρελθόν π.χ. για να σώσετε τον κόσμο από την πανδημία του κορωνοϊού, τότε στο πλαίσιο της θεωρίας των παράλληλων κβαντικών κόσμων, υπάρχει ήδη ένα παράλληλο σύμπαν στο οποίο σήμερα δεν υπάρχει πανδημία λόγω κορωνοϊού. Αυτό συμβαίνει επειδή υπάρχουν όλα τα πιθανά σύμπαντα. Δυστυχώς, εμείς βρισκόμαστε απλά στο λάθος σύμπαν!

Η παραπάνω θεωρία χρησιμοποιήθηκε στο σενάριο της ταινίας «Επιστροφή στο Μέλλον» .  Αντίθετα στην ταινία «Μπιλ και Τεντ, τα κακά παιδιά πάνε παντού» υιοθετήθηκε μια άλλη άποψη, που αποφεύγει την κβαντική θεωρία. Σύμφωνα με αυτή την κλασική άποψη, όταν κάποιος ταξιδεύει στο παρελθόν τότε δρα αξιωματικά με αυτό-συνέπεια, έτσι ώστε να αποφεύγονται τα παράδοξα. Αν επιστρέφαμε στο παρελθόν και επιχειρούσαμε να προκαλέσουμε κάποιο χρονικό παράδοξο, τότε ένα «αόρατο χέρι» θα παρέμβαινε αποτρεπτικά. Η αρχή της αυτό-συνέπειας προτάθηκε από τους φυσικούς Igor Novikov και Kip Thorne, Mike Morris και Ulvi Yurtsever.

Το πρόβλημα με αυτή την προσέγγιση είναι ότι φαίνεται να έρχεται σε αντίθεση με την ελεύθερη βούληση. Αν πηγαίναμε στο παρελθόν, ακόμη κι αν οι πράξεις μας καθορίζονται από την ελεύθερη βούληση, τότε κάποιος άγνωστος μέχρι σήμερα νόμος της φυσικής θα απέτρεπε κάθε ενέργεια που θα μπορούσε να αλλάξει το μέλλον, όπως το να σκοτώσουμε τους γονείς μας ή να εμποδίσουμε την διάδοση του κορωνοϊού.

Αυτή «αδυναμία» του χρονοταξιδιώτη να αλλάξει το μέλλον σημαίνει ότι δεν διαθέτει ελεύθερη βούληση;  Ο φιλόσοφος του Πανεπιστημίου Πρίνστον David Lewis υποστηρίζει πως η επιθυμία του χρονοταξιδιώτη να αλλάξει το μέλλον ισοδυναμεί με την επιθυμία του να φτιάξει μια ντομάτα μεγαλύτερη από το σύμπαν. Όπως η ελεύθερη βούληση δεν αρκεί για την πραγματοποίηση μιας επιθυμίας πέρα από τους νόμους της φυσικής, έτσι και το «παράδοξο της γιαγιάς» είναι εξίσου αδύνατο να πραγματοποιηθεί χωρίς να παραβιάζεται η ελεύθερη βούληση.

Ο προβληματισμός προφανώς δεν τελειώνει εδώ και όποιος ενδιαφέρεται μπορεί να διαβάσει περισσότερα για τα ταξίδια στον χρόνο στο βιβλίο του Gott, J. Richard: «Time Travel in Einstein’s Universe: The Physical Possibilities of Travel Through Time». (Υπενθυμίζεται ότι το 1991 ο Gott πρότεινε την δυνατότητα των ταξιδιών στο χρόνο με την χρήση των κοσμικών χορδών, αφήνοντας κατά μέρος τις σκουληκότρυπες που προϋποθέτουν αρνητική ύλη και ενέργεια).

Διαβάστε επίσης την αφορμη για τα παραπάνω, ένα πρόσφατο σχετικό άρθρο στον ιστότοπο του Πανεπιστημίου του Κουίνσλαντ με τίτλο: «Young physicist ‘squares the numbers’ on time travel» .