O ελληνοκυπριακής καταγωγής Δημοσθένης Χασάμπης (Demis Hassabis), που βραβεύθηκε με το Νόμπελ Χημείας 2024 «για την πρόβλεψη της πρωτεϊνικής δομής», πρότεινε στις αρχές του 2026 το «Τεστ του Αϊνστάιν» ως κριτήριο για το αν ένα σύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης έχει φτάσει στο επίπεδο πραγματικής δημιουργικότητας, ικανότητας μακροπρόθεσμου σχεδιασμού και ουσιαστικής κατανόησης του φυσικού κόσμου. Σύμφωνα με τον Χασάμπης, τα σημερινά Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα είναι προς το παρόν απλώς υπερ-εξελιγμένες μηχανές αναγνώρισης μοτίβων.
Το Τεστ του Αϊνστάιν μπορεί να πραγματοποιηθεί ως εξής: Ένα απομονωμένο σύστημα τεχνητής νοημοσύνης εκπαιδεύεται αποκλειστικά με το σύνολο της ανθρώπινης γνώσης που ήταν διαθέσιμη π.χ. μέχρι το έτος 1901 ή το 1911. Το ζητούμενο είναι αν το σύστημα μπορεί να ανακαλύψει και να διατυπώσει ανεξάρτητα την Ειδική Θεωρία της Σχετικότητας ή αντίστοιχα την Γενική Θεωρία της Σχετικότητας, όπως έκανε ο Άλμπερτ Αϊνστάιν το 1905 και το 1915.
Το Τεστ του Αϊνστάιν δεν μετράει τον όγκο της αποθηκευμένης γνώσης, αλλά την ικανότητα για πρωτότυπη επιστημονική ανακάλυψη. Αν η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να πραγματοποιήσει ένα τέτοιο «νοητικό άλμα» συνδυάζοντας παλιές γνώσεις για να γεννήσει εντελώς νέους νόμους της φυσικής, κι όχι απλώς να αναπαράγει μοτίβα, τότε η Τεχνητή Νοημοσύνη θα έχει περάσει στο επόμενο επίπεδο. Αν δεν μπορεί, τότε το σύστημα αποτελεί απλώς ένα έξυπνο εργαλείο αναζήτησης και στατιστικής.
Η πρόταση αυτή προκάλεσε άμεσα συζητήσεις. Ο Elon Musk, για παράδειγμα, διαφώνησε υποστηρίζοντας ότι ένα τέτοιο επίτευγμα ξεπερνά κατά πολύ το επίπεδο της γενικής ανθρώπινης νοημοσύνης (εφόσον ο Αϊνστάιν ήταν η απόλυτη ιδιοφυής εξαίρεση της ανθρωπότητας) και ότι αυτό το τεστ ουσιαστικά ορίζει την Υπερνοημοσύνη (Artificial Superintelligence – ASI) και όχι απλώς το επίπεδο της Γενικής Τεχνητής Νοημοσύνης (AGI – Artificial General Intelligence).
Η ανακοίνωση της OpenAI τον Σεπτέμβριο του 2026 σχετικά με την επίλυση του προβλήματος των εξισώσεων Navier-Stokes αποτελεί σίγουρα ένα τεράστιο ορόσημο για την τεχνητή νοημοσύνη στα μαθηματικά, αλλά δεν ικανοποιεί το Τεστ του Αϊνστάιν.
Προς το παρόν «αυτό που έχουν δείξει αυτά τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης είναι μια εντυπωσιακή ικανότητα να βρίσκουν τη βελόνα, αφού κάποιος άλλος έχει κατασκευάσει τον αχυρώνα και τους έχει υποδείξει πού να ψάξουν. Το να επιλέγουμε ποιοι αχυρώνες αξίζει να κατασκευαστούν – ποια ερωτήματα έχουν σημασία και πώς θα έμοιαζε μια πραγματική απάντηση – εξακολουθεί να είναι δική μας δουλειά, και είναι το πιο ενδιαφέρον μισό».(*)
Για να περάσει το Τεστ του Αϊνστάιν, η Τεχνητή Νοημοσύνη θα πρέπει να συνθέσει υπάρχουσες γνώσεις με τρόπο που να οδηγεί σε μια νέα θεμελιώδη φυσική θεωρία.
(*) Η δαιμόνια μηχανή – Η τεχνητή νοημοσύνη λύνει ένα από τα «μαθηματικά προβλήματα της χιλιετίας», Γιώργος Λ. Ευαγγελόπουλος, The Books’ Journal, τεύχος 180, Οκτώβριος 2026
Κατηγορίες:ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ, ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΕΣ, ΦΥΣΙΚΗ
Σχολιάστε