Ένας από τους προκλητικότερους ισχυρισμούς στον χώρο της φυσικής είναι ότι «το σύμπαν μας δημιουργήθηκε από το τίποτε». Οι φυσικοί μπορεί να μην έχουν πρόσβαση στην υποτιθέμενη χρονική στιγμή κατά την οποία εμφανίστηκε το σύμπαν από το «μηδέν», όμως έχουν θεωρίες.
Ο Alan Guth, στο βιβλίο του «Το Πληθωριστικό Σύμπαν», θέτει το ερώτημα: Δεδομένης της σημερινής κατανόησης των νόμων διατήρησης, υπάρχει άραγε κάποια ελπίδα για μια επιστημονική περιγραφή της δημιουργίας του σύμπαντος; Αν οι νόμοι διατήρησης επιβάλλουν «τίποτε να μη δημιουργείται από το τίποτε», όπως το διατύπωσε ο Λουκρήτιος, τότε πως δημιουργήθηκε το σύμπαν; Θα πρέπει να αναγκαστούμε να πιστέψουμε είτε ότι το σύμπαν είναι αιώνιο, ή ότι δημιουργήθηκε από κάποια δύναμη που δρα έξω από τους περιορισμούς των φυσικών νόμων.
Αν όμως, επιθυμούμε να κατανοήσουμε τον τρόπο που θα μπορούσε να έχει δημιουργηθεί το σύμπαν μέσα στα πλαίσια των φυσικών νόμων, θα πρέπει να βρούμε κάποιο τρόπο για να παρακάμψουμε το παλιό απόφθεγμα του Λουκρητίου. Η δημιουργία του σύμπαντος πρέπει να περιγραφεί με τη βοήθεια των φυσικών νόμων που περιλαμβάνουν και την αρχή διατήρησης της ενέργειας. Σύμφωνα με τον Guth, αν λοιπόν το σύμπαν δημιουργήθηκε από το τίποτε, τότε η συνολική του ενέργεια πρέπει να είναι ίση με μηδέν.
Το σύμπαν όμως είναι γεμάτο ενέργεια: η Γη, ο Ήλιος, ο Γαλαξίας μας και οι εκατοντάδες δισεκατομμύρια γαλαξίες που αποτελούν το ορατό σύμπαν περιέχουν χωρίς καμιά αμφιβολία ένα ασύλληπτα μεγάλο ποσό μάζας/ενέργειας. Πως είναι δυνατόν να ελπίζουμε ότι θα περιγράψουμε κάποτε την δημιουργία του σύμπαντος μέσα στα πλαίσια της φυσικής;
Μια απάντηση στο ερώτημα αυτό προέρχεται από ένα παράδοξο χαρακτηριστικό της βαρυτικής δυναμικής ενέργειας. Σύμφωνα με την απλούστατη σχέση της φυσικής του λυκείου η βαρυτική δυναμική ενέργεια μεταξύ δύο μαζών είναι: 
Έτσι, η παραδοχή ότι η βαρυτική δυναμική ενέργεια στο άπειρο ισούται με μηδέν είναι κρίσιμη, αν θέλουμε να αποδώσουμε φυσικό νόημα στη δήλωση ότι η συνολική ενέργεια του σύμπαντος είναι μηδέν.
Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή: Υποθέτουμε ένα ομοιόμορφο, σφαιρικό τμήμα του σύμπαντος ακτίνας R και πυκνότητας ρ που διαστέλλεται. Η συνολική μάζα μέσα στη σφαίρα είναι ο όγκος επί την πυκνότητα: 
Σε ορισμένα κοσμολογικά μοντέλα υποτίθεται ότι η συνολική ενέργεια του σύμπαντος είναι μηδενική, δηλαδή η θετική ενέργεια της ύλης αντισταθμίζεται από αρνητική βαρυτική ενέργεια. Σ’ αυτά τα μοντέλα υποτίθεται ότι το σύμπαν δημιουργήθηκε από το τίποτα και η συνολική ενέργεια πρέπει να είναι ακριβώς ίση με μηδέν. Αν απαιτήσουμε το ίδιο για τη μικρή μάζα m, 
Τι μας λέει πρακτικά αυτή η μαθηματική σύνδεση; Ότι το σύμπαν θα μπορούσε να είναι το απολύτως δωρεάν γεύμα. Να προκύψει από ένα άθροισμα του μηδενός (K+U=0), όπου κατά την φάση της πληθωριστικής διαστολής του ο χώρος διαστάλθηκε τόσο βίαια, ώστε η γεωμετρία του να γίνει σχεδόν επίπεδη, δηλαδή η «αρνητική βαρυτική ενέργεια» να είναι αρκετή ώστε να ισοφαρίσει την θετική ενέργεια της ύλης.
Όμως η παραπάνω κλασική προσέγγιση της σχετικιστικής εξίσωσης του Friedmann έχει νόημα μόνο αν θεωρήσουμε την παραδοχή ότι η δυναμική ενέργεια δυο μαζών που απέχουν άπειρη απόσταση ισούται με μηδέν. Η σχετικότητα επιβάλλει ως οριακή συνθήκη για ένα απομονωμένο βαρυτικό σύστημα ότι, όταν απομακρυνόμαστε στο άπειρο, ο χωρόχρονος τείνει ασυμπτωτικά στον επίπεδο χωρόχρονο του Minkowski. Και στο κλασικό όριο αυτή η φυσική συνθήκη μεταφράζεται στην συνήθη επιλογή 
Διαβάστε επίσης: Η θετική και αρνητική ενέργεια στο σύμπαν μας
(*) Αν και στην γενική σχετικότητα η έννοια της συνολικής ενέργειας ολόκληρου του διαστελλόμενου σύμπαντος δεν έχει έναν μοναδικό και καθολικά αποδεκτό ορισμό
(διαβάστε σχετικά: Η αρχή διατήρησης της ενέργειας στο διαστελλόμενο σύμπαν)
Κατηγορίες:ΒΑΡΥΤΗΤΑ, ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ, ΣΥΜΠΑΝ, ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΑ, ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ
Μια ενδιαφέρουσα εκλαΐκευση μιας σοβαρής κοσμολογικής ιδέας, αλλά με ουσιαστικά άλματα στη συλλογιστική της. Η δυνατότητα ενός μηδενικού ενεργειακού ισοζυγίου αξίζει να εξετάζεται, αλλά δεν αποδεικνύει ότι το σύμπαν δημιουργήθηκε από το απόλυτο τίποτα. Λαμβάνοντας υπόψιν και τις παραπομπές του άρθρου, επιτρέψτε μου να εκφράσω τις ακόλουθες παρατηρήσεις-ενστάσεις:
1. Η αρνητική βαρυτική δυναμική ενέργεια είναι σωστή αφετηρία: Στη νευτώνεια φυσική όντως έχουμε:
Ωστόσο, στη γενική σχετικότητα η βαρυτική ενέργεια δεν περιγράφεται γενικά ως μια μοναδικά ορισμένη τοπική πυκνότητα, την οποία μπορούμε απλώς να αθροίσουμε με την ενέργεια της ύλης. Ο κοσμολόγος Sean Carroll εξηγεί ακριβώς αυτή τη δυσκολία (Sean Carroll).
2. Το
, δεν υπολογίζει τη συνολική ενέργεια του σύμπαντος: Ο υπολογισμός του άρθρου καταλήγει σωστά, μέσα στις συγκεκριμένες νευτώνειες παραδοχές, στη σχέση:
όπως προκύπτει από την κινητική και δυναμική ενέργεια μιας δοκιμαστικής μάζας. Δεν είναι υπολογισμός όλης της ενέργειας του σύμπαντος: δεν περιλαμβάνει καν την ενέργεια ηρεμίας 
, στην οποία στηρίζεται το αρχικό επιχείρημα για τη θετική ενέργεια της ύλης. Στη σχετικιστική περιγραφή, η γενικότερη εξίσωση είναι: 
όπου η 
περιλαμβάνει ύλη και ακτινοβολία σε μονάδες πυκνότητας μάζας, ενώ η κοσμολογική σταθερά γράφεται χωριστά. Η νευτώνεια μηχανική ενέργεια, συνδέεται με τον όρο της χωρικής καμπυλότητας 
. Η σύνδεση αυτή βοηθά να καταλάβουμε την εξίσωση διαστολής, αλλά δεν αποτελεί απόδειξη δημιουργίας (damtp.cam.ac.uk).
3. Το σημαντικότερο τεχνικό πρόβλημα είναι η εφαρμογή της συνθήκης στο άπειρο: Για ένα απομονωμένο σύστημα, σε ασυμπτωτικά επίπεδο χωρόχρονο, η προσέγγιση του χωροχρόνου Minkowski σε μεγάλη απόσταση είναι κατάλληλη οριακή συνθήκη. Η γενική σχετικότητα όμως δεν επιβάλλει αυτή τη συνθήκη σε κάθε σύμπαν. Υπάρχουν διαφορετικές ασυμπτωτικές γεωμετρίες και διαφορετικά κοσμολογικά μοντέλα (damtp.cam.ac.uk). Επιπλέον, ένα χωρικά επίπεδο διαστελλόμενο σύμπαν δεν είναι επίπεδος χωρόχρονος Minkowski. Το
αφορά τη γεωμετρία του τρισδιάστατου χώρου, ενώ ο τετραδιάστατος χωρόχρονος μπορεί να παραμένει καμπύλος (preposterousuniverse.com). Επομένως, η τελευταία παράγραφος δεν θεμελιώνει τη μεταφορά του 
από ένα απομονωμένο σύστημα στο σύμπαν συνολικά.
4. Μία από τις παραπομπές αποδυναμώνει την αρχική συλλογιστική: Το συνδεδεμένο άρθρο για τη διατήρηση της ενέργειας, εξηγεί ότι στο διαστελλόμενο σύμπαν δεν ισχύει γενικά η συνηθισμένη έννοια μιας σταθερής συνολικής ενέργειας (physicsgg). Η τοπική σχετικιστική σχέση
εξακολουθεί να ισχύει. Δεν συνεπάγεται όμως από μόνη της ένα καθολικό, διατηρούμενο άθροισμα «ενέργεια ολόκληρου του σύμπαντος». Άρα η πρόταση «αν προήλθε από το τίποτε, η ενέργειά του πρέπει να είναι μηδέν», χρειάζεται πρώτα σαφή ορισμό της ενέργειας και συγκεκριμένο θεωρητικό πλαίσιο (Sean Carroll).
5. Η αριθμητική παραπομπή προσφέρει αναλογία, όχι τεκμηρίωση ακριβούς ακύρωσης: Στο άρθρο «Η θετική και αρνητική ενέργεια στο σύμπαν μας» χρησιμοποιούνται:
Με αυτές τις τιμές, ο υπολογισμός δίνει: 
Προκύπτει λοιπόν παρόμοια τάξη μεγέθους, όχι ακριβές μηδέν. Επιπλέον, η ακτίνα Hubble 
δεν ταυτίζεται με την ακτίνα του παρατηρήσιμου σύμπαντος, και η χρήση του τύπου ενός απομονωμένου σφαιρικού σώματος σε κοσμολογική κλίμακα απαιτεί δικαιολόγηση. Σωστά βέβαια το κείμενο χαρακτηρίζει τους υπολογισμούς ενδεικτικούς.
6. Το «μηδέν ενέργεια» και το «τίποτα» είναι διαφορετικές έννοιες: Ακόμη και αν αποδεικνυόταν ότι
, θα μπορούσαν να υπάρχουν ύλη, πεδία, χώρος και σύνθετη φυσική δομή. Μια μηδενική τιμή ενός μεγέθους δεν σημαίνει ανυπαρξία του συστήματος. Χρειάζεται επίσης διάκριση μεταξύ: (1) Κβαντικού κενού: φυσικής κατάστασης πεδίων, όχι απόλυτης ανυπαρξίας. (2) «Τίποτα» σε μοντέλα κβαντικής κοσμολογίας: μπορεί να σημαίνει απουσία κλασικού χωροχρόνου. Τα μοντέλα εξακολουθούν να χρησιμοποιούν κβαντικούς νόμους και συγκεκριμένη μαθηματική περιγραφή. Ο Vilenkin έχει προτείνει τέτοια μοντέλα κβαντικής σήραγγας (Phys. Rev. D). (3) Φιλοσοφικού τίποτα: πλήρους απουσίας κάθε οντότητας και φυσικής δομής. Ως εκ τούτου, η ενεργειακή συμβατότητα δεν αρκεί για να δείξει ούτε τον μηχανισμό ούτε την πραγματική ιστορία προέλευσης. Χρειάζονται επιπλέον δυναμική θεωρία και ελέγξιμες προβλέψεις. Η προσεκτικότερη διατύπωση θα ήταν: «Υπάρχουν θεωρητικά μοντέλα στα οποία η εμφάνιση ενός σύμπαντος εξετάζεται χωρίς προϋπάρχοντα κλασικό χωροχρόνο. Το επιχείρημα της μηδενικής ενέργειας αποτελεί πιθανό στοιχείο, όχι απόδειξη προέλευσης από το απόλυτο τίποτα».
Αν δε, συνδέσουμε τη συζήτηση με την παραπομπή στον Χόκινγκ και το ερώτημα του Θεού: οι συγκεκριμένοι υπολογισμοί δεν αποδεικνύουν ούτε την ύπαρξη ούτε την ανυπαρξία δημιουργού. Μια φυσική περιγραφή της προέλευσης και μια φιλοσοφική εξήγηση του γιατί υπάρχουν αυτοί οι νόμοι είναι διαφορετικά ερωτήματα. Και όπως γράφει ο Stephen C. Meyer στο βιβλίο του “Return of the God Hypothesis (τρεις επιστημονικές ανακαλύψεις που αποκαλύπτουν το νου πίσω απο το συμπάν)”, «η εσφαλμένη φιλοσοφία της επιστήμης του Χόκινγκ τον οδήγησε να ισχυριστεί ότι είχε εξηγήσει την προέλευση του σύμπαντος από το τίποτα — «το απόλυτο δωρεάν γεύμα». Ως συνέπεια, ισχυρίστηκε επίσης ότι είχε καταστήσει περιττή την υπόθεση του Θεού, παρά τη δική του προηγούμενη συμβολή στην απόδειξη των θεωρημάτων περί ανωμαλιών και παρά την αναγνώρισή του για την εξαιρετική λεπτορρύθμιση των νόμων και των σταθερών της φυσικής».
σκοπός του εν λόγω άρθρου δεν ήταν να «αποδείξει ότι το σύμπαν δημιουργήθηκε από το απόλυτο τίποτα», αλλά να συσχετίσει την σύμβαση
της σχολικής μηχανικής με ένα κλασικό όριο της σχετικότητας
Οι τύποι που γράφετε δεν εμφανίζονται.
εννοούσα τους τύπους στο σχόλιο του κυρίου Φρίξου Χρήστου.
Η κυριότερη αντίρρησή μου είναι η ψυχαναγκαστική αποδοχή του δόγματος «τίποτα δεν γεννιέται από το τίποτα». Δεν λέω, μπορεί τελικά να ισχύει ότι η συνολική ενέργεια του σύμπαντος είναι μηδέν. Αλλά αν δεν είναι, αυτό δεν θα αποδεικνύει την ύπαρξη δημιουργού. Μην τρελενόμαστε.
Σχετικά με τους τύπους
Οι μη εμφανιζόμενοι τύποι σύμφωνα με τη ροή του κειμένου και τις αριθμημένες παραγράφους:
1 …όντως έχουμε U = -GMm/r.
2. Το K+U=0, … στη σχέση H2 = 8πGρ/3, … την ενέργεια ηρεμίας mc2, … εξίσωση είναι: H2 = 8πGρ/3 + Λc2/3 – kc2/α2, όπου η ρ περιλαμβάνει … της χωρικής καμπυλότητας k.
3. Το k=0 αφορά … τη μεταφορά του U(∞)=0 …
4. … σχετικιστική σχέση ∇μΤμν =0 …
5. … χρησιμοποιούνται: Μ ≈ 1,67 x 1053 Kg και R ≈ 1,3 x 1026 m. … ο υπολογισμός δίνει: GM/Rc2 ≈ 0,95. … η ακτίνα Hubble c/H …
6. … αν αποδεικνυόταν ότι Eολ = 0, …
Ελπίζω αυτή τη φορά να εμφανιστούν.
Σχετικά με το τελευταίο σχόλιο του Κώστα
Επειδή «υπάρχει μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στη φιλοσοφία και την ‘τρέλα’» και επειδή η ‘τρέλα’ έχει αποτελέσει εργαλείο αποδόμησης υπαρχόντων συστημάτων σκέψης που είχαν οδηγήσει σε αδιέξοδα, δεν υπάρχει λόγος να ανησυχεί κανείς για αυτήν. Μάλιστα, σε ότι αφορά τα μεγάλα ερωτήματα της ύπαρξης και της ζωής, η ‘τρέλα’ μπορεί να παίξει τον δικό της ρόλο. Ένα από αυτά τα ερωτήματα, αφορά την προέλευση του σύμπαντος.
Θα χαιρόμουν αν παρακολουθήσεις τις ‘τρελές’ μου σκέψεις:
Εάν ο κόσμος είναι το μόνο που υπάρχει, τότε τίποτε άλλο δεν υπάρχει πέρα ή χωριστά από αυτόν που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως αιτία του. Αρκετές κατηγορίες παρατηρησιακών αστρονομικών στοιχείων, το θεώρημα των Borde-Guth-Vilenkin (BGV) και τα θεωρήματα ιδιομορφίας των Hawking-Penrose-Ellis, υποδεικνύουν ότι το φυσικό σύμπαν είχε αρχή.
Κατά συνέπεια, η προέλευση του σύμπαντος φαίνεται να απαιτεί —βάσει της αρχής της αιτιότητας ή του επαρκούς λόγου— μια αιτία. Αλλά, σύμφωνα με όσους απορρίπτουν τις μεταφυσικές και υπερφυσικές ερμηνείες του κόσμου, τίποτε δεν υπάρχει εκτός από τον φυσικό κόσμο- δηλαδή το σύμπαν της ύλης, της ενέργειας, του χώρου και του χρόνου- επομένως τίποτε άλλο δεν θα μπορούσε να λειτουργήσει ως αιτία της εμφάνισής του.
Η αρχή του σύμπαντος, εγείρει έτσι ένα ερώτημα που οι παραπάνω φυσικαλιστές, σχεδόν εξ ορισμού, δεν μπορούν να απαντήσουν: «Τι προκάλεσε την ύπαρξη ολόκληρης της φύσης ή του ίδιου του φυσικού σύμπαντος;». Για τον λόγο αυτό, οι φυσικές θεωρίες, δεν αποτελούν αιτιακά επαρκή εξήγηση για το υποτιθέμενο γεγονός, ότι το σύμπαν είχε αρχή.
Τα θεωρήματα ιδιομορφίας των Hawking-Penrose-Ellis ενισχύουν αυτό το συμπέρασμα. Εάν κάποια στιγμή στο πεπερασμένο παρελθόν είτε η καμπυλότητα του χώρου έφτασε σε άπειρη τιμή είτε η ακτίνα και ο χωρικός όγκος του σύμπαντος κατέρρευσαν σε μηδενικές μονάδες, τότε σε εκείνο το σημείο δεν θα υπήρχε χώρος ούτε τόπος για να βρίσκονται η ύλη και η ενέργεια.
Κατά συνέπεια, θα εξαφανιζόταν επίσης η δυνατότητα μιας υλιστικής εξήγησης, αφού εκείνη τη στιγμή δεν θα υπήρχαν ούτε υλικά σωματίδια ούτε ενεργειακά πεδία. Πράγματι, αφού η ύλη και η ενέργεια δεν μπορούν να υπάρχουν μέχρι να αρχίσει να υπάρχει ο χώρος —και πιθανότατα ο χρόνος— μια υλιστική εξήγηση που περιλαμβάνει υλικά σωματίδια ή ενεργειακά πεδία πριν υπάρξουν ο χώρος και ο χρόνος δεν έχει νόημα.
Οι φυσικοί αμφισβητούν πλέον αν το αποτέλεσμα των Hawking-Penrose-Ellis μπορεί να επεκταθεί μέχρι την ίδια την αρχή. Πολλοί έχουν υιοθετήσει αντί γι’ αυτό, αιώνια χαοτικά πληθωριστικά μοντέλα για την προέλευση του σύμπαντος. Όμως, το θεώρημα των Borde-Guth-Vilenkin εφαρμόζεται εξίσου σε αυτά τα πληθωριστικά μοντέλα όσο και στο καθιερωμένο μοντέλο της Μεγάλης Έκρηξης. Κατά συνέπεια, αυτό το θεώρημα δεν αφήνει «καμία διαφυγή», όπως το έθεσε ο Βιλένκιν, από το συμπέρασμα ότι το σύμπαν είχε τελικά αρχή.
Επιπλέον, το θεώρημα BGV υποδηλώνει ότι ο χρόνος είχε αρχή. Και επειδή ο χρόνος και ο χώρος συνδέονται —όχι μόνο στη γενική σχετικότητα αλλά και σε νεότερες θεωρίες κβαντικής βαρύτητας— η επιβεβαίωση μιας αρχής του χρόνου φαίνεται να συνεπάγεται και αρχή του χώρου, ακόμη και αν ο χώρος άρχισε με έναν πεπερασμένο, μη μηδενικό όγκο. Σε κάθε περίπτωση, εάν το σύμπαν άρχισε να υπάρχει, όπως επιβεβαιώνει το BGV, αυτό θα σήμαινε ότι όποιες ιδιότητες συνδέουμε με το σύμπαν -ο χώρος, η ύλη και η ενέργεια, καθώς και ο χρόνος- άρχισαν επίσης να υπάρχουν.
Πράγματι, μεταφυσικά δεν έχει νόημα να λέμε ότι το σύμπαν του χώρου και του χρόνου, της ύλης και της ενέργειας άρχισε να υπάρχει πριν από πεπερασμένο χρονικό διάστημα και ταυτόχρονα να υποστηρίζουμε ότι «πριν από αυτό» —δηλαδή μέσα στον χρόνο— υπήρχαν ήδη ο χρόνος ή ο χώρος ή η ύλη ή η ενέργεια. Εφόσον ο χώρος, η ύλη και η ενέργεια αποτελούν θεμελιώδη χαρακτηριστικά του σύμπαντος, η πρόταση «το σύμπαν άρχισε να υπάρχει πριν από πεπερασμένο χρόνο» συνεπάγεται ότι και αυτά τα χαρακτηριστικά του σύμπαντος ήρθαν στην ύπαρξη.
Για τον λόγο αυτό, το θεώρημα BGV ενισχύει τις ίδιες μεταφυσικές συνέπειες με τα θεωρήματα ιδιομορφίας των Penrose-Hawking-Ellis, ανεξάρτητα από το τι πιστεύουν οι φυσικοί για τη δυνατότητα εφαρμογής των θεωρημάτων ιδιομορφίας στο σύμπαν κατά την πολύ πρώιμη και μικρότερη φάση του. Πράγματι, το θεώρημα BGV υποδηλώνει την αιτιακή ανεπάρκεια όλων των υλιστικών εξηγήσεων για την προέλευση του σύμπαντος, αφού, και πάλι, πριν από την τελική αρχή του υλικού σύμπαντος ούτε η ύλη ούτε η ενέργεια θα είχαν ακόμη υπάρξει.
Με απλά λόγια, τα όρια της επιστήμης, στην καλύτερη περίπτωση, ταυτίζονται με τα όρια του σύμπαντος και ως εκ τούτου, δεν μπορεί από την φύση της (εξ’ ορισμού της) να μας πει τι υπήρχε πριν την αρχή του.
Ως εκ τούτου, η απαγωγική συνεπαγωγή (για να μην πω η παραγωγική λογική) περιλαμβάνει ένα πολύ ισχυρότερο πρότυπο επιστημολογικής υποστήριξης από αυτό που μπορεί να επιτύχει η εμπειρική επιστήμη.
Η προέλευση του σύμπαντος, η λεπτομερής ρύθμισή του, η προέλευση, η δομή και η φύση της ζωής (η πληροφορία στο DNA και στο RNA που μοιάζει με ψηφιακό κώδικα ηλεκτρονικού υπολογιστή, η ποικιλομορφία της και η πολυπλοκότητα της) και η φύση της ανθρώπινης συνείδησης, αυτά και μόνο, αποτελούν αδιάσειστα αποδεικτικά στοιχεία μιας ανώτερης, σκόπιμης, υπερβατικής, σχεδιαστικής, εξωκοσμικής, Νοημοσύνης.
Όπως το έθεσε ο Stephen Meyer στο βιβλίο του ‘Return of the God Hypothesis’, το οποίο σου συστήνω να διαβάσεις: «Όχι μόνο ο θεϊσμός λύνει πολλά φιλοσοφικά προβλήματα, αλλά τα εμπειρικά στοιχεία από τον φυσικό κόσμο δείχνουν με ισχυρό τρόπο προς την πραγματικότητα ενός μεγάλου νου πίσω από το σύμπαν. Το όμορφο, διαστελλόμενο και λεπτομερώς ρυθμισμένο σύμπαν μας, καθώς και η εξαιρετική, ολοκληρωμένη και πληροφοριακή πολυπλοκότητα των ζωντανών οργανισμών, μαρτυρούν την πραγματικότητα μιας υπερβατικής νοημοσύνης — ενός προσωπικού Θεού.
Η πίεση αυτών των στοιχείων πάνω στην επιστημονική μας συνείδηση, υποδηλώνει ότι δεν χρειάζεται να «επινοήσουμε» τον Θεό ούτε καν να αποδεχθούμε την ύπαρξή Του ως μια απλή φιλοσοφική αναγκαιότητα. Αντίθετα, ο στοχασμός πάνω σε αυτά τα στοιχεία μπορεί να μας επιτρέψει να ανακαλύψουμε — ή να ανακαλύψουμε ξανά — την πραγματικότητα του Θεού. Και αυτή η ανακάλυψη είναι πράγματι καλά νέα. Δεν είμαστε μόνοι μέσα σε ένα απέραντο, απρόσωπο και χωρίς νόημα σύμπαν — προϊόν «τυφλής, αμείλικτης αδιαφορίας». Αντίθετα, τα στοιχεία δείχνουν προς μια προσωπική νοημοσύνη πίσω από τον φυσικό κόσμο που παρατηρούμε.
Αυτή η συνειδητοποίηση έχει εμπνεύσει και μπορεί να συνεχίσει να εμπνέει βαθιά επιστημονική έρευνα σχετικά με την υποκείμενη τάξη, ομορφιά και σχεδιασμό της ζωής και του σύμπαντος. Αλλά έχει και μια ακόμη συνέπεια. Όπως σημείωσε ο ψυχολόγος Βίκτορ Φρανκλ (Viktor Frankl) στο κλασικό βιβλίο του «Το νόημα της ζωής» (Man’s Search for Meaning), οι άνθρωποι δεν μπορούν να μην θέτουν ερωτήματα σχετικά με το νόημα της δικής τους ύπαρξης. Αλλά, επειδή το νόημα μπορεί να αναγνωριστεί και να αποδοθεί μόνο από πρόσωπα, και επειδή κατά τεκμήριο βρίσκεται καλύτερα στις σχέσεις μεταξύ προσώπων, η επιστροφή της υπόθεσης του Θεού αναζωογονεί επίσης μια ελπιδοφόρα δυνατότητα: ότι η αναζήτησή μας για το τελικό νόημα (την υπέρτατη αλήθεια του κόσμου μας) δεν χρειάζεται να τελειώσει μάταια».
Ενώ η επιχειρηματολογία σου αρχίζει με αναφορές σε αποδεκτά επιστημονικά δεδομένα, το σύμπαν διαστέλλεται, θεωρήματα BGV κλπ, στη συνέχεια παραβιάζει την απλή λογική: Η επιστήμη έχει όρια και δεν γνωρίζει πώς ακριβώς ξεκίνησαν όλα => επομένως η αιτία είναι ένας προσωπικός, εξωκοσμικός Θεός. Αυτό δεν αποτελεί επιστημονική, ούτε καν ένα αυστηρό λογικό συμπέρασμα. Αποτελεί μια φιλοσοφικο-θεολογική επιλογή. Είναι απόλυτα θεμιτό να αισθάνεται κάποιος δέος μπροστά στην πολυπλοκότητα του σύμπαντος και προσωπικά να επιλέγει στο να πιστεύει σε μια ανώτερη δύναμη. Όμως, το να βαφτίζουμε αυτή τη προσωπική πίστη ως «αδιάσειστο επιστημονικό/λογικό αποδεικτικό στοιχείο» ισοδυναμεί με παραβίαση της επιστημονικής μεθόδου. Η πιο έντιμη διανοητικά στάση μπροστά στο μεγάλο ερώτημα «τι προκάλεσε (αν υπάρχει έννοια αιτίας) το σύμπαν;» δεν είναι η επινόηση μιας υπερφυσικής εξήγησης, αλλά το θάρρος να πούμε: «Προς το παρόν, δεν γνωρίζουμε, αλλά συνεχίζουμε να ερευνούμε». Κάθε φορά στην ιστορία που αποδίδαμε τα φυσικά μυστήρια σε θεότητες (κεραυνοί, σεισμοί, κίνηση πλανητών, ασθένειες) η πρόοδος της γνώσης μας έδειξε ότι οι απαντήσεις κρύβονταν τελικά μέσα στη φύση και όχι έξω από αυτήν.
Αγαπητέ dockworker.
Σας έγραψα «αυτή η συνειδητοποίηση έχει εμπνεύσει και μπορεί να συνεχίσει να εμπνέει βαθιά επιστημονική έρευνα σχετικά με την υποκείμενη τάξη, ομορφιά και σχεδιασμό της ζωής και του σύμπαντος», αλλά μάλλον δεν το προσέξατε.
Ξεκίνησα με την φράση «εάν ο κόσμος είναι το μόνο που υπάρχει, τότε τίποτε άλλο δεν υπάρχει πέρα ή χωριστά από αυτόν που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως αιτία του». Η επιστήμη ξεκινά με αυτή τη παραδοχή, ότι δεν υφίσταται πρώτη αιτία. Και ορθώς πράττει, διότι εξ’ ορισμού η επιστήμη έχει όρια, είναι ένα αυστηρά περίκλειστο σύστημα γνώσης. Δεν μπορεί να στήσει επιστημονικό πείραμα πριν την αρχή του σύμπαντος.
Όλες οι θεωρίες που φυτρώνουν σαν τα μανιτάρια τα τελευταία χρόνια στην ακαδημαϊκή κοινότητα, απλά προσπαθούν να αγγίξουν τα όρια στα οποία αναφέρθηκα. Και δεν είναι τίποτε άλλο παρά θεωρίες που προσπαθούν να εξηγήσουν τι συνέβη από το 0+ και μετά. Ούτε καν το 0 δεν μπορούν να προσεγγίσουν.
Αν περιμένετε από την επιστήμη να σας απαντήσει ποια είναι η αιτία της ύπαρξης του σύμπαντος, θα πεθάνετε μαζί με αυτό το σκοτάδι της άγνοιας. Διότι απλά, η επιστήμη δεν μπορεί να το κάνει. Εγώ όμως δεν θέλω να ζω σε αυτό το σκοτάδι.
Αναρωτηθήκατε ποτέ τι έχει κάνει πολλούς επιστήμονες να δεχτούν την ύπαρξη μιας εξωκοσμικής (όχι ενδοκοσμικής) δημιουργικής Νοημοσύνης, ως την αιτία της ύπαρξης του σύμπαντος και της ζωής;
Επιπρόσθετα, η επιστήμη δεν έχει λόγο επί κάθε επιστητού, ούτε είναι η μοναδική πηγή γνώσης. Ή μήπως ανατρέχετε σε κάποιο βιβλίο βιολογίας για να μάθετε πώς να ζήσετε ή πως να βρείτε την ευτυχία. Μήπως υπάρχει επιστημονικός λόγος για να αγαπάει κάποιος το συνάνθρωπό του ή να σέβεται την ανθρώπινη ζωή και δεν τον ξέρω;
Πόσο πράγματι αξιολύπητος θα ήμουν, αν περίμενα από την επιστήμη να μου δώσει απαντήσεις σε σοβαρά ερωτήματα της ύπαρξης και της ζωής, τι στιγμή που γνωρίζω ότι δεν μπορεί να το κάνει!
Για να είμαι συνεπής με την λογική που διέπει κάθε νορμάλ ανθρώπινο μυαλό, μου αρκεί αυτός ο συλλογισμός: Η ύπαρξη οποιουδήποτε οργανωμένου κατασκευάσματος προϋποθέτει έναν κατασκευαστή με νοημοσύνη. Η ύπαρξη ενός νομοθετικού συστήματος προϋποθέτει επίσης την ύπαρξη ενός νομοθέτη με νοημοσύνη. Εκτός και αν, βλέποντας ένα σπίτι, θεωρείτε ότι έγινε από μόνο του, ή ο νομικός κώδικας και ο κώδικας οδικής κυκλοφορίας αυτοσυντάχθηκαν χωρίς την ύπαρξη σχεδιαστικού νου.
Πόσο μάλλον η ύπαρξη ενός πολύπλοκου κατασκευάσματος όπως είναι το σύμπαν (αλλά και η ζωή), του οποίου το μέγεθός και ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί και είναι οργανωμένο ξεπερνάει απαράμιλλα κάθε άλλο κατασκεύασμα, προϋποθέτει νοημοσύνη, όπως και η ύπαρξη των φυσικών νομών με τους οποίους λειτουργεί, προϋποθέτει επίσης την ύπαρξη ενός νομοθέτη ο οποίος βρίσκεται πίσω από αυτόν τον πολύπλοκο κώδικα των νόμων!
Αν έχω τρελαθεί πραγματικά, ας μου το πει κάποιος παρακαλώ!
Η απάντηση στο μεγάλο ερώτημα για τη ζωή, το σύμπαν και τα πάντα είναι… 42.
Είναι σαφές ότι αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο με εντελώς διαφορετικό τρόπο, οπότε δεν έχει νόημα να ανακυκλώνουμε τα ίδια επιχειρήματα, αφού αυτός ο διάλογος δεν οδηγεί πουθενά. Κρατάει ο καθένας τις απόψεις του και κλείνουμε τη συζήτηση εδώ. Καλή συνέχεια.
Όλα καλά dockworker.
Καλή συνέχεια και σε σένα.
Δες αν θέλεις ένα ενδιαφέρον λήμμα της Wikipedia:
Σχέση θρησκείας και επιστήμης
Κατ’ αρχάς σας ευχαριστώ για τους τύπους και που ασχοληθήκατε μαζί μου τόσο εκτενώς. Είναι μεγάλη πρόκληση για μένα να απαντήσω αντιτιθέμενος σε κάποιον που γνωρίζει τόσο πολλά περισσότερα από μένα.
Παραθέτετε πολλά θεωρήματα που δεν γνωρίζω αλλά δεν αμφισβητώ. Ανάμεσα όμως σε αυτά έχετε και αρκετές εικασίες.
Εν τέλει αποδείξατε το όνειρο πολλών σπουδαίων μελετητών από όλες τις εποχές: την ύπαρξη του θεού! Αναρωτιέμαι αν οι θεολόγοι θα δεχόντουσαν ως θεό μια οντότητα που γίνεται να αποδειχθεί με κοινή ανθρώπινη λογική. Αν τους αφήσουμε στην άκρη, το μόνο που μένει τώρα είναι να βρούμε την προέλευσή του. Πως και γιατί υπήρξε ο θεός και γιατί έφτιαξε το σύμπαν! Αφού τον εκλογικεύσαμε, δικαιούμαστε να τον αντιμετωπίσουμε ως αντικείμενο έρευνας.
Σ’ ευχαριστώ κι εγώ αγαπητέ Κώστα.
Καλή συνέχεια στην έρευνά σου.
Αν και η αρχή διατήρησης της ενέργειας υφίσταται τοπικά στο σύμπαν, για την ολότητά του και λόγω της διαστολής, η συνολική του ενέργεια δεν διατηρείται, αλλά μειώνεται.