Στον 21ο αιώνα, έχουμε περάσει σε μια νέα εποχή όσον αφορά την αναζήτηση εξωγήινων. Κάποιοι την έχουν ονομάσει «εποχή του εξωγήινου αγνωστικισμού» όπου ένας αυξανόμενος αριθμός σοβαρών επιστημόνων πιστεύει ακράδαντα ότι μια στοιχειώδης μορφή εξωγήινης ζωής είναι κοντά στο να αποκαλυφθεί, αλλά δεν μπορούν ακόμη να το αποδείξουν, με τα στοιχεία τους να συσσωρεύονται βήμα προς βήμα. Το Extremely Large Telescope (ELT), το «Εξαιρετικά Μεγάλο Τηλεσκόπιο», που κατασκευάζεται στην έρημο Ατακάμα της Χιλής, θα μπορούσε να δώσει ένα τέλος σε αυτόν τον αγνωστικισμό.

Κάποτε θεωρούνταν ότι η ανακάλυψη εξωγήινων θα περιελάμβανε ιπτάμενους δίσκους, εξωγήινα ραδιοσήματα ή αρειανές μεγακατασκευές. Όμως είναι πιο πιθανό να εντοπίσουμε πρώτα μια πιο απλή μορφή ζωής, η οποία θα αποκαλυφθεί σταδιακά μέσω των παρατηρήσεων των τηλεσκοπίων. Ήδη έχουμε δει κάποια σημάδια: ένα ενδιαφέρον πρόσφατο παράδειγμα ήταν οι οργανικές χημικές ουσίες που ανιχνεύθηκαν στον εξωπλανήτη K2-18b: μια πιθανή βιοϋπογραφή που ορισμένοι ερευνητές θεωρούν συμβατή με βιολογικές διεργασίες

Αν μιλήσετε σε σοβαρούς αστρονόμους για εξωγήινους, οι περισσότεροι είναι επιφυλακτικοί, απαυδισμένοι με τους υπερβολικούς ισχυρισμούς των μέσων ενημέρωσης, και φανερά εκνευρισμένοι που δεν τους ρωτάτε για πιο σοβαρές έρευνες, όπως η καταλογογράφηση γαλαξιών. Αλλά δεν απορρίπτουν εντελώς την πιθανότητα. Σε μια πρόσφατη έρευνα μεταξύ αστροβιολόγων, φυσικών και άλλων επιστημόνων, σχεδόν το 90% συμφώνησε ότι είναι πιθανό να υπάρχει στοιχειώδης εξωγήινη ζωή στο σύμπαν. Τα νούμερα στην έρευνα ήταν χαμηλότερα για πολύπλοκη ή νοήμονα ζωή (περίπου 60%), αλλά απείχαν επίσης πολύ από το μηδέν. Άλλωστε, το σύμπαν είναι απίστευτα μεγάλο^(*).

O αστρονόμος Elyar Sedaghati που ασχολείται με αυτό το πεδίο, αμφιβάλλει για την ανακάλυψη νοήμονος ζωής στην δική μας περιοχή του σύμπαντος και στην ίδια χρονική περίοδο με εμάς. Όμως μορφές ζωής όπως τα μικρόβια ή τα φύκη; Αυτό είναι διαφορετικό. Αν σκεφτείτε τον αριθμό των άστρων που υπάρχουν μόνο στον δικό μας Γαλαξία και τον αριθμό των πλανητών που βρίσκονται γύρω από αυτά τα άστρα, και το ποσοστό αυτών των πλανητών που βρίσκονται σε μια ζώνη όπου θα μπορούσε πιθανώς να υπάρξει ζωή… αν κοιτάξετε απλώς τους απόλυτους αριθμούς, η πιθανότητα να υπάρχει ζωή κάπου αλλού στον Γαλαξία μας είναι εξαιρετικά υψηλή. Πρέπει να υπάρχει ζωή εκεί έξω.

Αν η εξωγήινη ζωή είναι πράγματι τόσο πιθανή, το ζητούμενο δεν είναι μόνο αν υπάρχει, αλλά το αν διαθέτουμε τα κατάλληλα εργαλεία να την εντοπίσουμε και τι θα μπορούσε να θεωρηθεί ισχυρή απόδειξη της ύπαρξής της. Έπειτα από δεκαετίες έμμεσων ενδείξεων και τεχνολογικών περιορισμών, η νέα γενιά γιγάντιων τηλεσκοπίων φιλοδοξεί να μετατρέψει τις υποθέσεις σε παρατηρήσιμα δεδομένα.

Κι εδώ είναι που μπαίνει στο παιχνίδι το ELT (Εξαιρετικά Μεγάλο Τηλεσκόπιο). Δεν είναι δυνατόν να φωτογραφίσουμε απευθείας έναν εξωπλανήτη και να δούμε έναν εξωγήινο να μας χαιρετάει. Δεν είναι καν δυνατόν να διακρίνουμε τα χαρακτηριστικά της επιφάνειάς τους. Αλλά μπορούμε να μελετήσουμε την κατοικισιμότητά τους με άλλους τρόπους.

Για παράδειγμα, οι αστρονόμοι μπορούν να συμπεράνουν αν ένας πλανήτης είναι βραχώδης ή αέριος. Για να το κάνουν αυτό, παρατηρούν πολύ μικρές αποκλίσεις στον κλυδωνισμό ενός άστρου. Οι αποκλίσεις αυτές αποκαλύπτουν την βαρυτική επίδραση του, κατά τα άλλα αόρατου κοντινού πλανήτη, η οποία με τη σειρά της επιτρέπει τον υπολογισμό της μάζας του. Οι γίγαντες αερίων τείνουν να έχουν μεγαλύτερη μάζα από τους βραχώδεις πλανήτες. Το πιο σημαντικό είναι ότι το ELT θα μπορεί να μετρήσει τις μάζες μικρότερων κόσμων, χαμηλότερης μάζας από ό,τι είναι εφικτό σήμερα διευρύνοντας σημαντικά τους υποψήφιους πλανήτες για την φιλοξενία εξωγήινης ζωής.

Οι αστρονόμοι μπορούν επίσης να αναλύσουν τα συστατικά των ατμοσφαιρών των εξωπλανητών, μελετώντας το αστρικό φως που φιλτράρεται μέσα από αυτές κατά το ταξίδι του προς τη Γη. Κάθε χημικό στοιχείο έχει το δικό του αποτύπωμα στο φάσμα. Είναι σαν δακτυλικό αποτύπωμα. Έτσι, αν ένα εξωγήινο βακτήριο ή κάποια παράξενα φύκη απελευθερώνουν οργανικά αέρια, αυτό θα μπορούσε να ανιχνευτεί.

Προς το παρόν, είναι δύσκολο να μελετηθούν οι ατμόσφαιρες των εξωπλανητών που βρίσκονται στην κατοικίσιμη ζώνη άλλων ηλιακών συστημάτων, επειδή τέτοιοι κόσμοι βρίσκονται πολύ κοντά στο άστρο τους. Είναι όπως όταν σε τυφλώνουν οι προβολείς ενός αυτοκινήτου και δεν μπορείς να δεις ποιος είναι στο τιμόνι.

Οι ισχυρισμοί σχετικά με βιοϋπογραφές στον K2-18b το 2025 προκάλεσαν αντιπαραθέσεις, διότι εκτός από τις διαφωνίες σχετικά με το αν τα αέρια που ανιχνεύθηκαν είναι οργανικά, ο πλανήτης βρίσκεται επίσης ακριβώς στα όρια της πιθανής κατοικισιμότητας. Το ELT, ωστόσο, θα μπορούσε να εξερευνήσει έναν πολύ μεγαλύτερο αριθμό υποψήφιων πλανητών.

Όμως η προσπάθεια αυτή δεν περιορίζεται στην επιφάνεια της Γης. Η NASA εκτόξευσε το διαστημικό τηλεσκόπιο Nancy Grace Roman^(**), το οποίο θα λειτουργήσει ως ο ιδανικός σύμμαχος του ELT από το διάστημα. Το Nancy Grace Roman αναμένεται να εκτοξεύσει τον αριθμό των γνωστών εξωπλανητών από 6.000 σε 100.000. Στόχος του είναι να εντοπίζει μακρινούς εξωπλανήτες και να αναλύει τις ατμόσφαιρές τους, βοηθώντας μας να απαντήσουμε οριστικά στο θεμελιώδες ερώτημα: είμαστε μόνοι εκεί έξω;

Με λίγα λόγια, μέσα στην επόμενη δεκαετία, συνδυάζοντας τα δεδομένα με το ΕLT από την έρημο της Χιλής και το αχανές διάστημα, ίσως αποκτήσουμε επιτέλους τις αποδείξεις ότι υπάρχουν εξωγήινοι, ένα γεγονός που θα εγείρει τα μεγαλύτερα υπαρξιακά ερωτήματα για την θέση μας στο σύμπαν.

(*) Σύμφωνα με τον Carl Sagan στο μυθιστόρημά του ‘Επαφή’, «Το σύμπαν είναι απίστευτα μεγάλο. Αν υπήρχαμε μόνο εμείς, θα ήταν μια τρομερή σπατάλη χώρου»:

(**) Nancy Grace Roman Space Telescope Launch

διαβάστε περισσότερες λεπτομέρειες: In the otherworldly Chilean desert, this huge telescope could reveal alien life https://www.bbc.com/future/article/20260827-the-biggest-telescope-of-all-time-is-nearly-ready-could-it-reveal-alien-life

Κατηγορίες:ΑΣΤΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ, ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ, ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗ, ΕΞΩΓΗΙΝΗ ΖΩΗ, ΕΞΩΠΛΑΝΗΤΕΣ

Ετικέτες: ELT, Extremely Large Telescope, ΤΗΛΕΣΚΟΠΙΑ, Nancy Grace Roman, PHYSICS