Κυκλοφoρεί από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, το νέο βιβλίο του Στέφανου Τραχανά, με τίτλο «Η ΕΚΔΙΚΗΣΗ ΤΟΥ ΠΥΡΙΤΙΟΥ, Μια σύντομη ιστορία της νοημοσύνης | ΜΕΡΟΣ Αʹ: Πριν το Μεγάλο Κύμα«

Μια φορά κι έναν καιρό ήταν δύο αδέλφια· ο άνθρακας και το πυρίτιο. Μέλη και τα δύο μιας πολύ σπουδαίας χημικής οικογένειας, προορισμένης να κυβερνήσει τον κόσμο. Με το βασίλειο της ζωής να το κερδίζει ο άνθρακας –γιατί αυτός είχε καλύτερα χημικά προσόντα από τον αδελφό του– και το βασίλειο της τεχνολογίας το πυρίτιο, που δεν ήταν τόσο καλό στη χημεία, ήταν όμως ο προνομιούχος ημιαγωγός. Εκείνο το «μαγικό» υλικό που ανακάλυψαν τα ανθρακοειδή –δηλαδή όλοι εμείς που στη χημεία του άνθρακα βασιζόμαστε– και έφτιαξαν απ’ αυτό όλες τις «έξυπνες» συσκευές τους μέχρι και τη Μεγάλη Υπερέξυπνη Μηχανή που τώρα υψώνεται δυσθεώρητη μπροστά τους.

Ώστε σήμερα –για πρώτη φορά στην ιστορία της ζωής πάνω στη Γη– δύο μορφές νοημοσύνης να είναι αντιμέτωπες και να διεκδικούν το Πρωτείο στον Νέο Κόσμο που ήδη ανέτειλε. Η βιολογική νοημοσύνη με βάση τον άνθρακα και η Τεχνητή Νοημοσύνη με βάση το πυρίτιο. Πυρίτιο εναντίον άνθρακα, λοιπόν, σε έναν αγώνα ρεβάνς μετά από εκείνη την ιστορική ήττα του πυριτίου από τον αδελφό του στη μάχη για τα «πρωτοτόκια» στο βασίλειο της ζωής, περίπου 4 δισ. χρόνια πριν.

Ή μήπως καμιά εκδίκηση δεν είναι στον ορίζοντα, αλλά ένας ιστορικός συμβιβασμός ανάμεσα στα δύο αδέλφια και με έναν νέο χρυσό αιώνα για όλους μας; Το μέλλον είναι ανοιχτό! Μια μικρή ιστορία ως αφηγηματική κλωστή, με σκοπό να μιλήσουμε για μια επιστημονική και τεχνολογική επανάσταση –την επανάσταση της Τεχνητής Νοημοσύνης– και τα πρωτόγνωρα διλήμματα με τα οποία μας φέρνει αντιμέτωπους. Ως βιολογικό είδος και ως πολιτισμό.

Οι πρόσφατες ραγδαίες εξελίξεις με τα Μοντέλα-Πράκτορες–το Μεγάλο Κύμα, όπως το ονομάσαμε– μας υποχρέωσαν να χωρίσουμε το βιβλίο σε δύο μέρη. Σε τούτο το πρώτο μέρος συζητάμε την ιστορία της νοημοσύνης μέχρι τα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα που είναι σε εμπορική κυκλοφορία σήμερα και είναι σε όλους μας γνωστά.

Στο δεύτερο μέρος –πάνω στο μεγάλο κύμα πλέον– θα επιχειρήσουμε να καταλάβουμε καλύτερα τα όσα (θα) ζούμε και να ανιχνεύσουμε τα όσα έρχονται, προσφεύγοντας και στη βοήθεια της Μεγάλης Τέχνης, καθώς η σχέση του δημιουργού με το δημιούργημά του θα πλησιάζει στην κορύφωσή της.

Το βιβλίο απευθύνεται σε κάθε σκεπτόμενο πολίτη του καιρού μας.

Διαβάστε την Εισαγωγή: Οι βασικές επιλογές του βιβλίου πατώντας ΕΔΩ

Ο Στέφανος Τραχανάς διδάσκει, μεταξύ άλλων, κβαντική φυσική και δια­φορικές εξισώσεις στο τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου Κρήτης από το 1983 έως σήμερα. Από το 1986 και μετά είναι μέλος του επιστημονικού προσωπικού του Ιδρύ­ματος Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ), και η διδασκαλία του στο τμήμα Φυσικής προσφέ­ρεται δωρεάν.

Είναι συγγραφέας έντεκα πανεπιστημιακών συγγραμ­μάτων στα παραπάνω πεδία, καθώς και των βι­βλίων Το φάντασμα της όπερας: Η επιστήμη στον πολιτισμό μας, Ο κύκλος: επιστήμη και δημοκρατία σε ανήσυχους καιρούς, Ο Βομβιστής και ο Στρατηγός: Ιστορώντας την κβαντική επανάσταση, 1900-2025, Η εκδίκηση του πυριτίου: Μια σύντομη ιστορία της νοημοσύνης, τα οποία απευθύνονται στο ευρύτερο κοινό. Το βιβλίο του An Introduction to Quantum Physics κυκλοφόρησε το 2018 από τον εκδοτικό ­οίκο Wiley. Πρόσφατα κυκλοφόρησε επίσης το βιβλίο του Κβαντομηχανική Λυκείου: Για τη χαρά της ανακάλυψης, το οποίο απευθύνεται κυρίως σε εκπαιδευτικούς και ανήσυχους μαθητές και το βιβλίο Προβλήματα Κβαντομηχανικής Λυκείου: Γιατί υπάρχουν και πανελλαδικές εξετάσεις, με το οποίο ολοκληρώνεται η προσπάθειά του να στηριχτεί η διδασκαλία του αντικειμένου στο ελληνικό σχολείο.
Το 2003 ανακηρύχθηκε σε επίτιμο διδάκτορα του Πανεπιστη­μίου Κρήτης, ενώ το 2012 του απονεμήθηκε το Εθνικό Βραβείο Εξαίρετης Πανεπιστημιακής Διδασκα­λίας ­εις μνήμην Ξανθόπουλου – Πνευματικού. Για το σύνολο της προσφοράς του τιμήθηκε το 2015 με τον Ανώτερο Τα­ξιάρχη του Φοίνικα της Ελληνικής Δημοκρατίας.
Το 2022, το τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου Κρήτης έδωσε το όνομά του σε ένα από τα αμφιθέατρά του, ενώ το 2023 ο Δήμος Ηρακλείου τού απένειμε το Βραβείο Ηθικής Τάξεως της πόλης και το ΙΤΕ τον τίτλο του Διακεκριμένου Μέλους του.
Το 2026 βραβεύτηκε με το κρατικό βραβείο δοκιμίου-κριτικής 2025 για το βιβλίο του Ο Κύκλος και ήταν επίσης ο τιμώμενος συγγραφέας στο διεθνές Φεστιβάλ Βιβλίου στα Χανιά.
Ως ιδρυτικό μέλος και διευθυντής των Πανεπιστημια­κών Εκδόσεων Κρήτης (ΠΕΚ) του ΙΤΕ μέχρι το 2013, είχε τη βασική ευθύνη για τη δημιουργία του πρώτου πανεπιστημιακού εκδοτικού οίκου της χώρας. Τα τελευταία χρόνια, το ενδιαφέρον του στράφηκε στα ανοικτά διαδικτυακά μαθήματα και τους ­νέους δρόμους που αυτά ανοίγουν για την εξίσωση των ευκαιριών στην ποιοτική εκπαίδευση. Πιστεύοντας ότι η χώρα μας δεν μπορεί να μείνει έξω από τις επαναστατικές αλλαγές που συντελούνται αλλού σε αυτό το θέμα, πήρε την πρωτοβουλία για την ίδρυση του Κέντρου Ανοικτών Διαδικτυακών Μαθημάτων Mathesis ―ενός αυτόνομου και αυτοχρηματοδοτούμενου τμήματος των ΠΕΚ―, στο οποίο και προσφέρει εθελοντικά την εργασία του τόσο ως διευθυντής του όσο και ως δάσκαλος ή ­συγγρ­α­­φέας. Η επιτυχία του «πειράματος» ―το οποίο έκλεισε ήδη τα δέκα του χρόνια― συνεχίζει να είναι το προσωπικό του στοίχημα και για τα επόμενα χρόνια.

Κατηγορίες:ΚΒΑΝΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ, ΡΟΜΠΟΤ, ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ, ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΕΣ, ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ, ΦΥΣΙΚΗ, ΧΗΜΕΙΑ

Ετικέτες: ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ, ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΤΡΑΧΑΝΑΣ, ΤΕΧΝΗΤΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ, PHYSICS