(…) Για να δείξουμε όλο το πρόβλημα ακόμα πιο καθαρά, ας φανταστούμε ότι συνομιλούμε με έναν Αρειανό, ή με κάποια άλλη εξωγήινη νοήμονα οντότητα που βρίσκεται σε πάρα πολύ μεγάλη απόσταση, μέσω τηλεφώνου. Δεν επιτρέπεται η αποστολή πραγματικών αντικειμένων προς εξέταση. Για παράδειγμα, αν μπορούσαμε να στείλουμε φως, θα μπορούσαμε να του στείλουμε δεξιόστροφα κυκλικά πολωμένο φως και να πούμε: «Αυτό είναι δεξιόστροφο φως – απλά παρακολούθησε τον τρόπο που διαδίδεται». Όμως δεν μας επιτρέπεται (ή δεν είναι δυνατή) η αποστολή οποιουδήποτε αντικειμένου. Μπορούμε μόνο να έχουμε μια τηλεφωνική συνομιλία. Ο εξωγήινος βρίσκεται πολύ μακριά, ή σε κάποιο παράξενο μέρος στο διάστημα και δεν μπορεί εκεί που βρίσκεται να δει τίποτε από όσα εμείς παρατηρούμε. Για παράδειγμα, δεν μπορούμε να πούμε: «Κοίταξε προς την Μεγάλη Άρκτο· δες τώρα πώς είναι διατεταγμένα τα άστρα της. Αυτό που εννοούμε με τον όρο «δεξιά» είναι…» Επιτρέπεται μόνο να του τηλεφωνήσουμε.

Τώρα θέλουμε να του πούμε τα πάντα για εμάς. Φυσικά, πρώτα ξεκινάμε να ορίζουμε τους αριθμούς, και λέμε, «Τικ, τικ, δύο, τικ, τικ, τικ, τρία…», έτσι ώστε σταδιακά να μπορέσει να καταλάβει μερικές λέξεις, και ούτω καθεξής. Μετά από λίγο μπορεί να εξοικειωθούμε πολύ με αυτόν τον τύπο, οπότε σίγουρα θα μας ρωτήσει: «Πώς μοιάζετε εσείς;». Αρχίζουμε να περιγράφουμε τους εαυτούς μας και λέμε: «Λοιπόν, έχουμε ύψος γύρω στα εκατόν εβδομήντα εκατοστά». Μας λέει: «Μισό λεπτό, τι είναι τα εκατόν εβδομήντα εκατοστά;» Είναι δυνατόν να του πούμε τι είναι τα εκατόν εβδομήντα εκατοστά; Ασφαλώς! Του λέμε: «Ξέρεις την διάμετρο των ατόμων του υδρογόνου – εμείς έχουμε ύψος περίπου 17.000.000.000 φορές την διάμετρο του ατόμου του υδρογόνου!»

Αυτό είναι εφικτό επειδή οι φυσικοί νόμοι δεν παραμένουν αναλλοίωτοι κατά την αλλαγή κλίμακας, και επομένως μπορούμε να ορίσουμε ένα απόλυτο μήκος. Έτσι ορίζουμε το μέγεθος του σώματος και του λέμε ποιο είναι το γενικό του σχήμα – τα χέρια μας είναι προεκτάσεις που εξέχουν από το σώμα μας και που καταλήγουν σε 5 μικρότερες προεξοχές, τα «δάκτυλα», και ούτω καθεξής, κι αυτός μας παρακολουθεί, και τελειώνουμε την περιγραφή του πώς φαινόμαστε εξωτερικά, μάλλον χωρίς να συναντήσουμε ιδιαίτερες δυσκολίες. Μάλιστα, φτιάχνει και ένα ομοίωμά μας καθώς προχωράμε. Μας λέει: «Πω πω, είστε σίγουρα πολύ όμορφα πλάσματα· τώρα, τι υπάρχει στο εσωτερικό;» Έτσι αρχίζουμε να περιγράφουμε τα διάφορα εσωτερικά όργανα, και φτάνουμε στην καρδιά, την οποία περιγράφουμε προσεκτικά ως προς το σχήμα της, και λέμε: «Τώρα βάλε την καρδιά στην αριστερή πλευρά». Λέει: «Χμ… την αριστερή πλευρά;» Τώρα το πρόβλημά μας είναι να του περιγράψουμε σε ποια πλευρά μπαίνει η καρδιά, χωρίς εκείνος να δει ποτέ τίποτα από όσα βλέπουμε εμείς, και χωρίς να του στείλουμε ποτέ κανένα δείγμα με το οποίο να ξεκαθαρίζεται τί σημαίνει «αριστερά» και «δεξιά». Μπορούμε να το κάνουμε;

(…) Εν συντομία, μπορούμε τελικά να καθοδηγήσουμε τον Αρειανό στο να τοποθετήσει την καρδιά στο σωστό μέρος του ανθρώπινου ομοιώματος που προσπαθεί να κατασκευάσει και του λέμε: Άκου, κατασκεύασε έναν ηλεκτρομαγνήτη, τοποθέτησε τα πηνία, τροφοδότησέ τα με ηλεκτρικό ρεύμα και κατόπιν πάρε λίγο κοβάλτιο-60^(*) και ψύξε το. Στήσε τις συνθήκες του πειράματος ώστε τα ηλεκτρόνια να κατευθύνονται από τα πόδια προς το κεφάλι του ανθρώπινου ομοιώματος. Τότε η κατεύθυνση με την οποία ρέει το ρεύμα μέσα στα πηνία είναι η κατεύθυνση που εισέρχεται από αυτό που εμείς ονομάζουμε «δεξιά» και εξέρχεται από τα «αριστερά». Επομένως, είναι πλέον δυνατόν να ορίσουμε το δεξιά και το αριστερά, κάνοντας ένα πείραμα αυτού του είδους.

(*) Η διάσπαση β^– του ⁶⁰Co:
(διαβάστε σχετικά: Το σπάσιμο του καθρέφτη της ομοτιμίας και Η πειραματική απόρριψη μιας αρχής διατήρησης)

διαβάστε περισσότερα: The Feynman Lectures on Physics (Symmetry in Physical Laws)

Κατηγορίες:ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ, ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑ, ΦΥΣΙΚΗ

Ετικέτες: Feynman, ΑΣΘΕΝΗΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ, ΟΜΟΤΙΜΙΑ, PHYSICS