Παρακολουθήστε την επίσημη ανακοίνωση για το Νόμπελ Χημείας 2026, από τη Στοκχόλμη και το Ινστιτούτο Καρολίνσκα:
(νεώτερη ενημέρωση)
Το βραβείο Χημείας 2026 απονεμήθηκε στους Henri B. Kagan (Πανεπιστήμιο Paris-Sud, Γαλλία) και Kenso Soai (Πανεπιστήμιο Επιστημών του Τόκιο, Ιαπωνία) «για την ανακάλυψη των μη γραμμικών φαινομένων και της αυτοκατάλυσης στην ασύμμετρη οργανική σύνθεση»
Έκαναν τη χημεία να επιλέξει ένα κατοπτρικό είδωλο
Ορισμένα μόρια, όπως τα αμινοξέα, υπάρχουν σε δύο παραλλαγές που αποτελούν η μία κατοπτρικό είδωλο της άλλης. Όμως, οι ζωντανοί οργανισμοί περιέχουν μόνο ένα από αυτά τα κατοπτρικά είδωλα. Το πώς προέκυψε μια τέτοια χημική ασυμμετρία αποτελούσε επί χρόνια μυστήριο για τους χημικούς. Στους Henri B. Kagan και Kenso Soai απονεμήθηκε Το Νόμπελ Χημείας 2026 απονεμήθηκε στους Henri B. Kagan και Kenso Soai για την επίλυση αυτού του γρίφου.
Η χημεία της ζωής είναι αυτό που οι χημικοί ονομάζουν ομοχειρική (homochiral, από τις λέξεις «όμοιο» και «χείρ». Όπως και τα χέρια, όλα τα αμινοξέα υπάρχουν σε δύο κατοπτρικές παραλλαγές, αλλά μόνο η μία από αυτές εντοπίζεται στις πρωτεΐνες των κυττάρων μας. Η άλλη σπάνια συναντάται στη φύση.
Για πολύ καιρό, οι χημικοί προβληματίζονταν πώς μπορεί να προκύψει η ομοχειρικότητα. Όταν άρχισαν να πειραματίζονται με χημικές αντιδράσεις που μπορούν να σχηματίσουν δύο κατοπτρικά μόρια, έπαιρναν πάντα ίσες αναλογίες και των δύο στους δοκιμαστικούς σωλήνες τους. Ωστόσο, οι χημικοί προσπαθούσαν να παράγουν μόνο το ένα από αυτά τα κατοπτρικά είδωλα, διότι κατά την ανάπτυξη μορίων που πρόκειται να αλληλεπιδράσουν με ζωντανούς οργανισμούς, όπως στα φαρμακευτικά σκευάσματα, μόνο το ένα κατοπτρικό είδωλο θα έχει το επιθυμητό αποτέλεσμα.
Το Νόμπελ Χημείας 2026 αναγνωρίζει ανακαλύψεις που επέτρεψαν στους χημικούς να καθοδηγήσουν χημικές αντιδράσεις οι οποίες οδηγούν στην ομοχειρικότητα.
«Οι Henri Kagan και Kenso Soai έδωσαν λύση σε ένα χημικό μυστήριο ηλικίας πάνω του ενός αιώνα: πώς μπορεί να προκύψει αυθόρμητα η ομοχειρικότητα. Οι χημικές αντιδράσεις που έχουν αναπτύξει είναι θεαματικές», αναφέρει ο Heiner Linke, πρόεδρος της Επιτροπής Νόμπελ Χημείας.
Ο Henri Kagan έκανε το πρώτο αποφασιστικό βήμα το 1986, όταν ανακάλυψε έναν νέο τρόπο χειρισμού των χημικών αντιδράσεων. Αυτό του επέτρεψε να δημιουργήσει μια μεγαλύτερη περίσσεια του ενός από τα κατοπτρικά είδωλα από ό,τι θεωρούνταν προηγουμένως εφικτό.
Ο Kenso Soai έκανε το επόμενο βήμα. Το 1995, σε μια σημαντική δημοσίευση περιγράφει πώς σχεδίασε την πρώτη χημική αντίδραση που είχε τη δυνατότητα να είναι ομοχειρική. Το 2003, τελικά τα κατάφερε. Παρουσίασε μια αντίδραση στην οποία σχηματιζόταν μόνο το ένα από τα δύο πιθανά κατοπτρικά είδωλα. Εκτός από την ίδια τη ζωή, κανείς άλλος δεν είχε πετύχει προηγουμένως αυτό το επίτευγμα.
Χάρη στους Henri Kagan και Kenso Soai, γνωρίζουμε πλέον πώς μπορεί να προκύψει η ομοχειρικότητα. Οι ανακαλύψεις τους υπήρξαν καθοριστικές για τους χημικούς που σχεδιάζουν αντιδράσεις για την παρασκευή φαρμακευτικών προϊόντων.
διαβάστε περισσότερα:
1. They made chemistry choose a mirror image: https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2026/press-release/
2. They solved chemistry’s asymmetric mystery – 3. https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2026/popular-information/
3. Non-linear effects and auto catalysis in asymmetric organic synthesis (pdf)
Κατηγορίες:ΧΗΜΕΙΑ
Σχολιάστε