Η ανακοίνωση για το Νόμπελ Ιατρικής, απευθείας από τη Στοκχόλμη της Σουηδίας και το Ινστιτούτο Καρολίνσκα:
(νεώτερη ενημέρωση)
Το βραβείο Νόμπελ Ιατρικής του 2026 απονεμήθηκε στους Karl Deisseroth, Peter Hegemann και Georg Nagel «για τις ανακαλύψεις τους σχετικά με τα φωτοελεγχόμενα ιοντικά κανάλια και την οπτογενετική».
Όλα ξεκίνησαν στις αρχές της δεκαετίας του 1990 όταν ο Peter Hegemann θέλησε να καταλάβει πώς ένας μικροσκοπικός μονοκύτταρος οργανισμός (το φύκος Chlamydomonas) καταφέρνει να κολυμπά πάντοτε προς το φως. Σε συνεργασία με τον Georg Nagel ανακάλυψαν την πρωτεΐνη καναλιροδοψίνη (channelrhodopsin ή ChR) στην επιφάνεια του μονοκύτταρου φύκου και διαπίστωσαν ότι όταν αυτή φωτίζεται με μπλε φως, δημιουργεί έναν δίαυλο στην μεμβράνη του κυττάρου. Από εκεί περνούν ιόντα και δημιουργούν ηλεκτρικό σήμα που ταξιδεύει στα μαστίγιά του, δίνοντάς τους την εντολή να συσπαστούν προς την κατεύθυνση του φωτός. Έτσι ο φύκος αντιλαμβάνεται την ύπαρξη του φωτός και αντιδρά σε αυτό μόλις μέσα σε κλάσματα του δευτερολέπτου. Ο μονοκύτταρος αυτός οργανισμός εξέλιξε αυτόν τον φωτοτακτικό μηχανισμό γιατί χρειάζεται την ηλιακή ενέργεια για να συνθέσει την τροφή του (και να σταματήσει την αύξηση της εντροπίας του, σύμφωνα με τον ‘τέταρτο νόμο της θερμοδυναμικής‘). Οι Nagel και Hegemann κατάφεραν να εκφράσουν το γονίδιο της channelrhodopsin-2 σε κύτταρα βατράχων, ποντικών ή ανθρώπων και να διαπιστώσουν ότι η παραγόμενη πρωτεΐνη αντιδρούσε στο φως.
Το επίτευγμα αυτό κέντρισε το ενδιαφέρον του Karl Deisseroth, ο οποίος επικοινώνησε με τον Nagel ζητώντας το γονίδιο της channelrhodopsin-2. Στη συνέχεια, ο Deisseroth σκέφτηκε ότι, αν βάλει την πρωτεΐνη μέσα σε νευρικά κύτταρα, θα μπορούσε να τα ελέγχει με φως. Έτσι θα μπορούσε να μελετήσει το πώς η λειτουργία συγκεκριμένων κυττάρων παράγει συγκεκριμένα νοητικά φαινόμενα, όπως η μνήμη και η αντίληψη. Η εισαγωγή του γονιδίου σε νευρικά κύτταρα ποντικού στο εργαστήριό του οδήγησε πράγματι στην παραγωγή της πρωτεΐνης και την δημιουργία ηλεκτρικών ώσεων όταν τα κύτταρα εκτίθεντο στο μπλε φως. Όταν ο Deisseroth, σε συνεργασία με τον Edward Boyden, πέτυχε να κάνει το ίδιο και με νευρικά κύτταρα στους εγκεφάλους ζωντανών ποντικών, και μάλιστα να ελέγχει τις νευρικές ώσεις αλλάζοντας το μήκος κύματος του φωτός, η οπτογενετική είχε γεννηθεί.
Σήμερα, η οπτογενετική θεωρείται μία από τις μεγαλύτερες επαναστάσεις της σύγχρονης νευροεπιστήμης. Επιτρέπει στους επιστήμονες να ενεργοποιούν ή να απενεργοποιούν συγκεκριμένους νευρώνες σε ζωντανούς οργανισμούς με την χρήση του φωτός, προσφέροντας έναν πρωτοφανή τρόπο χαρτογράφησης του εγκεφάλου. Χάρη σε αυτή την τεχνολογία, οι ερευνητές μπορούν πλέον να εντοπίζουν τα ακριβή νευρικά κυκλώματα που ευθύνονται για σύνθετες συμπεριφορές, συναισθήματα και νευρολογικές παθήσεις, όπως η νόσος του Πάρκινσον, η κατάθλιψη και η επιληψία, ανοίγοντας εντελώς νέους δρόμους για την κατανόηση του ανθρώπινου νου και την ανάπτυξη στοχευμένων θεραπειών στο μέλλον.
διαβάστε περισσότερες λεπτομέρειες ΕΔΩ: https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2026/press-release/
Κατηγορίες:ΙΑΤΡΙΚΗ
Σχολιάστε