Τρία είναι τα ισχυρότερα πλήγματα⁽¹⁾ που δέχθηκε ο ανθρώπινος εγωκεντρισμός από την επιστήμη.
● Το πρώτο χτύπημα ήταν από τον Κοπέρνικο, ο οποίος τον 16ο αιώνα, υποστήριξε ότι ο άνθρωπος δεν βρίσκεται στο κέντρο του σύμπαντος. Και δεν είναι το κέντρο του σύμπαντος, διότι η Γη περιφέρεται κι αυτή όπως και οι άλλοι πλανήτες γύρω από τον Ήλιο.
●Το δεύτερο χτύπημα ήρθε από τον Δαρβίνο, που τον 19ο αιώνα διατύπωσε την θεωρία της εξέλιξης στο βιβλίο του «Η καταγωγή των ειδών», σύμφωνα με την οποία ο άνθρωπος δεν πλάστηκε κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση του Θεού, αλλά είναι προϊόν εξέλιξης και προέρχεται από κατώτερες μορφές ζωής.
●Το τρίτο και ισχυρότερο χτύπημα που δέχθηκε ο εγωκεντρισμός του ανθρώπου ήταν από τον Φρόυντ, στις αρχές του εικοστού αιώνα, με την ανακάλυψη της έκφρασης του ασυνείδητου διαμέσου των ονείρων, των παραδρομών της γλώσσας και κυρίως διαμέσου των νευρώσεων-ψυχώσεων. Σύμφωνα με την ψυχαναλυτική θεωρία ο άνθρωπος, δεν γνωρίζει ούτε τον ίδιο του τον εαυτό. Δεν είναι καν κύριος του εαυτού του – είναι έρμαιο των ασυνείδητων επιθυμιών του, τις οποίες το εγώ του αγνοεί.
Όμως ο ανθρώπινος εγωισμός είναι μάλλον αναλλοίωτος. Έτσι, προς τις αρχές της δεκαετίας του 1970 διατυπώθηκε η πιο εγωκεντρική ανθρώπινη ιδέα. Πρόκειται για την λεγόμενη «ανθρωπική αρχή». Με λίγα λόγια, σύμφωνα με την ανθρωπική αρχή⁽²⁾, το σύμπαν δημιουργήθηκε και ρυθμίστηκε με ακρίβεια, έτσι ώστε να υπάρξει ζωή και συνείδηση πάνω στον πλανήτη Γη. Το σύμπαν δηλαδή είναι αυτό που είναι, διότι αν δεν ήταν … τότε και εμείς δεν θα είμασταν εδώ για να το παρατηρούμε και να κάνουμε αυτούς τους προβληματισμούς.

Η ανθρωπική αρχή έχει τις ρίζες της σε μια εντυπωσιακή πρόβλεψη που έκανε ο Fred Hoyle το 1954 όταν προσπαθούσε να απαντήσει στο ερώτημα «Πως δημιουργείται το στοιχείο του άνθρακα στο σύμπαν»

Οι παρατηρούμενες ποσότητες του άνθρακα (¹²C) στο σύμπαν – πρόκειται για το τέταρτο σε αφθονία στοιχείο του σύμπαντος – δεν μπορούν να εξηγηθούν από την πυρηνοσύνθεση που πραγματοποιήθηκε στην διάρκεια των πρώτων λεπτών της Μεγάλης Έκρηξης διότι δεν υπάρχουν σταθεροί πυρήνες με μαζικούς αριθμούς Α=5 και Α=8. Η μόνη λύση του προβλήματος ήταν ο άνθρακας να παράγεται στο εσωτερικό των άστρων. Ο πιο λογικός τρόπος ήταν διαμέσου της διαδικασίας των τριών άλφα: Δύο πυρήνες ηλίου (⁴He) σχηματίζουν προσωρινά βηρύλλιο (⁸Be). Ένας τρίτος πυρήνας ηλίου θα έπρεπε να αντιδράσει με το ⁸Be, ώστε να προκύψει ο πυρήνας ¹²C. Όμως το ⁸Be έχει ελάχιστο χρόνο ζωής και οι υπολογισμοί έδειχναν ότι η παραγωγή άνθρακα ήταν πολύ μικρή. Ο Fred Hoyle υπέθεσε ότι ο πυρήνας ¹²C πρέπει να διαθέτει μια άγνωστη έως τότε διεγερμένη ενεργειακή στάθμη κοντά στην ενέργεια του συστήματος ⁸Be + ⁴He. Μια τέτοια στάθμη θα οδηγούσε στο φαινόμενο του πυρηνικού συντονισμού και θα αύξανε δραματικά την πιθανότητα της αντίδρασης παραγωγής άνθρακα. Ο ευφυής αστροφυσικός υπολόγισε την ενέργεια (7.65 MeV) και την στροφορμή (J^π =0⁺) που θα έπρεπε να έχει η διεγερμένη κατάσταση του άνθρακα, έτσι ώστε να πραγματοποιείται το φαινόμενο του συντονισμού, που επιταχύνει την διαδικασία των τριών άλφα. Τρία χρόνια αργότερα, μια πειραματική ομάδα στο Caltech απέδειξε ότι o Hoyle είχε δίκιο.⁽³⁾

Οι υποστηρικτές της ανθρωπικής αρχής θεωρούν ότι αυτή εμπεριέχεται στο φιλοσοφικό σχόλιο που έκανε ο Hoyle μετά την επιτυχία του: «Η ύπαρξη μιας διεγερμένης κατάστασης του ¹²C είναι αποτέλεσμα κάποιων μικρών συμπτώσεων της πυρηνικής φυσικής. Απ’ όσο ξέρουμε, ουδείς θεμελιώδης νόμος της φύσης απαιτεί την ύπαρξη μιας τέτοιας διεγερμένης κατάστασης με ακριβώς τις σωστές ιδιότητες για να επιτρέψει στην τριπλή αντίδραση άλφα να προχωρήσει σε λογικές αστρικές συνθήκες. Μήπως αυτό σημαίνει πως η δημιουργία του άνθρακα, που είναι η βάση της ζωής στη Γη, θα ήταν αδύνατη χωρίς αυτή την τυχαία σύμπτωση της πυρηνικής φυσικής;»

Το κερασάκι στην τούρτα της ανθρωπικής αρχής έβαλε το 1987 ο Steven Weinberg εκτιμώντας ότι η κοσμολογική σταθερά Λ είχε μια πολύ μικρή θετική τιμή. Σκέφτηκε ως εξής: αν η κοσμολογική σταθερά ήταν πολύ μεγαλύτερη από την εκτιμώμενη τιμή της, τότε η ύλη δεν θα μπορούσε να συμπυκνωθεί σε γαλαξίες. Χωρίς γαλαξίες δεν θα υπήρχαν άστρα, πλανήτες και παρατηρητές όπως οι άνθρωποι. Για να μπορούν να υπάρξουν παρατηρητές στο σύμπαν μας η τιμή της κοσμολογικής σταθεράς Λ θα έπρεπε να είναι πάρα πολύ μικρή, αλλά όχι μηδενική. Κι αυτό επιβεβαιώθηκε εντυπωσιακά μια δεκαετία αργότερα με την ανακάλυψη της επιταχυνόμενης διαστολής (σκοτεινή ενέργεια). Tο 1999 η κοσμολογική σταθερά, μετρήθηκε και αποτέλεσε την σημαντικότερη παράμετρο που πυροδότησε ξανά την συζήτηση γύρω από την ανθρωπική αρχή. Στις φυσικές μονάδες Planck, η κοσμολογική σταθερά (ως πυκνότητα ενέργειας του κενού) είναι περίπου , ένας αφύσικα μικροσκοπικός αριθμός που είναι δύσκολο να προκύψει από «φυσικούς νόμους χωρίς την ταυτόχρονη εισαγωγή αντίστοιχα μικρών παραμέτρων σε αυτούς». Ωστόσο, η μικρή αυτή τιμή μπορεί να θεωρηθεί απαραίτητη προκειμένου να υπάρξουν μεγάλα, μακρόβια άστρα (όπως ο Ήλιος) σε ένα αρκετά μεγάλο σύμπαν. Επομένως, η «ύπαρξη των ανθρώπων (και του Ήλιου που φαίνεται απαραίτητος για εμάς) μπορεί να βοηθήσει στην εξήγηση της ελάχιστης τιμής αυτής της σταθεράς», με την προϋπόθεση, βέβαια, ότι τέτοιου είδους εξηγήσεις «επιτρέπονται στην επιστήμη».

(1) Το 1917 ο Σίγκμουντ Φρόυντ περιέγραφε τα τρία πλήγματα που δέχθηκε ο ανθρώπινος ναρκισσισμός με τα ονόματα: κοσμολογικό, βιολογικό και ψυχολογικό πλήγμα
(2) Για την ακρίβεια υπάρχουν δυο διατυπώσεις της ανθρωπικής αρχής – η ισχυρή και η ασθενής
(3) Πρόκειται για ένα από τα εντυπωσιακότερα παραδείγματα της θεωρητικής πρόβλεψης ιδιοτήτων ενός πυρήνα – βασιζόμενης καθαρά σε αστροφυσικό υπόβαθρο – που στη συνέχεια επιβεβαιώθηκε πλήρως από τα πειράματα.

Κατηγορίες:ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗ, ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ, ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗ, ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ, ΣΥΜΠΑΝ, ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ, ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

Ετικέτες: FREUD, HOYLE, ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΚΗ ΣΤΑΘΕΡΑ, ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ, PHYSICS, Steven Weinberg