» (…) Η γάτα είναι πλέον κάτι σαν το οικόσημο του ένδοξου «οίκου των κβάντων», θεωρούμε ωστόσο δίκαιο να πούμε επίσης ότι και ο ρόλος του σκύλου δεν ήταν αμελητέος. Συνδέεται σχεδόν καθοριστικά με την απόφαση του Χάιζενμπεργκ να αναθεωρήσει την αρχικη του επιλογή να σπουδάσει μαθηματικά και να στραφεί στη φυσική, με τις γνωστές ευεργετικές συνέπειες για τον … «οίκο» πρώτα απ’ όλα, αλλά και για όλους εμάς τους απλούς πολίτες που απολαμβάνουμε σήμερα τις αγαθές – και ελπίζουμε μόνο αυτές!- συνέπειες της κβαντικής επανάστασης!
Η ιστορία χάνεται λίγο στην αχλύ του μύθου, και αυτή που σας παρουσιάζουμε εδώ είναι μια από τις εκδοχές της. Κεντρικό πρόσωπο είναι ο σπουδαίος γερμανός μαθηματικός Φ. Λίντεμαν, ο οποίος απέδειξε το 1882, ότι το π – το υπέροχο ελληνικό π – είναι υπερβατικός αριθμός! Ότι δηλαδή κανένας συνδυασμός ριζικών από εδώ έως την άκρη του σύμπαντος (!) δεν θα μπορέσει ποτέ να δώσει αυτόν τον αριθμό: Να αναπαραγάγει όλα του τα δεκαδικά ψηφία. Σκεφτείτε πόσο αδιανόητο είναι να αποδείξεις κάτι τέτοιο. Αρχίστε να γράφετε μόνοι σας μια έκφραση με συδυασμούς ριζικών όλων των τάξεων – τετραγωνικές ρίζες, κυβικές ρίζες, ρίζες μέσα στις ρίζες και ό,τι άλλο θέλετε – και φανταστείτε την να γεμίζει ολόκληρο τετράδιο, για να μην πάμε πολύ μακριά. Και ας πούμε ότι είχατε και κάποια μαθηματική «συνταγή» στο μυαλό σας ώστε η έκφραση που γράψατε να δίνει τελικά τον αριθμό π. ‘Η έτσι πιστεύατε. Ε, λοιπόν ο Λίντεμαν απέδειξε ότι ματαιοπονείτε! Καμιά τέτοια έκφραση, οσοδήποτε μεγάλη – πεπερασμένη όμως -, δεν θα δώσει ποτέ τον … ιερό αριθμό π. Το π είναι ένας αριθμός που μας υπερβαίνει. Ένας υπερβατικός αριθμός! Και αποδεικνύοντας μια τέτοια … υπερβατική δήλωση ο Λίντεμαν απέδειξε επίσης ότι ο τετραγωνισμός του κύκλου – ένα άλλο ιερό πρόβλημα που μας κληροδότησαν οι πρόγονοί μας – είναι άλυτο πρόβλημα μέσα στο πλαίσιο της ευκλέιδειας γεωμετρίας. Ο τετραγωνισμός του κύκλου δεν μπορεί ποτέ να γίνει με κανόνα και διαβήτη. Ποτέ!
Μαθηματικά που έγραψαν ιστορία θα πρέπει να παραδεχτούμε και να καταλάβουμε έτσι ότι, για τον νεαρό Χάιζενμπεργκ – λάτρη της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας και επιστήμης, εκτός των άλλων -, η προοπτική να σπουδάσει μαθηματικά με τον Λίντεμαν ήταν πολύ ελκυστική, μάλλον περισσότερο από κάθε άλλη. Και κάπως έτσι βρέθηκε στο γραφείο του, στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου, για να του ζητήσει – έτσι γίνονταν τα πράγματα τότε – να τον δεχτεί ως φοιτητή του. Όπως θα δείξει όμως η συνέχεια της ιστορίας μας, ο δεκαοχτάρης τότε Χάιζενμπεργκ αγνοούσε δύο βασικά πράγματα. Το ένα ήταν ότι ο Λίντεμαν αντιπροσώπευε με τον πιο αυθεντικό τρόπο εκείνο το είδος του καθαρού μαθηματικού, που μόνο λίγες δεκαετίες πριν έκανε για πρώτη φορά την εμφάνιση στην μαθηματική πανίδα. Με χαρακτηριστικό γνώρισμα την πλήρη αποστροφή προς κάθε είδους «ανάμιξη» των μαθηματικών με κατώτερες – δηλαδή εφαρμοσμένες – επιστήμες, όπως η φυσική! Μαθηματικά για τα Μαθηματικά όπως Τέχνη για την Τέχνη! Το δεύτερο που αγνοούσε ο νεαρός υποψήφιος ήταν ότι δίπλα στον κύριο καθηγητή βρισκόταν πάντα – ως φύλακας άγγελος – ένα γερμανικό καθαρόαιμο σκυλί (το ξέρουμε όλοι ότι η «παραγωγή» καθαρόαιμων είναι εθνική βιομηχανία στη Γερμανία) με τη μοναδική ικανότητα να ανιχνεύει την παραμικρή δυσφορία που τυχόν θα προκαλούσε ένας επισκέπτης στον κύριό του. Και βεβαίως να το εκδηλώνει με τους κατάλληλους ήχους!
Τα υπόλοιπα τα μαντεύετε αγαπητοί αναγνώστες. Λίγο μετά την έναρξη της συνομιλίας τους, ο καθηγητής Λίντεμαν ζήτησε από τον επισκέπτη του να του πει ένα βιβλίο μαθηματικών που έχει διαβάσει και του άρεσε. Και έτσι έγινε το πρώτο λάθος: Διότι το βιβλίο που ανέφερε ο Χάιζενμπεργκ – το Χώρος, Χρόνος και Ύλη, του μεγάλου μαθηματικού και θεωρητικού φυσικού Χέρμαν Βάιλ, στενού φίλου και συνεργάτη του Αϊνστάιν – ήταν αυτό ακριβώς που δεν έπρεπε να ακουστεί, και η απόδειξη ήταν μερικά προειδοποιητικά γρυλίσματα του καθορόαιμου! Όταν όμως, λίγη ώρα αργότερα, ο καθηγητής Λίντεμαν αποφάσισε να δώσει μια δεύτερη ευκαιρία στον νεαρό Χάιζενμπεργκ και άκουσε για ένα βιβλίο με τίτλο Μερικές Διαφορικές Εξισώσεις της Φυσικής, γραμμένο από κάποιον καθηγητή … θεωρητικής φυσικής στο ίδιο πανεπιστήμιο ονόματι Άρνολντ Ζόμερφελντ, τότε το μουγκρητό του καθαρόαιμου έδωσε στον επισκέπτη να καταλάβει ότι … η αίτησή του είχε απορριφθεί! Και κάπως έτσι ο Χάιζενμπεργκ πήγε στον Ζόμερφελντ – αυτός ήταν τότε στην πρωτοπορία της κβαντικής φυσικής μαζί με τον Μπορ – με την γνωστή ευτυχή συνέχεια!
απόσπασμα από το βιβλίο του Στέφανου Τραχανά με τίτλο «Ο ΒΟΜΒΙΣΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ, Ιστορώντας την κβαντική επανάσταση, 1900-2025», εκδόσεις ΠΕΚ
Κατηγορίες:ΚΒΑΝΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ, ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ, ΧΙΟΥΜΟΡ
physicsgg 
χαχαχα..!
Η εκδοχή μιας «δεύτερης ευκαιρίας» δεν αναφέρεται καθόλου στην αυτοβιογραφία του Heisenberg «Der Teil und das Ganze» (1969) ή άλλη πρωτογενή πηγή και φαίνεται να είναι ψευδής ή τουλάχιστον απόκρυφη. Στην πραγματικότητα, αμέσως μετά την αποτυχία της συνάντησης με τον Lindemann, ο πατέρας του Heisenberg -όντας προσωπικός φίλος του Sommerfeld- ήταν αυτός που κανόνισε μια πρώτη συνέντευξη μαζί του. Όπως εξηγεί ο ίδιος ο Heisenberg, ο Sommerfeld (ο οποίος παρεμπιπτόντως είχε ήδη υπό την επίβλεψη του τον Pauli) είχε εντελώς αντίθετη αντίδραση από τον Lindemann στο άκουσμα ότι είχε διαβάσει το «Raum, Zeit, Materie» (1918) του Weyl και τον δέχθηκε με χαρά (αν και του είπε πως θα ήταν πιο φρόνιμο να είχε ξεκινήσει με πιο εύπεπτα αναγνώσματα).
Εξάλλου, ο Lindemann δε θα μπορούσε ποτέ να παραπέμψει τον νεαρό Heisenberg στο βιβλίο του Sommerfeld «Partielle Differentialgleichungen der Physik» (Μερικές Διαφορικές Εξισώσεις της Φυσικής) για τον απλούστατο λόγο ότι, το βιβλίο αυτό κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 1949 (όπως φαίνεται και από το το link στην ανάρτηση), ως ο 6ο τόμος της σειράς «Vorlesungen über theoretische Physik» (Διαλέξεις Θεωρητικής Φυσικής). Συντάχθηκε και εκδόθηκε από μαθητές και συνεργάτες του Sommerfeld μετά τον θάνατο του, κοινώς 29 ολόκληρα χρόνια (!) μετά την γνωριμία του με τον Heisenberg το φθινόπωρο του 1920.
Θα έλεγε κανείς πως ιστορικά γεγονότα όπως αυτή η συνάντηση -η τόσο καθοριστική για τη μετέπειτα εξέλιξη της φυσικής- δεν θα έπρεπε να αλλοιώνονται με μυθοπλαστικά στολίδια ή αναχρονισμούς, καθώς ενέχουν από μόνα τους πλούσιο ενδιαφέρον και ζωντάνια.
Προφανώς ο Heisenberg δεν αναφερόταν στο βιβλίο που εκδόθηκε το 1949 στο οποίο οδηγεί το link. Δεν αποκλείεται όμως να αναφερόταν σε κάποιου είδους ανεπίσημων σημειώσεων από τις διαλέξεις μαθηματικής φυσικής που έδινε Sommerfeld πολύ πριν το 1920. Οι οποίες σίγουρα θα είχαν πολλά κοινά με το βιβλίο που συντάχθηκε και εκδόθηκε από μαθητές του Sommerfeld 29 χρόνια μετά.
Σας ευχαριστώ για την απάντηση. Δεν τίθεται αμφιβολία πως το εν λόγω βιβλίο του 1949 βασίστηκε πράγματι στον κύκλο διαλέξεων του Sommerfeld μεταξύ 1906-1931, την περίοδο δηλαδή που κατείχε την έδρα του Boltzmann στο Μόναχο.
Μα αυτό ακριβώς επισημαίνω παραπάνω: πως δεν υπάρχει καμία ρητή αναφορά του Heisenberg -στην αυτοβιογραφία του τουλάχιστον- σε κάποιο βιβλίο ή έστω σημειώσεις του Sommerfeld. Η ιδέα πως ο Heisenberg οδηγήθηκε τάχα στον Sommerfeld είτε κάποιου συγγράμματος ή σημειώσεων περί ΜΔΕ είτε ακόμη μέσω του Lindemann (δεδομένου ότι ήταν ο επιβλέπων καθηγητής του Sommerfeld) είναι παντελώς κατασκευασμένη και ευφάνταστη.
Αντιθέτως, ήταν ο ίδιος του ο πατέρας, August Heisenberg, όπου έπειτα από μια απογοητευτική συζήτηση μαζί του όπως γλαφυρά περιγράφει ο ίδιος («Eine enttäuschte Beratung mit meinem Vater») κατάφερε να τον μεταπείσει να δοκιμάσει την τύχη του στην μαθηματική φυσική («der mathematischen Physik versuchen könnte») και να δει τον Sommerfeld. Όντας ακαδημαϊκός Βυζαντινολόγος ο ίδιος στο Παν/μο του Μονάχου (κατείχε την πρώτη έδρα Μεσαιωνικών και Νεοελληνικών Σπουδών στην Γερμανία), αμφότεροι Lindemann και Sommerfeld ήταν στενοί προσωπικοί του φίλοι. Ακόμα και στην πρώτη συνάντηση, αφήνεται να εννοηθεί πως ο μόνος λόγος που ο γηραιός Lindemann δέχθηκε να τον συναντήσει ήταν εξαιτίας του πατέρα του και μόνο («Mein Vater, hatte mir eine Unterredung»).
Ίσως έχετε υπόψιν σας κάποια άλλη πηγή που μου διαφεύγει και υποστηρίζει το αντίθετο; Διαφορετικά δεν βλέπω τον λόγο να αποσιωπάται η επιρροή του πατέρα του σε αυτή την -ευτυχή για εμάς- συγκυρία.
Για λόγους πληρότητας αντιγράφω από το «Uncertainty» (1992) του Cassidy (το βασικό σημείο αναφοράς για τη ζωή του Heisenberg) που δείχνει πράγματι τον καθοριστικό ρόλο που έπαιξε ο πατέρας του και στις δύο συναντήσεις (σελ. 99-100):
«Shortly after recovering from his bout with typhoid in the summer of 1920, Heisenberg had his father arrange an appointment for him with the mathematician Ferdinand von Lindemann, a colleague of the elder Heisenberg (…) As a favor to August Heisenberg, Lindemann agreed to meet with Werner — but only as a favor. (…) Stunned by his first rejection, the 18-year-old returned to his father to seek alternatives. Wien, now an experimentalist,
would not do, and between Sommerfeld and Voss, the former was the more likely choice, since he and August were already well acquainted»
Βλέπουμε δηλαδή και εδώ πως δεν υπάρχει ούτε «δεύτερη ευκαιρία» του Lindemann, ούτε βέβαια κάποια αναφορά σε βιβλίο του Sommerfeld –
και τα δύο αποτελούν προϊόντα λογοτεχνικής μυθοπλασίας. Μάλιστα, φαίνεται πως ο Sommerfeld δεν ήταν καν η δεύτερη επιλογή. Αυτές οι λεπτομέρειες είναι σημαντικές για έναν ιστορικό, διότι μαρτυρούν πως οι υψηλές γνωριμίες του πατέρα του αποτέλεσαν κρίσιμες συγκυρίες στo εναρκτήριο λάκτισμα της σταδιοδρομίας μιας διάνοιας, σε ένα ακαδημαϊκό σύστημα που φαίνεται να έχει τις γνωστές παθογένειες.
Για παράδειγμα, όταν ο Νομπελίστας Wien έδωσε στον Heisenberg
τη χειρότερη δυνατή βαθμολογία κατά την υπεράσπιση της εναρκτήριας διατριβής του (Inauguraldissertation) στην τυρβώδη ροή το 1925
αφού θύμωσε που δεν γνώριζε να απαντήσει «πώς λειτουργεί μια μπαταρία» και λίγο έλειψε να κοπεί (!), ήταν ο πατέρας του που μεσολάβησε για μια ακόμη φορά ζητώντας από τον (επίσης Νομπελίστα) James Franck να του κάνει εντατικά μαθήματα ώστε να καλύψει τα κενά του στην πειραματική φυσική (σελ 154):
«In January 1924, he wrote directly to both Born and Born’s experimentalist colleague James Franck, asking them what his son’s chances were in physics. He asked Franck also if he would mind teaching the young man some experimental physics (…) Franck obligingly admitted Heisenberg to his laboratory course.» .
Αν δεν είχε συμβεί αυτό, με τόσο μέτρια βαθμολογία στη διατριβή του, το πιο πιθανόν ο Born να μην τον δεχόταν ποτέ να ολοκληρώσει την Habilitationsschrift του ως βοηθός του στο Göttingen (εκεί όπου και τελικά ανέπτυξε τη θεωρία μητρώων του το 1926).
Δεν γνωρίζω τις πηγές που χρησιμοποίησε ο Στέφανος Τραχανάς στο εξαιρετικό του βιβλίο ‘Ο ΒΟΜΒΙΣΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ’, για να περιγράψει την συνάντηση Heisenberg-Lindemann.
Μπορώ όμως να υποθέσω γιατί ο σκύλος στο γραφείο του Lindemann θα γρύλιζε απειλητικά στο άκουσμα του ονόματος Sommerfeld.
Διότι, παρά το γεγονός ότι η διδακτορική διατριβή του Sommerfeld πραγματοποιήθηκε υπό την καθοδήγηση του Lindemann, φαίνεται πως αργότερα ήρθαν σε σφοδρή αντιπαράθεση σχετικά με την θεωρία του Sommerfeld για τα ηλεκτρόνια. Ο Lindemann θεωρούσε πως δεν ήταν σωστά διατυπωμένη από μαθηματική άποψη. Επιπλέον ο Lindemann ήταν ο μόνος που διαφώνησε με την πρόσληψη του Sommerfeld στο πανεπιστήμιο του Μονάχου!
Ο David Lindley στο βιβλίο του «H αρχή της αβεβαιότητας» αναφέρει χαρακτηριστικά:
«ο Lindemann αντιτάχθηκε στον διορισμό του Sommerfeld με το αιτιολογικό ότι ένας επιστήμονας των εφαρμοσμένων μαθηματικών που περιδιάβαινε στα χωράφια της φυσικής ήταν στην ουσία ένα ανάξιο πλάσμα«
Δεν αποκλείεται λοιπόν ο Heisenberg να αναφέρθηκε κατά τη διάρκεια της συζήτησής του με τον Lindemman, όχι μόνον στον Weyl, αλλά και στον Sommerfeld. Προκαλώντας την δυσφορία του Lindemman και το γρύλισμα του σκύλου του!
Σας ευχαριστώ και πάλι. Νομίζω καθίσταται αυταπόδεικτο πως έτσι κι αλλιώς δεν δύναται να υπάρξει άλλη πηγή για τον απλούστατο λόγο πως η πρωτογενής μαρτυρία του περιστατικού είναι ο αυτόπτης Heisenberg. Εκτός βέβαια και αν κάποιος γνωρίζει καλύτερα από τον ίδιο τον πρωταγωνιστή τι έγινε εκείνη την ημέρα κεκλεισμένων των θυρών.
Το να χτίζει κανείς υποθέσεις πάνω σε άλλες ήδη μη-διαψεύσιμες υποθέσεις, είναι μεν δημιουργικότατο αλλά δεν νομίζω πως ωφελεί στην περαιτέρω διερεύνηση του περιστατικού. Με την ίδια ακριβώς λογική, θα μπορούσε κάποιος να ισχυριστεί ότι ήταν το όνομα του Hermite που ακούστηκε στο γραφείο (ο οποίος ήταν φανερά ενοχλημένος με την απόδειξη του Lindemann και οι σχέσεις τους είχαν υποστεί ρήξη) – την ίδια περίπου αξία θα είχε και αυτή η υπόθεση. Γνωρίζετε καλά πως το πρόβλημα με τις αντιγεγονικές εκδοχές είναι ακριβώς ότι στερούνται αληθοτιμής. Η αλήθεια -όσο δύναται φυσικά να γνωρίζουμε χωρίς να προβαίνουμε σε εικοτολογίες- είναι πως το όνομα του Sommerfeld δεν ακούστηκε καθόλου εκείνη την ημέρα· Διάβαζε: δεν έπαιξε κανέναν απολύτως ρόλο στην έκβαση της συνάντησης. Όπως θα φανεί παρακάτω, το να επιμένει κανείς στο αντίθετο χωρίς την κατάλληλη τεκμηρίωση, ενδεχομένως να είναι εκ του πονηρού.
Ὀπως συμβαίνει σε παρόμοιες περιπτώσεις μυθοπλασίας ή αλλοίωσης ενός πραγματικού γεγονότος, καλοπροαίρετες ή μη, μικρές πέριξ του κειμένου λεπτομέρειες είναι προχείρως ανακατασκευασμένες. Για παράδειγμα, η ανάρτηση κάνει λόγο για «καθαρόαιμο γερμανικό» ενώ ο Heisenberg γράφει πως ήταν απλά ένα «μικρό κουταβάκι με μαύρο τρίχωμα» (ein kleines Hündchen mit schwarzem Fell») που μάλιστα του θύμισε «το κανίς στον Faust» (den Pudel in Fausts). Έπειτα, το κείμενο τεχνηέντως αντικαθιστά το ρήμα «γαβγίζω» με το «γρυλίζω» για να δημιουργήσει τις κατάλληλες προϋποθέσεις για το φανταστικό πλαίσιο που θα ακολουθήσει λ.χ «ο σκύλος γρύλισε όταν άκουσε για το βιβλίο του Weyl», ο «σκύλος γρύλισε στο άκουσμα του βιβλίου του Sommerfeld» – πολύ έξυπνος σκύλος ομολογουμένως, ήξερε από στήθους όλη την βιβλιογραφία της εποχής). Ακόμα και ο Lindley στο απόσπασμα που παραθέτεται το έχει ως «γάβγισμα» (yapping), γιατί προφανώς ακολουθεί το πρωτότυπο. Ο Heisenberg από την άλλη δεν διακωμωδεί καθόλου το περιστατικό, αλλά περιγράφει με μία σχεδόν μελαγχολική απορία την φορτισμένη ατμόσφαιρα και τον εκνευρισμό που υπήρχε στον αέρα, γράφοντας πως ο σκύλος γάβγιζε από την ώρα που μπήκε στο δωμάτιο -πριν καν ανοίξει το στόμα του- και πώς αυτό συνεχίστηκε καθ’όλη τη διάρκεια της μοιραίας συνάντησης.
Ανθολογώ το επίμαχο σημείο (μτφ. δική μου):
«Lindemann, ein alter Herr mit weißem Vollbart, der schon etwas müde aussah, empfand diese Unbescheidenheit offenbar auch, und die leichte Gereiztheit, die ihn ergriff, mag der Grund dafür gewesen sein, daß nun plötzlich das Hündchen auf dem Schreibtisch entsetzlich zu bellen anfing. Sein Herr versuchte vergeblich, es zu beruhigen. Das kleine Tier steigerte seinen Zorn über mich zu einem wütenden Kläffen, das in immer neuen Anfällen aus ihm hervorbrach, so daß die Verständigung immer schwieriger wurde.»
«Ο Lindemann, ένας ηλικιωμένος κύριος με μια κατάλευκη πυκνή γενειάδα, που έδειχνε ήδη κάπως κουρασμένος, έμοιαζε να αισθάνεται αυτήν την αυθάδεια, και αυτός ο ελαφρύς εκνευρισμός που τον κατέλαβε φαίνεται να ήταν ο λόγος που το σκυλάκι πάνω στο γραφείο του άρχισε ξαφνικά να γαβγίζει μανιασμένα. Ο κύριός του προσπάθησε μάταια να το ηρεμήσει. Το μικρό ζώο αύξανε την οργή του προς εμένα σε ένα εξαγριωμένο γάβγισμα που ξέσπαγε σε αλλεπάλληλους παροξυσμούς, σε σημείο που η συνεννόηση γινόταν πλέον ολοένα και δυσκολότερη»
Μόνο κατόπιν αυτής της περιγραφής ξεκινάει η εξιστόρηση για το βιβλίο του Weyl. Που σημαίνει πώς το γάβγισμα προϋπήρχε, δεν προκλήθηκε από τα λεγόμενα του Heisenberg.
Συμπέρασμα:
1) Δεν ήταν η «αγάπη του Heisenberg για το υπέροχο ελληνικό π» που τον οδήγησε στον Lindemann, αλλά οι διασυνδέσεις του τετραπέρατου πατέρα του.
2) Δεν ήταν το συνεχές «γρύλισμα» [sic] του σκύλου που προεξόφλησε τη συνάντηση αλλά ο εμφανής εκνευρισμός του Lindemann, που αν δε χρώσταγε χάρη στον August Heisenberg, είναι σίγουρο ότι δε θα τον δεχόταν καν στο γραφείο του.
3) Δεν ήταν ο «Sommerfeld ή κάποιο βιβλίο τού» μη-καθαρών μαθηματικών που ενόχλησε τον Lindemann αλλά η γενικότερη άβολη και πολύβουη συνάντηση μεταξύ ενός στρυφνού ταλαιπωρημένου, βαρήκοου γέρου που ήθελε την ησυχία του και ενός «ντελούλου» 18χρονου Wunderkid που έλεγε τα δικά του.
Εξ’ άλλου όπως διαπιστώσατε κι ο ίδιος, ο Lindemann ήταν ενεργός στην ατομική φυσική. Συνηγορεί σε αυτό και το λινκ που παραθέσατε: «Physics was also an area of interest for Lindemann». Άρα, πως ακριβώς δικαιολογείται ο χαρακτηρισμός του βιβλίου για «πλήρη αποστροφή» της φυσικής από τον Lindemann;
Εν πάση περιπτώσει, δεδομένου ότι η ανάρτηση είναι στην κατηγορία ‘Χιούμορ’, δε θέλω να κουράσω άλλο με τον σχολαστικισμό μου. Αυτό που ήθελα απλά να καταδείξω είναι πως η μετατροπή μιας αμήχανης στιγμής σε σκηνή φανταστικής κωμωδίας δεν είναι πάντα τόσο αθώα. Υπάρχει μια διαφορά στο να ερμηνεύει κανείς την ιστορία με δημιουργικό τρόπο από το να την παραποιεί, απογυμνώνοντας τρόπον τινά το ανθρώπινο δράμα εν είδη μιας ιστοριούλας που προκαλεί θυμηδία. Ο Lindemann ουσιαστικά φέρθηκε στον Heisenberg, όπως ακριβώς φέρθηκε ο Cauchy στον Galois έναν αιώνα πριν, αλλά και τόσοι άλλοι στην ιστορία της επιστήμης. Και με μια πιασάρικη -αλλά ομολογουμένως φτηνή- δικαιολογία τον πέταξε έξω. Ο ίδιος καταβάθος το γνώριζε αυτό.
Συχνά είναι πιο εύκολο να αποδίδουμε την κακώς εννοούμενη αυθεντία, την κατάχρηση εξουσίας, τις προκαταλήψεις, τα στερεότυπα, την άγνοια, τη ζηλοφθονία, την τοξικότητα ή τις ιδιοτροπίες ενός επιστημονικού κατεστημένου που αδυνατεί να δει πέρα από την μύτη του σε…έριδες, κακά βιβλία, ακόμα και σε…χαριτωμένα σκυλάκια που γαβγίζουν, παρά να δούμε κατάματα το πραγματικό πρόβλημα: τι εμπόδια χρειάζεται να υπερβεί ένα αυθεντικό ταλέντο σε όλες τις εποχές όταν δεν διαθέτει τις κατάλληλες γνωριμίες, ή αρνείται να συμμορφωθεί στις ήδη υπάρχουσες φόρμες.