Μια νύχτα του καλοκαιριού, παιδί ακόμα,
βγήκα από το σπίτι και ξάπλωσα στον κήπο.
Και όπως κοίταξα τον ουρανό,
Θεέ μου! Τι απεραντοσύνη;
Πόσα άστρα!
Με έπιασε πανικός.
Από τότε ξέρω πως δεν θα προφτάσω.
Τάσος Λειβαδίτης, «Η στάχτη»

Η θέα του νυχτερινού ουρανού γεμίζει τους πραγματικούς ανθρώπους με ένα αίσθημα δέους και θαυμασμού. Αλλά και με ρεαλιστικά ερωτήματα. Όπως: τι είναι στην πραγματικότητα όλα αυτά που βλέπουμε καθώς κοιτάμε ψηλά στον νυχτερινό ουρανό;
Λοιπόν, δια γυμνού οφθαλμού, εκτός από τη Σελήνη μπορούμε να διακρίνουμε:
● άστρα του Γαλαξία μας, πολλά από τα οποία στην πραγματικότητα δεν είναι απλά άστρα όπως ο Ήλιος μας, αλλά αποτελούν συστήματα πολλαπλών αστέρων
● 5 πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος: Ερμή, Αφροδίτη, Άρη, Δία και Κρόνο
● μακριά από τα φώτα της πόλης μπορύμε να δούμε μετέωρα: μικρές διαστημικές πέτρες που εισέρχονται στην ατμόσφαιρα με μεγάλη ταχύτητα και λόγω τριβής καίγονται δημιουργώντας φωτεινές γραμμές, τα λεγόμενα πεφταστέρια 
● τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό και άλλους τεχνητούς δορυφόρους που διασχίζουν γρήγορα τον ουρανό
● κάποια νεφελώματα του Γαλαξία μας, όπως το νεφέλωμα Μ1 ή του Ωρίωνα
● και πέντε γαλαξίες (μόνο) από τα τρισεκατομμύρια των γαλαξιών του σύμπαντος (τον γαλαξία της Ανδρομέδας, το Μικρό και Μεγάλο Νέφος του Μαγγελάνου, τον γαλαξία του Τριγώνου ή M33 και φυσικά ένα τμήμα του δικού μας Γαλαξία)

Υπενθυμίζεται πως όλο και λιγότερα άστρα είναι ορατά από τη Γη εξαιτίας της φωτορύπανσης, η οποία επιδεινώνεται παγκοσμίως κατά 9,6% ετησίως.

Τον μήνα Ιούλιο, όσον αφορά τις θέσεις των πλανητών, μπορούμε να διακρίνουμε δια γυμνού οφθαλμού:
τον Ερμή: Σε μέγιστη ανατολική αποχή 26^ο (απογευματινός ουρανός) στις 4/7 με φαινόμενο μέγεθος μέγεθος 0,5, κοντά στο σμήνος της «Φάτνης» (μόνο για αετίσια μάτια και υπό ιδανικές συνθήκες)
την Αφροδίτη: Στον πρωινό ουρανό, ανατέλλει 3 ώρες πριν τον Ήλιο στο μέσο του μήνα (φαινόμενο μέγεθος -4,1, φαινόμενη διάμετρος 16′ ′, φωτισμός δίσκου 69%)
τον Άρη: Στον απογευματινό ουρανό, δύει 23:28 στο μέσο του μήνα (Λέοντας, φαινόμενο μέγεθος 1,4, φαινόμενη διάμετρος 4,6′ ′)
τον Δία: Ορατός προς το τέλος του μήνα ανατολικά στο λυκαυγές (Δίδυμοι, φαινόμενο μέγεθος -1,7, φαινόμενη διάμετρος 32′ ′)
τον Κρόνο: Στον πρωινό ουρανό ανατέλλει 00:10 στο μέσο του μήνα (Ιχθείς, φαινόμενο μέγεθος 0,9, φαινόμενη διάμετρος 18′ ‘, κλίση δακτυλίων 3,6^ο)

Επιπλέον, στον νυχτερινό ουρανό του Ιουλίου θα εμφανιστούν:
2/7: Η Σελήνη σε απόσταση 2^ο από τον Στάχυ (α Παρθένου) (δύση Σελήνης 8 ημερών 01:23 4/7)
3/7: Η Αφροδίτη σε απόσταση 2,2^ο από τον Ουρανό και 7^ο από τις Πλειάδες (πρωινός ουρανός, φαινόμενο μέγεθος Ουρανού 5,8)
7/7: Η Σελήνη σε απόσταση 1,5^ο από τον Αντάρη (α Σκορπιού), μεσουράνηση Σελήνης 12 ημερών 22:58
10/7: Πανσέληνος
13/7: Η Αφροδίτη σε απόσταση 3,2^ο από τον Αλντεμπαράν (α Ταύρου), πρωινός ουρανός
16/7: Η Σελήνη σε απόσταση 5^ο από τον Κρόνο (πρωινός ουρανός, ανατολή Σελήνης 20 ημερών 23:40 15/7)
20/7: Η Σελήνη στο περίγειο και σε απόσταση 5^ο από τις Πλειάδες (πρωινός ουρανός, ανατολή Σελήνης 24 ημερών 01:29)

23/7: Η Σελήνη σε απόσταση 5^ο από τον Δία (πρωινός ουρανός, ανατολή Σελήνης 27 ημερών 04:10)
26/7: Η Αφροδίτη σε απόσταση 0,5^ο από το νεφέλωμα Μ1 (Ταύρος, πρωινός ουρανός). Η Σελήνη σε απόσταση 2^ο από τον Βασιλίσκο (α Λέοντα) (χαμηλά στο λυκόφως, δύση Σελήνης 2 ημερών 22¨03)
28/7: Η Σελήνη σε απόσταση 2^ο από τον Άρη (δύση Σελήνης 4 ημερών 22:46)
29/7: Μέγιστο βροχής διατόντων «νότιες δ-Υδροχοϊδες» (29-30/7)

(*) Οι χρόνοι των φαινομένων αφορούν μόνο την Θεσσαλονίκη. Μπορεί κανείς να βρει τους αντίστοιχους χρόνους όλων των αστρονομικών φαινομένων (για τον τόπο του) πολύ εύκολα, χρησιμοποιώντας την εφαρμογή: https://stellarium-web.org/ 

πηγές: αστρονομικό ημερολόγιο 2025, εκδόσεις Πλανητάριο Θεσσαλονίκης – earthsky.org – bigthink.com

Κατηγορίες:ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ, ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗ

Ετικέτες: ΑΣΤΡΟΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ, PHYSICS