PHYSICS

Επιτόπια άλματα σε πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος

… στη Σελήνη και τον Πλούτωνα Στη φύση υπάρχουν 4 είδη θεμελιωδών δυνάμεων: βαρυτικές, ηλεκτρομαγνητικές, ασθενείς πυρηνικές και ισχυρές πυρηνικές. Παρότι η βαρύτητα υπήρξε η πρώτη θεμελιώδης στη φύση που μελετήθηκε ποσοτικά, πρόκειται για την ασθενέστερη όλων. Όμως, όλοι οι… Read More ›

Το επιτάφιο του Stevinus

Στο κεκλιμένο επίπεδο του παρακάτω σχήματος, μια μάζα 1kg συνδέεται διαμέσου αβαρούς νήματος με μια άγνωστη μάζα m. Το ορθογώνιο τρίγωνο που σχηματίζεται έχει πλευρές των οποίων τα μήκη είναι ανάλογα με τους αριθμούς 3-4-5. Τριβές δεν υπάρχουν. Να υπολογίσετε… Read More ›

Εισαγωγή στην σωματιδιακή φυσική

Μια εισαγωγή στη φυσική των σωματιδίων από τον David Tong, χρησιμοποιώντας μαθηματικά Λυκείου. Περιεχόμενα 1. Introduction: :   PDFQuantum fields and natural units.Some history: X-rays, alpha and beta radiation, the electron, the proton, and the neutron. 2. A First Look at Quantum… Read More ›

Σκοτεινή ύλη κάτω από τον «μεγάλο βράχο»

Τα πειράματα της άμεσης ανίχνευσης σκοτεινής ύλης προσπαθούν να μετρήσουν την ενέργεια που απελευθερώνεται στον ανιχνευτή από τα σωματίδια της σκοτεινής ύλης όταν σκεδάζονται από τους πυρήνες του υλικού του ανιχνευτή. Με την χοντροκομμένη οπτική ενός θεωρητικού φυσικού, ένας ανιχνευτής… Read More ›

Το Ingenuity κοιτάζει από ψηλά το Perseverance

Παρατηρείστε προσεκτικά την πάνω αριστερή γωνία της φωτογραφίας. Θα δείτε το διαστημικό όχημα Perseverance της NASA, όπως το είδε η κάμερα του ελικοπτέρου Ingenuity κατά την τρίτη πτήση του, στις 25 Απριλίου 2021. Το ελικόπτερο πετούσε σε ύψος 5 μέτρων… Read More ›

Ο Αϊνστάιν και η κίνηση Μπράουν

Κατά το 1827 ο Άγγλος βοτανολόγος Robert Brown πρωτοπαρατήρησε με το μικροσκόπιο την τρεμουλιαστή κίνηση μικρών κόκκων γύρης πάνω στο νερό. Είδε ότι οι κόκκοι γύρης χόρευαν ακατάπαυστα με κίνηση ακανόνιστη και τυχαία που αρχικά θεωρήθηκε σαν μια μορφή ζωής…. Read More ›

H τρίτη πτήση του ελικοπτέρου Ingenuity

Στο βίντεο που λήφθηκε στις 25 Απριλίου 2021 από την κάμερα (Mastcam-Z) του διαστημικού οχήματος Perseverance της NASA, βλέπουμε το ελικόπτερο Ingenuity της NASA να απογειώνεται και να προσγειώνεται για τρίτη φορά. Όπως ήταν αναμενόμενο, το ελικόπτερο πέταξε έξω από… Read More ›

Όταν το ελικόπτερο της NASA βρίσκονταν κάπου «αλλού»

Οι επιστήμονες στο κέντρου ελέγχου της NASA περίμεναν το σήμα από τον Άρη για να δουν αν η πτήση του ελικοπτέρου Ingenuity ήταν επιτυχημένη. Η πτήση σύμφωνα με τους υπολογισμούς των επιστημόνων θα γινόταν όταν το ρολόι στο κέντρο ελέγχου… Read More ›

Η κίνηση των δακτυλίων του Κρόνου

Τα δαχτυλίδια του Κρόνου αποτελούν ένα από τα πιο εντυπωσιακά «αξιοθέατα» του ηλιακού μας συστήματος. Από μακριά μοιάζουν με δίσκο που περιβάλλει τον πλανήτη, αλλά στην πραγματικότητα είναι κομμάτια παγωμένου νερού σε διάφορα μεγέθη, από πολύ μικρά έως το μέγεθος… Read More ›

Το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble φωτογραφίζει την έκρηξη γιγαντιαίου άστρου

Για να γιορτάσουν την τριακοστή πρώτη επέτειο από την εκτόξευση του διαστημικού τηλεσκοπίου Ηubble οι αστρονόμοι φωτογράφισαν ξανά το άστρο AG Carinae στον αστερισμό της Τρόπιδος, που απέχει απόσταση 20.000 έτη φωτός από τη Γη. Το διαστελλόμενο κέλυφος αερίου και… Read More ›

Οι εξωπλανήτες ως ανιχνευτές σκοτεινής ύλης

Είμαστε μόνοι στο σύμπαν; Αυτή η ερώτηση καθοδηγεί την έρευνα ανακάλυψης όλο και περισσότερων εξωπλανητών και την αναζήτηση μεταξύ αυτών ενός πλανήτη παρόμοιο με τον δικό μας. Όμως, είτε βρεθεί είτε όχι κάποτε εξωγήινη ζωή, οι επιστημονικές εξελίξεις από την… Read More ›

Ποιά είναι η αλήθεια για την αντιβαρύτητα;

Η έννοια της αντιβαρύτητας αναφέρεται στην υποθετική ύπαρξη κάποιου φυσικού νόμου αντίθετου της βαρύτητας – στην ύπαρξη μιας νέας δύναμης που απωθεί την ύλη. Δεν έχει σχέση με την εξουδετέρωση της βαρυτικής δύναμης από τις ήδη γνωστές δυνάμεις, όπως π.χ. η άνωση ή οι… Read More ›

Η μαύρη τρύπα «μονόκερος» στον αστερισμό του Μονόκερου

H μικρότερη και η κοντινότερη στη Γη μαύρη τρύπα στον γαλαξία μας Ο V723 Mon είναι ένας ερυθρός γίγαντας που βρίσκεται σε απόσταση 1.500 έτη φωτός από τη Γη, στον αστερισμό του Μονόκερω. Είναι επίσης γνωστός και ως HD 45762,… Read More ›

Βίντεο: Τι σημαίνει Gravitricity

Η μετατροπή της ηλεκτρικής ενέργειας σε βαρυτική και αντιστρόφως Το σύστημα Gravitricity θα λειτουργεί υποβοηθητικά σαν «μια τεράστια μπαταρία», που θα αποθηκεύει υπό μορφή βαρυτικής δυναμικής ενέργειας την ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας που χάνεται όταν δεν χρησιμοποιείται άμεσα…. Read More ›

Ένας αγώνας δρόμου ολίσθησης και κύλισης

Α. ολίσθηση χωρίς τριβή vs ολίσθηση με τριβή Ένα μικρό σώμα εκτοξεύεται με αρχική ταχύτητα υ0 και ολισθαίνει κατά μήκος ενός κεκλιμένου επιπέδου κλίσης θ. Το σώμα φτάνει σε ένα σημείο όπου η ταχύτητά του μηδενίζεται στιγμιαία και στη συνέχεια… Read More ›

Κινδυνεύουμε από την τεχνητή νοημοσύνη;

Σύμφωνα με το σενάριο της κινηματογραφικής ταινίας «Transcendence (2014)», ο πρωταγωνιστής (Johnny Depp) – κορυφαίος επιστήμονας τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ) -, τραυματίζεται θανάσιμα. Όμως, η σύζυγός του με τον στενότερο συνεργάτη του προλαβαίνουν να μεταβιβάσουν με επιτυχία την συνείδησή του σε… Read More ›

H πρώτη πτήση του ελικοπτέρου Ingenuity στον Άρη

Το μικρό ελικόπτερο Ingenuity βάρους δύο κιλών πραγματοποιεί την πρώτη δοκιμαστική του πτήση στον Άρη. Υπενθυμίζεται ότι μια πτήση στον Άρη είναι δυσκολότερη από ό,τι στη Γη, γιατί ναι μεν ο Άρης έχει μικρότερη ένταση βαρύτητας, περίπου το 1/3 της… Read More ›

Ο χορός ζεύγους μαύρων τρυπών σε νέο βίντεο της NASA

Μια νέα οπτικοποίηση της NASA διερευνά την καμπύλωση του φωτός εξαιτίας δυαδικού συστήματος μαύρων τρυπών που περιστρέφονται η μία γύρω από την άλλη μέχρι να συγχωνευθούν. Ο χορός του ζεύγους των μαύρων τρυπών, με μάζες εκατομμύρια φορές την μάζα του… Read More ›

Τα όρια της ύλης στους αστέρες νετρονίων

Tο NICER ( Neutron star Interior Composition Explorer) είναι ένα τηλεσκόπιο ακτίνων X της NASA που βρίσκεται στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό. Σκοπός του είναι να βοηθήσει τους φυσικούς να κατακτήσουν τις καρδιές των άστρων νετρονίων, τα υπολείμματα τεράστιων άστρων που… Read More ›

Η μαγεία της κβαντομηχανικής

Ο ακριβής προσδιορισμός της ταλάντωσης . Ένα φαινόμενο στο οποίο, σύμφωνα με τον Richard Feynman, η κβαντική μηχανική δίνει την πιο αξιοθαύμαστη πρόβλεψη. Η ερευνητική ομάδα των φυσικών του πειράματος LHCb δημοσίευσε χθες τα αποτελέσματα μιας εργασίας όπου αναφέρεται ο… Read More ›

Πλάγια βολή: Το “πήγαινε-έλα” των βλημάτων

Κατά τη διάρκεια των μαθημάτων στοιχειώδους φυσικής αντιμετωπίζει κανείς πολλά παραδείγματα κινήσεων τα οποία όταν διερευνώνται λεπτομερώς αποκαλύπτουν μερικές εκπλήξεις. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι η πλάγια βολή ενός σώματος με γωνία εκτόξευσης μεγαλύτερη από μια κρίσιμη τιμή. Στο σημείο αυτό… Read More ›

Πώς υπολογίζουμε την θερμοκρασία του ήλιου κοιτώντας έναν ηλιακό θερμοσίφωνα;

Είναι δυνατός ένας τέτοιος υπολογισμός; Ναι, αρκεί να θυμόμαστε το νόμο των Stefan-Boltzmann και να γνωρίζουμε ότι απόσταση γης-ήλιου είναι r=150.000.000 km=15∙1010m=1AU (αστρονομική μονάδα). O νόμος των Stefan-Boltzmann είναι πολύ απλός στην διατύπωσή του και περιέχεται στα σχολικά βιβλία του… Read More ›

Οι «εκτιμήσεις Fermi» …

… για την ενέργεια της ατομικής βόμβας και τον αριθμό ιών SARS-CoV-2 σε όλο τον κόσμο Ατομικές βόμβες και χαρτοπόλεμος Ο Enrico Fermi ήταν Ιταλός φυσικός, με τεράστια συνεισφορά στην Φυσική, που τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ το 1938. Μεταξύ… Read More ›

Μέσα από τον σπασμένο καθρέφτη της ισοτοπικής συμμετρίας

Το 1932, και πριν ακόμα στεγνώσει το μελάνι από την δημοσίευση του James Chadwick με την ανακοίνωση της ανακάλυψης του νετρονίου, o Werner Heisenberg δημοσίευσε το διάσημο άρθρο του για τις πυρηνικές δυνάμεις (Über den Bau der Atomkerne. I). Παρότι… Read More ›

Το πιο ενοχλητικό πρόβλημα στη Φυσική

… συμβολίζεται με το γράμμα Λ και ονομάζεται κοσμολογική σταθερά Ποιό είναι το πρόβλημα με την ενέργεια του κενού χώρου; Η κβαντική μηχανική, η θεωρία που περιγράφει τον μικρόκοσμο, απαγορεύει το κενό. Σε οποιαδήποτε δεδομένη στιγμή στον χρόνο και στον… Read More ›

Φωτογραφίζοντας τον Ήλιο … τη νύχτα

Αυτή είναι μια εικόνα του Ήλιου. Λήφθηκε βράδυ. Με νετρίνα. Τα οποία ταξίδεψαν από τον Ήλιο διαμέσου της Γης, η οποία είναι ουσιαστικά διαφανής στα νετρίνα, για να φτάσουν στον ανιχνευτή Super-Kamiokande. H «φωτογραφική μηχανή» O Super-Kamiokande είναι ένα γιγάντιος… Read More ›

Τι είναι ένα στοιχειώδες σωματίδιο;

Στην φαινομενικά απλούστατη ερώτηση «τι είναι ένα σωματίδιο;», έχουν δοθεί διάφορες απαντήσεις όπως: ένα σημειακό αντικείμενο, μια διέγερση ενός πεδίου, μια έννοια καθαρών μαθηματικών που διεισδύει στην πραγματικότητα. Όμως η σημερινή αντίληψη των φυσικών για το τι είναι ένα σωματίδιο… Read More ›

Περιστρεφόμενες μαύρες τρύπες και εξωγήινοι πολιτισμοί τύπου ΙΙΙ

Είναι δυνατός ο εντοπισμός εξωγήινου πολιτισμού που εξάγει ενέργεια από περιστρεφόμενες μαύρες τρύπες; Tο 1969 ο Roger Penrose (Νόμπελ Φυσικής 2020) πραγματοποίησε μια εξαιρετική ανακάλυψη. Βρήκε ότι μια περιστρεφόμενη μαύρη τρύπα αποθηκεύει περιστροφική κινητική ενέργεια στο στροβιλισμό του χώρου γύρω της… Read More ›

Γιατί ο αριθμός e=2,7182… είναι άρρητος

Κάθε αριθμός που δεν μπορεί να πάρει την μορφή όπου ακέραιοι με , ονομάζεται άρρητος αριθμός. O αριθμός e=2,718281828…, γνωστός ως αριθμός Εuler, αποτελεί την βάση των φυσικών λογαρίθμων, είναι το όριο της ακολουθίας: και γράφεται ως άθροισμα της άπειρης… Read More ›

Τέσσερα πολύτιμα μαθήματα

Όταν απέκτησα το πρώτο μου πτυχίο – πριν από περίπου μισό αιώνα – η βιβλιογραφία της φυσικής μου φαινόταν ένας απέραντος, ανεξερεύνητος ωκεανός, τα νερά του οποίου έπρεπε να χαρτογραφήσω με ακρίβεια πριν ξεκινήσω οποιαδήποτε προσωπική έρευνα. Πώς ήταν δυνατό… Read More ›

Oλίσθηση σε κεκλιμένα επίπεδα και ο νόμος του Snell

Η σημειακή χάντρα του παραπάνω σχήματος ολισθαίνει χωρίς τριβές κατά μήκος των ευθύγραμμων οδηγών ΑΒ και ΒC.1. Aν , και είναι οι ταχύτητες που έχει η χάντρα στα σημεία A, Β και C. Να δείξετε ότι η μέση ταχύτητα για… Read More ›

Γιατί οι γεωφυσικοί ενδιαφέρονται για τα νετρίνα;

Τα νετρίνα παίζουν σπουδαίο ρόλο στην σωματιδιακή φυσική. Το γεγονός ότι διαθέτουν μικρή μεν, αλλά όχι αμελητέα μάζα, αποτελεί την μοναδική αναμφισβήτητη ανακάλυψη που δείχνει ότι υπάρχει άγνωστη φυσική πέραν του Καθιερωμένου Πρότυπου των στοιχειωδών σωματιδίων (σύμφωνα με το οποίο… Read More ›

Η γένεση της Ραδιοαστρονομίας

Η Ραδιοαστρονομία γεννήθηκε το 1931 στο New Jersey των ΗΠΑ. Ένας Αμερικανός μηχανικός της εταιρείας Bell Telephone Laboratories, o Karl Guthe Jansky, έκανε τις πρώτες αστρονομικές παρατηρήσεις σε ραδιοφωνικά μήκη κύματος, ανοίγοντας έτσι ένα καινούργιο «παράθυρο» στο ηλεκτρομαγνητικό φάσμα. Προσπαθώντας… Read More ›

Οι φυσικοί μέτρησαν τον «μαγικό αριθμό» που καθορίζει το σύμπαν

… με εκπληκτική ακρίβεια Μια ομάδα φυσικών στο Παρίσι πραγματοποίησε την ακριβέστερη μέτρηση της σταθεράς λεπτής υφής, ‘σκοτώνοντας’ τις ελπίδες για την ανακάλυψη κάποιου νέου είδους δύναμης στη φύση. Η σταθερά λεπτής υφής συμβολίζεται με το ελληνικό γράμμα α και… Read More ›

Ψάχνοντας το μήνυμα του Θεού στην κοσμική ακτινοβολία υποβάθρου

Το σύμπαν εξακολουθεί να παραμένει σχεδόν άγνωστο και μυστηριώδες. Δεν ξέρουμε γιατί υπάρχει, πως δημιουργήθηκε, ποια είναι η δομή του και ποια η εξέλιξή του. Προβληματιζόμαστε για το αν υπάρχει ή όχι Θεός, κι αν είναι αυτός που δημιούργησε το… Read More ›

Αναζήτηση εξωγήινης νοημοσύνης σύμφωνα με την θεωρία παιγνίων

(νεώτερη ενημέρωση 30/1/2021) Ο Eamonn Kerins από το Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ, στην δημοσίευσή του με τίτλο «Mutual detectability: a targeted SETI strategy that avoids the SETI Paradox», προτείνει μια μέθοδο αναζήτησης εξωγήινων πολιτισμών που βασίζεται (και) στην θεωρία παιγνίων. Η… Read More ›

Το πείραμα της ελεύθερης πτώσης του Γαλιλαίου … με άτομα

Σύμφωνα με τον μύθο ο Γαλιλαίος, αφήνοντας να πέσουν ελεύθερα διάφορα σώματα από τον Πύργο της Πίζας, απέδειξε πειραματικά ότι σώματα με διαφορετικές μάζες πέφτουν με την ίδια επιτάχυνση: «κάθε σώμα που αφήνεται να πέσει υπό την επίδραση του βάρους… Read More ›

Οι κβαντομηχανικές σήραγγες επιτρέπουν ταχύτητες μεγαλύτερες του φωτός;

Πρόσφατα πειράματα δείχνουν ότι τα σωματίδια κινούνται γρηγορότερα από το φως όταν συμμετέχουν στο κβαντομηχανικό φαινόμενο σήραγγας. Η κβαντική σήραγγα είναι ένα από τα χαρακτηριστικότερα κβαντομηχανικά φαινόμενα που μας δείχνει την βαθύτερη διαφορά σωματιδίων όπως τα ηλεκτρόνια, σε σχέση με… Read More ›

61 τρόποι για να μετρήσεις το ύψος ενός κτιρίου με κινητό τηλέφωνο

Τα τελευταία χρόνια τα έξυπνα κινητά χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερο στην εκτέλεση πειραμάτων φυσικής. Αυτό συμβαίνει γιατί η χρήση των κινητών τηλεφώνων μειώνει το κόστος υλοποίησης ενός πειράματος , εξαιτίας των αισθητήρων που διαθέτουν και των σχετικών εφαρμογών που εγκαθίστανται… Read More ›

Το σπινιάρισμα του τέρατος

Σχετικά με την ιδιοπεριστροφή (σπιν) των μαύρων τρυπών και της τεράστιας μαύρης τρύπας στο κέντρο του Γαλαξία μας H τερατώδης μαύρη τρύπα, Τοξότης Α* (ή Sgr Α*) που βρίσκεται στο κέντρο του Γαλαξία μας περιγράφεται πλήρως, όπως όλες οι μαύρες… Read More ›

Η ταχύτητα του ήχου και οι θεμελιώδεις φυσικές σταθερές

Το ανώτατο όριο της ταχύτητας του ήχου εξαρτάται MONO από δύο αδιάστατες σταθερές – την σταθερά λεπτής υφής και τον λόγο της μάζας πρωτονίου προς την μάζα του ηλεκτρονίου. Αυτό είναι το εντυπωσιακό αποτέλεσμα ερευνητών από το  Ηνωμένο Βασίλειο και… Read More ›

Η επανάσταση του Roger Penrose

Στο εσωτερικό των μαύρων τρυπών O Kip S. Thorne (Νόμπελ Φυσικής 2017) περιγράφει το ξεκίνημα της σπουδαίας συνεισφοράς του Roger Penrose (Nobel Φυσικής 2020) στην φυσική των μαύρων τρυπών O Roger Penrose κατάγεται από οικογένεια γιατρών. Η μητέρα του ήταν… Read More ›

Μπιλ και Τεντ, τα κακά παιδιά πάνε παντού

«Μπιλ και Τεντ, τα κακά παιδιά πάνε παντού» ήταν ο ελληνικός τίτλος της ταινίας «Bill & Ted’s Excellent Adventure» που παίχτηκε το 1989. Πρόκειται για μια ταινία επιστημονικής φαντασίας-κωμωδία, στην οποία πρωταγωνιστές είναι δύο μαθητές Λυκείου που το μοναδικό τους… Read More ›

Η μουσική των άστρων (μέρος 2ο)

Είχαμε δει παλαιότερα – διαβάστε ΕΔΩ: Η μουσική των άστρων – πως η καμπύλη φωτεινότητας των μεταβλητών αστέρων μετατρέπεται σε μουσική σύνθεση. Τώρα σε μια νέα εργασία ηχοποίησης μετατρέπονται αστρονομικές εικόνες του Παρατηρητηρίου Ακτίνων Χ της NASA Chandra και άλλων τηλεσκοπίων… Read More ›

«Δημιουργώντας» έναν λευκό νάνο στο εργαστήριο

Η πυκνότητα ενός λευκού νάνου ξεπερνά την φαντασία μας. Μια κουταλιά ύλης λευκού νάνου ζυγίζει όσο ένα αυτοκίνητο στην Γη. Τα άτομα στο εσωτερικό του άστρου συμπιέζονται τόσο πολύ που βρίσκονται στα όρια της κατάρρευσης. Συμπιέστε λίγο περισσότερο έναν λευκό… Read More ›

Στιγμιαία ταχύτητα και απειροστικός λογισμός

Ο απειροστικός λογισμός επικεντρώνεται, σε μεγάλο βαθμό, στους στιγμιαίους ρυθμούς μεταβολής. Επειδή η έννοια αυτή είναι κάπως αφηρημένη, ας δούμε ένα παράδειγμα από την καθημερινή ζωή: Φανταστείτε ότι έχετε αργήσει για μια σύσκεψη και τρέχετε βολίδα στον αυτοκινητόδρομο, δίνοντας ελάχιστη… Read More ›

Τι θα συνέβαινε αν μια μαύρη τρύπα έπεφτε μέσα σε μια σκουληκότρυπα

Αν υπάρχουν σκουληκότρυπες θα μπορούσαν να καταπιούν μαύρες τρύπες; Πως θα διαπιστώναμε ένα τέτοιο γεγονός; «Ανατρέχοντας τα δεδομένα του LIGO για τα προηγούμενα δύο χρόνια , ο καθηγητής Μπραντ και η ομάδα του ανακάλυψαν πολύ αδύναμα βαρυτικά κύματα που είχαν… Read More ›

Ένας λεπτός γρίφος για το ποζιτρόνιουμ

Μια μέτρηση υψηλής ακρίβειας για την λεπτή υφή του ατόμου ποζιτρόνιουμ αποκαλύπτει μια προβληματική ασυμφωνία με τις προβλέψεις της κβαντικής ηλεκτροδυναμικής (QED) To ποζιτρόνιουμ είναι ένα άτομο που μοιάζει με το άτομο του υδρογόνου. Αποτελείται από ένα ηλεκτρόνιο και ένα… Read More ›

Η ακτινογραφία ενός σπάνιου είδους σουπερνόβα

Σουπερνόβα με υπερ-πλούσια παραγωγή ασβεστίου μελετήθηκε για πρώτη φορά με ακτίνες Χ αποκαλύπτοντας τις τελευταίες στιγμές του Μια σπάνια περίπτωση (υπερ)καινοφανών αστέρων που ταυτοποιήθηκε τα τελευταία χρόνια από τον Alexei Filippenko και τους συνεργάτες του, χαρακτηρίζονται από την πλούσια παραγωγή… Read More ›

Η υπεριώδης καταστροφή του κορωνοϊού

Στο ηλεκτρομαγνητικό φάσμα η υπεριώδης ακτινοβολία (UV) βρίσκεται ανάμεσα στις ακτίνες Χ και το ορατό φως, καλύπτοντας μια περιοχή μηκών κύματος από 100 έως 400 νανόμετρα (1nm=10–9 m). Θεωρούμε[1] τρία είδη υπεριώδους ακτινοβολίας: την UVC (100-280 nm), η οποία είναι εξαιρετικά… Read More ›

Ο κβαντικός χαρακτήρας της «ηλιοθεραπείας»

Όλοι γνωρίζουμε ότι μαυρίζουμε όταν εκτεθούμε σε υπεριώδες φως, αλλά όχι σε ορατό και, πολύ περισσότερο, σε υπέρυθρο. Το οποίο σημαίνει, βεβαίως, ότι οι χημικές αντιδράσεις που προκαλούν το μαύρισμα ενεργοποιούνται μόνο όταν η συχνότητα της προσπίπτουσας ακτινοβολίας υπερβεί μια… Read More ›

Η απόδειξη της ύπαρξης του νετρονίου

«Αναλύοντας τα αποτελέσματα πειραμάτων κρούσεων ο Chadwick το 1932 κατέληξε στο συμπέρασμα, ότι στον πυρήνα των ατόμων των στοιχείων υπάρχει εκτός από το πρωτόνιο και ένα άλλο είδος σωματιδίου, που το ονόμασε νετρόνιο. Η μεγάλη επιτυχία του Chadwick δεν ήταν… Read More ›

Ένας διαφορετικός τρόπος σχηματισμού του στοιχείου του άνθρακα στο Σύμπαν

Ένα νέο πείραμα στον επιταχυντή του πανεπιστημίου του Οχάϊο και ένα παλαιότερο «παρόμοιο» πείραμα στον επιταχυντή ΤΑNDEM του ΕΚΕΦΕ ΔημόκριτοςΟ άνθρακας (12C), το θεμελιώδες στοιχείο της οργανικής ζωής είτε πρόκειται για τους ανθρώπους είτε για τους κορωνοϊούς, γνωρίζουμε πως σχηματίζεται… Read More ›

Πόσο μπορεί να ζήσει ένα άτομο υδρογόνου;

Θα μπορούσε το πρωτόνιο να είναι σταθερό σωματίδιο, ενώ το άτομο του υδρογόνου (Η) να μην είναι; Κάποιες εναλλακτικές θεωρίες εξετάζουν και αυτό το ενδεχόμενο!  Ένα σχετικό θεωρητικό μοντέλο υποθέτει την ύπαρξη ενός νέου σωματιδίου το οποίο θα μπορούσε να… Read More ›

Ψάχνοντας για αντικείμενα από σκοτεινή ύλη στο εσωτερικό της Γης

… με βαρυτόμετρα Η σκοτεινή ύλη είναι μια άγνωστη μορφή ύλης. Δεν αλληλεπιδρά ηλεκτρομαγνητικά με την συνηθισμένη ύλη και γι αυτό δεν την βλέπουμε. Αλληλεπιδρά όμως βαρυτικά και υπάρχουν ατράνταχτα αστρονομικά δεδομένα που το αποδεικνύουν. Για παράδειγμα, εξαιτίας της σκοτεινής… Read More ›

Υπολογίζοντας το μέγεθος των ατόμων χρησιμοποιώντας μολύβι και χαρτί

O Λόρδος Rayleigh το 1890, πρότεινε το εξής απλό πείραμα για την εκτίμηση του μεγέθους των ατόμων ή των μορίων: τοποθετούμε μια μικρή ποσοτήτα λαδιού όγκου V0, σε μια καθαρή επιφάνεια νερού και υπολογίζουμε το εμβαδόν S που καταλαμβάνει σ’… Read More ›

Δυο άστρα σε τροχιά το ένα γύρω από το άλλο

Θεωρούμε ένα απομονωμένο σύστημα δυο άστρων ή ένα άστρο και τον μοναδικό πλανήτη του, που υπόκεινται μόνο στην βαρυτική αλληλεπίδρασή τους. Η εξισώσεις κίνησης για κάθε σώμα σε σχέση με αδρανειακό παρατηρητή  Ο θα είναι: και  ή και Aφαιρώντας τις… Read More ›

Τα γενέθλια του πιο διάσημου γάτου της φυσικής

Ένας δυστυχισμένος γάτος βρίσκεται παγιδευμένος μέσα σε ένα κουτί, όπου υπάρχει φιάλη με θανατηφόρο αέριο, συνδεδεμένη με έναν απαριθμητή Geiger, δίπλα στον οποίο υπάρχει μια ραδιενεργός πηγή. Η διάσπαση ενός ραδιενεργού πυρήνα είναι κβαντικό φαινόμενο, που είναι αδύνατον να προβλεφθεί…. Read More ›

Υπολογισμός ολοκληρωμάτων «με τον τρόπο του Feynman»

«(…) Είχα μάθει να υπολογίζω ολοκληρώματα με διάφορες μεθόδους από ένα βιβλίο το οποίο μου είχε δώσει κάποιος καθηγητής φυσικής στο λύκειο, ο κύριος Bader. Θυμάμαι ότι εκείνη τη φορά μου ζήτησε να παραμείνω στην τάξη μετά το μάθημα: «Feynamn,… Read More ›

Μια απρόσμενη εμφάνιση της συνάρτησης γάμμα στις ταλαντώσεις

Στην ανάρτηση με τίτλο «Η σχέση συχνότητας και ενέργειας ταλάντωσης ενός σώματος του οποίου η μάζα αυξάνεται με διακριτό τρόπο» τέθηκε το παρακάτω πρόβλημα: Ένα άδειο δοχείο μάζας Μ που συνδέεται με οριζόντιο ιδανικό ελατήριο σταθεράς k, εκτελεί απλή αρμονική… Read More ›

Η χαρά του ραδιοφώνου

Στο νοσταλγικό βίντεο που ακολουθεί (από το κανάλι Sixty Symbols), ο φυσικός Philip Moriarty μας δείχνει την απλούστερη κατασκευή ενός ραδιοφώνου που λειτουργεί χωρίς να του «παρέχουμε» οποιασδήποτε μορφής ενέργεια! Μάλιστα, αντί για δίοδο χρησιμοποιεί μια σκουριασμένη χάλκινη πένα (στερλίνας)… Read More ›

James Peebles: Γιατί το όνομα «θεωρία της Μεγάλης Έκρηξης» είναι λανθασμένο

«Το πρώτο πράγμα που πρέπει να ξέρουμε για το επιστημονικό μου αντικείμενο είναι ότι η ονομασία του, η θεωρία της Μεγάλης Έκρηξης (Big Bang), δεν είναι σωστή», λέει ο βραβευμένος με το Νόμπελ Φυσικής 2019 James Peebles. Ο όρος Μεγάλη… Read More ›

Το Σύμπαν που ζούμε είναι κλειστό ή ανοικτό;

Από μια νέα ανάλυση της αρχέγονης ακτινοβολίας που περίσσεψε από την Μεγάλη Έκρηξη προκύπτει το συμπέρασμα ότι το σύμπαν είναι σφαιρικό και κλειστό. Αυτό βρίσκεται σε αντίθεση με την μέχρι σήμερα αποδεκτή άποψη ότι το σύμπαν είναι επίπεδο και ανοικτό…. Read More ›

Ψάχνοντας για σκουληκότρυπες

Μια πρόσφατη μελέτη μας δείχνει πως θα μπορούσαμε να ανιχνεύσουμε τα αστρονομικά αντικείμενα που εξιτάρουν την φαντασία των φίλων της επιστημονικής φαντασίας. Τις σκουληκότρυπες. Το 1916, έναν χρόνο μετά την διατύπωση της γενικής θεωρίας της σχετικότητας , o Ludwig Flamm… Read More ›

Η αστρονόμος Margaret Burbidge έγινε 100 ετών

Η Αμερικανίδα αστρονόμος Margaret Burbidge – γεννήθηκε στην Βρετανία στις 12/8/1919 -, αφιέρωσε την επιστημονική της έρευνα στην κατανόηση της ύλης των άστρων και των διεργασιών που πραγματοποιούνται στο εσωτερικό τους. Ήταν η πρώτη γυναίκα διευθύντρια του Βασιλικού Αστεροσκοπείου Γκρίνουιτς,… Read More ›

Μια ελάχιστη τιμή του μαγνητικού πεδίου

Δύο παράλληλοι ευθύγραμμοι αγωγοί απείρου μήκους απέχουν μεταξύ τους απόσταση (ΕΖ)=1 cm και διαρρέονται από αντίρροπα ρεύματα I1=1 A και I2=2 A. Να προσδιοριστεί το σημείο του ευθυγράμμου τμήματος (ΕΖ) στο οποίο το μέτρο της συνολικής έντασης  του μαγνητικού πεδίου… Read More ›

Κανόνας του δεξιού ή του αριστερού χεριού ;

Υπάρχουν δυο είδη διανυσματικών φυσικών μεγεθών. Τα «γνήσια διανύσματα»,όπως π.χ. η θέση ,  η ταχύτητα , η δύναμη , η ορμή , η ένταση του ηλεκτρικού πεδίου κ.α., η κατεύθυνση των οποίων δεν εξαρτάται από «κάποιο κανόνα δεξιού χεριού». Αυτά… Read More ›

Πέντε παρανοήσεις σχετικά με τις μαύρες τρύπες

Οι πιο κοινές παρανοήσεις σχετικά με τις μαύρες τρύπες είναι ότι: (1) οι μαύρες τρύπες σχηματίζονται μόνο από την κατάρρευση των άστρων (2) έχουν τεράστιες μάζες (3) είναι πάρα πολύ πυκνές (4) η βαρύτητά τους απορροφά τα πάντα και (5)… Read More ›

Η πρώτη πειραματική ένδειξη ύπαρξης των κοσμικών ακτίνων

15 Σεπτεμβρίου 1910: Ο Theodor Wulf δημοσιεύει τα πρώτα πειράματα σχετικά με την κοσμική ακτινοβολία Σήμερα γνωρίζουμε ότι οι κοσμικές ακτίνες (ή κοσμική ακτινοβολία) είναι στοιχειώδη σωματίδια, πυρήνες και ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία εξωγήινης προέλευσης. Στο ενεργειακό εύρος  των 1012-1015 eV (ηλεκτρονιοβόλτ),… Read More ›

Ο νόμος της επαγωγής του Faraday

Όταν τo 1820 o Δανός Hans Christian Oersted παρατήρησε ότι το ηλεκτρικό ρεύμα δημιουργεί μαγνητικό πεδίο, ανακαλύπτοντας έτσι πειραματικά το φαινόμενο του ηλεκτρομαγνητισμού, άνοιξε ένα νέο πεδίο επιστημονικής έρευνας σε όλη την Ευρώπη. Και ο Βρετανός Michael Faraday-Faraday είχε τεράστια… Read More ›

Ένα (πολύ) απλό μοντέλο για το κλίμα της Γης

H κατασκευή ενός μοντέλου που προβλέπει την εξέλιξη του κλίματος της Γης ανήκει στην κατηγορία των πιο δύσκολων επιστημονικών προβλημάτων. Όσο δύσκολη είναι κατασκευή ενός μοντέλου που προβλέπει την εξέλιξη του σύμπαντος από την Μεγάλη Έκρηξη μέχρι σήμερα, εξίσου δύσκολη,… Read More ›

Ένας υποψήφιος βαρέων βαρών για την σκοτεινή ύλη

Σύμφωνα με τους κοσμολόγους τo 25,8% του περιεχομένου του σύμπαντος είναι σκοτεινή ύλη. Μπορεί να μην την βλέπουμε, να μην την αισθανόμαστε αλλά ξέρουμε πως υπάρχει! Υπάρχουν ατράνταχτα αστρονομικά δεδομένα που το αποδεικνύουν. Αν δεν υπήρχε η σκοτεινή ύλη τότε… Read More ›

Σημάδια από την εποχή πριν την Μεγάλη Έκρηξη;

Ο ιστότοπος του independent.co.uk θυμήθηκε σήμερα την εργασία των Penrose et al με τίτλο «Apparent evidence for Hawking points in the CMB Sky», σύμφωνα με την οποία στα δεδομένα της κοσμικής ακτινοβολίας υποβάθρου εμφανίζονται σημάδια από μια χρονική περίοδο πριν… Read More ›

Οι αστρονόμοι διαψεύδουν την Μεγάλη Έκρηξη;

Κατηγορηματικά όχι! Σύμφωνα με τη θεωρία της μεγάλης έκρηξης το σύμπαν διαστέλλεται. Η διαστολή περιγράφεται από το νόμο του Hubble: Αν ένας γαλαξίας απέχει από τον δικό μας απόσταση d, τότε απομακρύνεται με σχετική ταχύτητα v που υπολογίζεται από την εξίσωση: v… Read More ›

Η πυραυλική εξίσωση του Τσιολκόφσκι

Ένας από τους πρώτους οραματιστές των διαστημικών ταξιδιών υπήρξε ο Ρώσος Κονσταντίν Τσιολκόφσκι (Konstantin Tsiolkovsky 1857-1935). Ο Τσιολκόφσκι, εμπνευσμένος από τα μυθιστορήματα επιστημονικής φαντασίας του Ιουλίου Βερν, ανακάλυψε μόνος του τα μαθηματικά, την φυσική και την μηχανική των πυραύλων. Το… Read More ›

Ταξιδεύοντας στο πολυσύμπαν με οδηγό το γραφένιο

Καμιά φορά ακούμε από τους συνανθρώπους μας τόσο τρελά πράγματα, που μας κάνουν να αναρωτηθούμε αν ανήκουν στο ίδιο σύμπαν με μας ή αν εμείς βρεθήκαμε με κάποιο ανεξήγητο τρόπο σε ένα άλλο παράλληλο σύμπαν. Σε αυτές τις περιπτώσεις σύμφωνα… Read More ›

Γιατί μετράμε την μάζα σε ηλεκτρονιοβόλτ;

Στην φυσική των στοιχειωδών σωματιδίων οι μάζες των σωματιδίων αναφέρονται σε ηλεκτρονιοβόλτ (eV) και όχι στη συνηθισμένη μονάδα μέτρησης μάζας το χιλιόγραμμο (kg). Έτσι, τις περισσότερες φορές διαβάζουμε ότι το σωματίδιο Higgs έχει μάζα 125 GeV (1GeV=109 eV), το πρωτόνιο… Read More ›

Η έλλειψη της πλάγιας βολής

Η πλάγια βολή για μυστηριώδεις λόγους δεν περιλαμβάνεται στα αναλυτικά προγράμματα της διδακτέας ύλης φυσικής των γενικών λυκείων τα τελευταία 15-20 (;) χρόνια. Η παράλειψη αυτή γίνεται περισσότερο μεταφυσική αν λάβει κανείς υπόψιν το γεγονός ότι η κατακόρυφη και η… Read More ›

Τι είναι η Λαγκρανζιανή;

Τι είναι η Λαγκρανζιανή; Η διαφορά μεταξύ κινητικής και δυναμικής ενέργειας ενός μηχανικού συστήματος (L=K–U) θα απαντούσε κάποιος βιαστικός. Μπορεί αυτό να ισχύει στις περισσότερες των περιπτώσεων, δεν είναι όμως μια ικανοποιητική ή η θεμελιώδης απάντηση. Ένα σύστημα, ανάλογα με… Read More ›

Η διδακτορική διατριβή του Αϊνστάιν

Η διδακτορική διατριβή του Αϊνστάιν είχε τίτλο «Ένας νέος προσδιορισμός των μοριακών διαστάσεων» και ήταν η δεύτερη κατά σειρά από τις πέντε δημοσιεύσεις που έκανε το 1905 στο περιοδικό Annalen der Physik. Η πρώτη δημοσίευση αφορούσε την ερμηνεία του φωτοηλεκτρικού… Read More ›

Οι βασικοί νόμοι της ανθρώπινης ηλιθιότητας

Ο πρώτος βασικός νόμος: Πάντα και νομοτελειακά όλοι υποτιμούν τον αριθμό των ηλίθιων ατόμων που κυκλοφορούν στην κοινωνία. Ο δεύτερος βασικός νόμος: Η πιθανότητα να είναι ηλίθιο ένα συγκεκριμένο άτομο είναι ανεξάρτητη από οποιοδήποτε άλλο χαρακτηριστικό αυτού του ατόμου. Ο… Read More ›

Πώς μετράμε το ύψος ενός βουνού της Σελήνης;

Μπορούμε να εκτιμήσουμε το ύψος των βουνών στα οποία ανήκουν οι κορυφές Α και Β των βουνών που βρίσκονται στη Σελήνη; Η απάντηση είναι καταφατική δεδομένου ότι υπάρχει μια απλή, αλλά ευφυής ιδέα, που οφείλεται στον Γαλιλαίο. Εξαιτίας του σφαιρικού… Read More ›

Πως τα διαγράμματα Feynman έφεραν επανάσταση στη φυσική

Ο Richard Feynman είναι ένας από τους διασημότερους φυσικούς του 20ου αιώνα. Ο Hans Bethe, που τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ φυσικής το 1967, έλεγε για τον Feynman: «Υπάρχουν δυο τύποι μεγαλοφυίας. Στον πρώτο τύπο ανήκουν οι συνηθισμένες ιδιοφυίες, που… Read More ›

Nima Arkani-Hamed: Είναι η καλύτερη εποχή για να είναι κανείς φυσικός

Η κατασκευή του επόμενου μεγάλου επιταχυντή είναι πλέον επιτακτική. Ο Nima Arkani-Hamed είναι ένας από τους κορυφαίους θεωρητικούς φυσικούς της εποχής μας. Εργάζεται στο Ινστιτούτο Προηγμένων Σπουδών, στο Πρίνστον, και τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα σχετίζονται με την θεωρία των χορδών,… Read More ›

Μια κλασσική αντιμετώπιση του φαινομένου Compton

H μάζα και η ορμή των κβάντων του φωτός Η ανάλυση του φωτοηλεκτρικού φαινομένου από τον Αϊνστάιν απέδειξε ότι η κβάντωση της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας δεν είναι μόνο ένα χαρακτηριστικό του μηχανισμού αλληλεπίδρασης της ακτινοβολίας με την ύλη, όπως υπέθεσε ο… Read More ›

Ένα σώμα εκτοξεύεται με άπειρη αρχική ταχύτητα

Ένα σώμα μάζας m τη χρονική στιγμή t=0 εκτοξεύεται κατακόρυφα προς τα πάνω με … άπειρη αρχική ταχύτητα ().Οι μόνες δυνάμεις που ασκούνται στο σώμα είναι το βάρος του  καιη αντίσταση του αέρα που είναι ανάλογη του τετραγώνου της ταχύτητας,… Read More ›

Οι ρίζες της θεωρίας των χορδών

Η θεωρία των χορδών ανακαλύφθηκε ξεφυλλίζοντας ένα βιβλίο μαθηματικών; Στην σωματιδιακή φυσική χρησιμοποιούνται οι επιταχυντές, στους οποίους δημιουργούνται δέσμες των σωματιδίων οι οποίες εξαναγκάζονται σε σύγκρουση. Τα «θραύσματα» που προκύπτουν από την σύγκρουση ανιχνεύονται και χρησιμοποιούνται για την εύρεση μιας… Read More ›

To συνολικό φως που εξέπεμψαν τα άστρα από την δημιουργία του σύμπαντος

… μέχρι σήμερα. Οι ακτίνες γ αποκαλύπτουν την ιστορία του σύμπαντος Πόσα άστρα σχηματίστηκαν στο σύμπαν και σε ποια χρονική περίοδο; Αυτό το θεμελιώδες ερώτημα είναι δύσκολο να απαντηθεί γιατί υπάρχουν συστηματικά σφάλματα στην μετατροπή του συνολικού φωτός που παρατηρούμε… Read More ›

Στίβεν Χόκινγκ: Γιατί δεν υπάρχει Θεός

Κανείς δεν δημιούργησε το σύμπαν και κανείς δεν κατευθύνει την μοίρα μας Παρότι, έχουν περάσει αρκετοί μήνες από το θάνατο του Stephen Hawking, πολλές ιδέες και προβληματισμοί του μεγάλου κοσμολόγου συγκεντρώθηκαν σε ένα βιβλίο που κυκλοφόρησε πριν από μερικές μέρες…. Read More ›

Πόσο διαρκεί το φωτοηλεκτρικό φαινόμενο;

Μόνο 45 attoseconds (45×10−18 sec) είναι ο χρόνος που χρειάζεται ένα φωτόνιο για να απελευθερώσει ένα ηλεκτρόνιο από την επιφάνεια ενός μετάλλου. Σ’ αυτό το συμπέρασμα κατέληξε ο Joachim Burgdörfer και οι συνάδελφοί του από το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο της Βιέννης,… Read More ›

H θερμοκρασία Hawking, η αρχή της αβεβαιότητας και οι μαύρες τρύπες

Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1970 επικρατούσε η βεβαιότητα ότι μια μαύρη τρύπα, ναι μεν μπορεί να απορροφήσει τα πάντα, τίποτε όμως δεν μπορεί να διαφύγει από αυτή, ούτε καν το φως. Οι μαύρες τρύπες δεν εκπέμπουν τίποτε. Το 1974… Read More ›

Ένα βήμα πιο κοντά στην κβαντική βαρύτητα;

Mια νέα προσέγγιση για την συσχέτιση της γενικής θεωρίας της σχετικότητας του Αϊνστάιν με την κβαντική φυσική περιέχεται στην εργασία που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Physics [Quantum formulation of the Einstein equivalence principle]. Οι ιδέες που αναπτύσσονται στην εν λόγω εργασία… Read More ›

Τι είναι (και τι δεν είναι) επιστημονικό σχετικά με το Πολυσύμπαν;

Το Σύμπαν είναι όλα αυτά που υπήρξαν, όλα όσα υπάρχουν και όλα όσα θα υπάρξουν. Κάτι τέτοιο άλλωστε υπονοεί και η λέξη «Σύμπαν». Αλλά όποια κι αν είναι η πραγματική φύση του σύμπαντος, η δυνατότητά μας να συλλέξουμε πληροφορίες σχετικά… Read More ›

Θεωρία χορδών, σκοτεινή ενέργεια και πεμπτουσία

Η σκοτεινή ενέργεια μπορεί να είναι ασύμβατη με την θεωρία των χορδών; Μια νέα δημοσίευση υποστηρίζει πως τα σύμπαντα με το χαρακτηριστικό της σκοτεινής ενέργειας σαν το δικό μας δεν υπάρχουν στο «τοπίο (landscape)» των συμπάντων που επιτρέπεται από την… Read More ›

Σκέφτομαι, άρα υπάρχουν τρεις χωρικές διαστάσεις …

… και μια χρονική διάσταση Σύμφωνα με την γενική θεωρία της σχετικότητας ζούμε σε ένα τετραδιάστατο σύμπαν (τρεις χωρικές διαστάσεις και μία χρονική). Σε ένα σύμπαν όπου οι χωρικές διαστάσεις θα ήταν περισσότερες από τρεις, δεν θα μπορούσε να υπάρξει… Read More ›

Το πείραμα ΑΤLAS ψάχνει για ένα νέο κουάρκ

… που θα έλυνε προβλήματα της θεωρίας των στοιχειωδών σωματιδίων Μπορεί η ανακάλυψη του μποζονίου Higgs στον Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων (LHC) το 2012 να επιβεβαίωσε πολλές προβλέψεις της θεωρίας των στοιχειωδών σωματιδίων – η οποία ονομάζεται Καθιερωμένο Προτύπο  – ταυτόχρονα… Read More ›

Ένας λαμπερός Άρης και η αντανάκλασή του στη θάλασσα

Μια εντυπωσιακή φωτογραφία του αστροφωτογράφου Abdul Dremali που λήφθηκε στα μέσα Ιουλίου Ο ίδιος ο Abdul Dremali μας εξηγεί: «Πήγα με το αυτοκίνητο στο Ρόουντ Άιλαντ όταν στον ουρανό δεν φαινόταν η Σελήνη (νέα Σελήνη), γιατί αυτή είναι η καλύτερη… Read More ›

Ποιος πλανήτης φαίνεται μεγαλύτερος από την Γη;

Γωνιακό μέγεθος ή γωνιακή διάμετρος είναι η γωνία υπό την οποία βλέπει ένας παρατηρητής ένα αντικείμενο. Αν Δ η διάμετρος του αντικειμένου και d η απόσταση του αντικειμένου, τότε η γωνιακή διάμετρος δ προσεγγίζεται από την σχέση είναι: δ≈Δ/d. Συνήθως… Read More ›

Αριθμητική με το νου

Ο Νικολάι Μπογκντάνοφ-Μπέλσκι (Nikolay Bogdanov-Belsky, 1868-1945) ήταν Ρώσος ζωγράφος που ακολουθούσε τα «ρεύματα» του Ρεαλισμού και Ιμπρεσιονισμού. Πολλά από τα έργα του έχουν ηθογραφικό χαρακτήρα και αποτελούνται από πορτρέτα, ιμπρεσιονιστικά τοπία και απεικονίσεις της καθημερινής ζωής, με κύριο στοιχείο τα παιδιά και την εκπαίδευση τους…. Read More ›

Το θεώρημα της Emmy Noether για όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης

… από το νηπιαγωγείο μέχρι το διδακτορικό. Πριν από εκατό χρόνια, στις 23 Ιουλίου 1918, η Emmy Noether δημοσίευσε μια από τις σημαντικότερες εργασίες στα μαθηματικά και την φυσική. Ήταν 36 ετών και εργαζόταν στο πανεπιστήμιο του Γκέτινγκεν ως άμισθη «βοηθός» ενός συναδέλφου… Read More ›

Η «παγκοσμιότητα» του ελληνικού γράμματος ταυ

Η 28η Ιουνίου έχει οριστεί ως η παγκόσμια ημέρα του ταυ. Γιατί; Διότι γράφεται συντομογραφικά ως 6/28 και ο αριθμός 6,28,  ο λόγος της περιφέρειας ενός κύκλου ως προς την ακτίνα, συμβολίζεται με τ. Ισούται με το διπλάσιο του αριθμού π,… Read More ›

Ξεκινώντας από τον πυθμένα του Καθιερωμένου Προτύπου

… των Στοιχειωδών Σωματιδίων Το Καθιερωμένο Πρότυπο της Σωματιδιακής Φυσικής διατυπώθηκε πριν από αρκετές δεκαετίες για να περιγράψει τις ιδιότητες και τις αλληλεπιδράσεις των στοιχειωδών σωματιδίων. Η θεωρία του επεκτάθηκε και τροποποιήθηκε πολλές φορές στο πέρασμα του χρόνου και τα… Read More ›

Φωτογραφία ενός μόνο ατόμου ορατού με γυμνό μάτι!

Η φωτογραφία ενός μόνο ατόμου του στοιχείου στροντίου (ή καλύτερα του φωτός που επαν-εκπέμπει το άτομο), βραβεύθηκε σε διαγωνισμό επιστημονικής φωτογραφίας που οργανώθηκε από το EPSRC (Engineering and Physical Sciences Research Council) Η φωτογραφία «ένα άτομο σε μια παγίδα ιόντων»… Read More ›

Το πρόβλημα των ηλιακών νετρίνων και η δικαίωση του John Bahcall

O Τζον Μπακώλ (30 Δεκεμβρίου 1934 – 17 Αυγούστου 2005) γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Λουιζιάνα. Στο Λύκειο υπήρξε πολύ καλός τενίστας και πρωταθλητής στους αγώνες επιχειρηματολογίας. Φιλοδοξία του ήταν να σπουδάσει φιλοσοφία και να γίνει ραβίνος. Ύστερα από έναν χρόνο… Read More ›

Οι έννοιες «jerk», «snap», «crackle» και «pop» στη φυσική

Ο Matt Visser, όπως και οι Maciej Dunajski-Gary Gibbons, στις εργασίες τους με τίτλους «Jerk, snap, and the cosmological equation of state» και «Cosmic Jerk, Snap and Beyond» αντίστοιχα, χρησιμοποιούν τους όρους «jerk» και «snap» για να περιγράψουν την διαστολή του σύμπαντος…. Read More ›

Η διδακτορική διατριβή του Stephen Hawking

Η διδακτορική διατριβή του Stephen Hawking με τίτλο «Ιδιότητες των διαστελλομένων συμπάντων», γραμμένη το 1966 όταν ήταν 24 ετών μεταπτυχιακός φοιτητής στο Cambridge, είναι πλέον διαθέσιμη στο διαδίκτυο. Μπορεί κανείς να την διαβάσει ή να την κατεβάσει στον υπολογιστή του… Read More ›

Τσαντρασεκάρ και Καραθεοδωρή

«H έμπνευση του Σουμπραμανιάν Τσαντρασεκάρ ήρθε το καλοκαίρι του 1930, όταν ήταν ένας άσημος δεκαεννιάχρονος νέος. Μέσα σε δέκα λεπτά, καθισμένος στο κατάστρωμα ενός πλοίου, ατενίζοντας την Αραβική Θάλασσα, ο Τσάντρα (όπως έγινε παγκοσμίως γνωστός) έκανε κάποιους υπολογισμούς που προέλεγαν την… Read More ›

Μετρώντας τον αριθμό π με ένα απλό εκκρεμές

Οι μαθηματικοί διαθέτουν πολλούς τρόπους για τον υπολογισμό του αριθμού π. Συνήθως χρησιμοποιούν σειρές, όπως: (σειρά Gregory–Leibniz) (σειρά Nilakantha) αλλά και άλλες σειρές που συγκλίνουν πολύ γρηγορότερα (βλέπε εδώ: en.wikipedia.org) Μια «πειραματική» μέθοδος προσδιορισμού του αριθμού π είναι η χρήση του… Read More ›

Μια αυτοκινούμενη πατάτα

Είναι γνωστό πως μπορούμε να πάρουμε ηλεκτρικό ρεύμα χρησιμοποιώντας ως μπαταρίες πατάτες, λεμόνια, μπανάνες κ.ο.κ. Όταν βυθίζουμε δυο μεταλλικά ελάσματα (ηλεκτρόδια) από χαλκό και από ψευδάργυρο μέσα σε μια πατάτα, τότε μπορούμε να τροφοδοτήσουμε με ηλεκτρικό ρεύμα ένα μικρό λαμπάκι…. Read More ›

Που είναι όλοι οι χρονοταξιδιώτες;

Eίναι πολλοί αυτοί που έχουν χρησιμοποιήσει το συγκεκριμένο επιχείρημα κατά των ταξιδιών στον χρόνο. Στην πραγματικότητα, ισχυρίζονται ότι αν τα ταξίδια στο παρελθόν είναι εφικτά, τότε θα πρέπει σίγουρα να υπάρχουν ανάμεσά μας χρονοταξιδιώτες που επέλεξαν να επισκεφτούν την εποχή… Read More ›

Τι πρέπει να κάνουμε μόλις ανακαλύψουμε τους εξωγήινους;

Έχουν δημιουργηθεί πρωτόκολλα για το τι πρέπει να γίνει μόλις ανακαλύψουμε την ύπαρξη εξωγήινης νοημοσύνης, αλλά μάλλον δεν θα εφαρμοστούν! Πρώτα εμφανίστηκε η «εξωγήινη μεγα-δομή» γύρω από το άστρο KIC 8462852, που έγινε γνωστό ως άστρο της Tabby (βλέπε ΕΔΩ  και… Read More ›

Σχετικά με το νέο και γοητευτικότερο σωματίδιο

… που ανακαλύφθηκε στο CERN Τον περασμένο μήνα στον Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων (LHC) στο CERN, αναφέρθηκε η ανακάλυψη ενός νέου σωματιδίου. Η περίπτωση το νέο αυτό σωματίδιο να είναι μια στατιστική απόκλιση αποκλείστηκε καθώς συγκεντρώνονταν όλο και περισσότερα δεδομένα. Το νέο… Read More ›

Κάθε πότε συμπίπτουν οι δείκτες ενός ρολογιού;

Ένα κλασικό πρόβλημα που κάποτε αντιμετώπιζαν οι μαθητές της Α’ Λυκείου ήταν το εξής: Να υπολογιστούν οι χρονικές στιγμές που συμπίπτουν ο ωροδείκτης και ο λεπτοδείκτης ενός ρολογιού από τo μεσημέρι μέχρι τα μεσάνυχτα.   Η απάντηση που δινόταν συνήθως… Read More ›

Από το «μη εσφαλμένο» στο (ίσως) ορθό

Ο Σάββας Δημόπουλος βρίσκει πάντα κάποιο θέμα για να καταπιαστεί με ενθουσιασμό, και την άνοιξη του 1981 αυτό ήταν η υπερσυμμετρία. Την περίοδο εκείνη επισκέφθηκε το νέο Ινστιτούτο Θεωρητικής Φυσικής στη Σάντα Μπάρμπαρα, του οποίου μόλις είχα γίνει μέλος. Ταιριάξαμε… Read More ›

Μια εκτίμηση της ακτίνας της Σελήνης από την χθεσινή έκλειψη

Θα χρησιμοποιήσουμε μια σχετικά καλή φωτογραφία της χθεσινής έκλειψης που δημοσιεύθηκε στο διαδίκτυο (Eurokinissi), αφού οι δικές μας ήταν πολύ κακές. Με το πρόγραμμα της ζωγραφικής των windows 10 σχεδιάζουμε ολόκληρο το κύκλο της σκιάς της Γης (κόκκινος κύκλος) και… Read More ›

Ένα ιστορικό ρεκόρ του μπέιζμπολ που εμπνέει τους μαθηματικούς

… ακόμα κι αν δεν ξέρουν πως παίζεται το μπέιζμπολ! Eκείνο το ζεστό και συννεφιασμένο απόγευμα της 8ης Απριλίου 1974, ο αριστερόχειρας Αλ Ντάουνινγκ των Ντόντζερς πέταξε μια γρήγορη μπαλιά στην περιοχή του Χανκ Άαρον. Στις 9:07 μ.μ. ο Άαρον… Read More ›

Ο φόβος για την αμφισβήτηση μιας αυθεντίας

Μετρώντας το ηλεκτρικό φορτίο του ηλεκτρονίου Ο Millikan μέτρησε το φορτίο του ηλεκτρονίου με ένα πείραμα όπου φορτισμένες ηλεκτρικά σταγόνες λαδιού έπεφταν κατακόρυφα αποκτώντας οριακή ταχύτητα, και σήμερα γνωρίζουμε πως αυτή η μέτρηση δεν ήταν ακριβής, διότι δεν είχε υπολογίσει… Read More ›

Σε ποια συχνότητα εκπέμπουν οι εξωγήινοι;

Εναλλακτικές συχνότητες για την διαστρική επικοινωνία Η συχνότητα των 1420 ΜHz (μήκος κύματος 21 cm) θεωρείται μια κατάλληλη συχνότητα από το πρόγραμμα SETI για την αναζήτηση σημάτων εξωγήινης ζωής. Αυτή η ραδιοφωνική συχνότητα μπορεί να περάσει μέσα από νέφη σκόνης… Read More ›

Τα μυστήρια των μαύρων τρυπών και της Μεγάλης Έκρηξης μέσα σε έναν κρύσταλλο

… φωσφιδίου του νιοβίου Το ανάλογο ενός εξωτικού φαινομένου που μπορεί να πραγματοποιηθεί παρουσία πολύ ισχυρού βαρυτικού πεδίου – τόσο ισχυρού που εμφανίζεται μόνο στο κοντινό περιβάλλον των μαύρων τρυπών ή στις συνθήκες που επικρατούσαν αμέσως μετά την Μεγάλη Έκρηξη… Read More ›

22/7: ημέρα προσέγγισης του αριθμού π

Ενώ η 14η Μαρτίου (3/14) έχει καθιερωθεί ως η παγκόσμια ημέρα του αριθμού π, η 22η Ιουλίου (22/7) θεωρείται ως η παγκόσμια ημέρα προσέγγισης του αριθμού π. Ο λόγος 22/7 χρησιμοποιήθηκε ως προσέγγιση του αριθμού π για πρώτη φορά από… Read More ›

Το δευτέριο επιβεβαιώνει την θεωρία της Μεγάλης Έκρηξης

Η Μεγάλη Έκρηξη είναι η κορυφαία θεωρία εξέλιξης του σύμπαντος. Σύμφωνα με αυτή το σύμπαν στο παρελθόν ήταν θερμότερο, πυκνότερο και μικρότερο, και σήμερα είναι τόσο τεράστιο εξαιτίας της διαστολής του. Αυτή η άποψη ήταν αμφισβητούμενη για πολλές δεκαετίες μέχρι… Read More ›

Η πρώτη πειραματική απόδειξη της θεωρίας της σχετικότητας

O Fizeau το 1851 με μια πολύ έξυπνη διάταξη κατάφερε να μετρήσει την σχετική ταχύτητα του φωτός που διαδίδεται μέσα σε κινούμενο νερό. Εκ των υστέρων αποδεικνύεται πως το πείραμα μπορεί να ιδωθεί ως η πρώτη πειραματική επιβεβαίωση της ειδικής… Read More ›

Η σκοτεινή ύλη ως υπερρευστό

O όρος σκοτεινή ύλη χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά πριν από περίπου 80 χρόνια από τον αστρονόμο Fritz Zwicky, ο οποίος συνειδητοποίησε πως απαιτείται κάποια αόρατη βαρυτική δύναμη για να μην διαφεύγουν οι μεμονωμένοι γαλαξίες από τα γιγάντια σμήνη γαλαξιών. Αργότερα,… Read More ›

Οι φυσικoί κατασκεύασαν επιτέλους δισδιάστατους μαγνήτες

… με πάχος ενός μόνο ατόμου! Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα φαινόμενα στη φυσική της στερεάς κατάστασης είναι ο σιδηρομαγνητισμός. Σε μερικά μέταλλα, όπως ο σίδηρος και το νικέλιο, τα σπιν των ατόμων τους προσανατολίζονται αυθόρμητα στην ίδια κατεύθυνση, δημιουργώντας… Read More ›

Ο Χαμπλ και το βραβείο Νόμπελ

Ο Edwin Powel Hubble (1889-1953) θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους αστρονόμους του 20ου αιώνα. Τέσσερις είναι κυριότερες συνεισφορές του Ηubble στην αστρονομία:1. Το σύστημα ταξινόμησης γαλαξιών που φέρει το όνομά του Hubble, σε ένα διάγραμμα που περιλαμβάνει σπειροειδείς, ραβδωτούς και ελλειπτικούς… Read More ›

Η παραβίαση της απαγορευτικής αρχής του Pauli …

… και η απέχθεια του Pauli για τους χημικούς Η απαγορευτική αρχή του Pauli αποτελεί μια από τις πιο θεμελιώδεις αρχές της φυσικής. Η αρχή αυτή αποτελεί την βάση της ερμηνείας του περιοδικού πίνακα των χημικών στοιχείων, της αγωγιμότητας των μετάλλων,… Read More ›

Ένας πρωτότυπος τρόπος διερεύνησης των κρούσεων

Ένα σχεδόν «μαγικό» πείραμα που μπορεί γίνει πολύ εύκολα είναι το εξής:Πάρτε ένα μπαλάκι του τένις και τοποθετήστε το πάνω σε μια μπάλα του μπάσκετ. Η μπάλα του μπάσκετ έχει αρκετά μεγαλύτερη μάζα από το μπαλάκι του τένις. Αφήστε τις δυο μπάλες… Read More ›

Η αρνητική μάζα θα ήταν πολύ διασκεδαστική

… αν υπήρχε Πριν από μερικές μέρες φυσικοί του Πανεπιστημίου της Ουάσιγκτον ανακοίνωσαν πως δημιούργησαν στο εργαστήριο αρνητική μάζα (Negative mass’ created at Washington State University). Προφανώς δεν ανίχνευσαν, ούτε δημιούργησαν σωματίδια με αρνητική μάζα, έκαναν όμως το υπερρευστό ρουβίδιο… Read More ›