PHYSICS

Η αστρονόμος Margaret Burbidge έγινε 100 ετών

Η Αμερικανίδα αστρονόμος Margaret Burbidge – γεννήθηκε στην Βρετανία στις 12/8/1919 -, αφιέρωσε την επιστημονική της έρευνα στην κατανόηση της ύλης των άστρων και των διεργασιών που πραγματοποιούνται στο εσωτερικό τους. Ήταν η πρώτη γυναίκα διευθύντρια του Βασιλικού Αστεροσκοπείου Γκρίνουιτς,… Read More ›

Μια ελάχιστη τιμή του μαγνητικού πεδίου

Δύο παράλληλοι ευθύγραμμοι αγωγοί απείρου μήκους απέχουν μεταξύ τους απόσταση (ΕΖ)=1 cm και διαρρέονται από αντίρροπα ρεύματα I1=1 A και I2=2 A. Να προσδιοριστεί το σημείο του ευθυγράμμου τμήματος (ΕΖ) στο οποίο το μέτρο της συνολικής έντασης  του μαγνητικού πεδίου… Read More ›

Κανόνας του δεξιού ή του αριστερού χεριού ;

Υπάρχουν δυο είδη διανυσματικών φυσικών μεγεθών. Τα «γνήσια διανύσματα»,όπως π.χ. η θέση ,  η ταχύτητα , η δύναμη , η ορμή , η ένταση του ηλεκτρικού πεδίου κ.α., η κατεύθυνση των οποίων δεν εξαρτάται από «κάποιο κανόνα δεξιού χεριού». Αυτά… Read More ›

Πέντε παρανοήσεις σχετικά με τις μαύρες τρύπες

Οι πιο κοινές παρανοήσεις σχετικά με τις μαύρες τρύπες είναι ότι: (1) οι μαύρες τρύπες σχηματίζονται μόνο από την κατάρρευση των άστρων (2) έχουν τεράστιες μάζες (3) είναι πάρα πολύ πυκνές (4) η βαρύτητά τους απορροφά τα πάντα και (5)… Read More ›

Η πρώτη πειραματική ένδειξη ύπαρξης των κοσμικών ακτίνων

15 Σεπτεμβρίου 1910: Ο Theodor Wulf δημοσιεύει τα πρώτα πειράματα σχετικά με την κοσμική ακτινοβολία Σήμερα γνωρίζουμε ότι οι κοσμικές ακτίνες (ή κοσμική ακτινοβολία) είναι στοιχειώδη σωματίδια, πυρήνες και ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία εξωγήινης προέλευσης. Στο ενεργειακό εύρος  των 1012-1015 eV (ηλεκτρονιοβόλτ),… Read More ›

Ο νόμος της επαγωγής του Faraday

Όταν τo 1820 o Δανός Hans Christian Oersted παρατήρησε ότι το ηλεκτρικό ρεύμα δημιουργεί μαγνητικό πεδίο, ανακαλύπτοντας έτσι πειραματικά το φαινόμενο του ηλεκτρομαγνητισμού, άνοιξε ένα νέο πεδίο επιστημονικής έρευνας σε όλη την Ευρώπη. Και ο Βρετανός Michael Faraday-Faraday είχε τεράστια… Read More ›

Ένα (πολύ) απλό μοντέλο για το κλίμα της Γης

H κατασκευή ενός μοντέλου που προβλέπει την εξέλιξη του κλίματος της Γης ανήκει στην κατηγορία των πιο δύσκολων επιστημονικών προβλημάτων. Όσο δύσκολη είναι κατασκευή ενός μοντέλου που προβλέπει την εξέλιξη του σύμπαντος από την Μεγάλη Έκρηξη μέχρι σήμερα, εξίσου δύσκολη,… Read More ›

Ένας υποψήφιος βαρέων βαρών για την σκοτεινή ύλη

Σύμφωνα με τους κοσμολόγους τo 25,8% του περιεχομένου του σύμπαντος είναι σκοτεινή ύλη. Μπορεί να μην την βλέπουμε, να μην την αισθανόμαστε αλλά ξέρουμε πως υπάρχει! Υπάρχουν ατράνταχτα αστρονομικά δεδομένα που το αποδεικνύουν. Αν δεν υπήρχε η σκοτεινή ύλη τότε… Read More ›

Σημάδια από την εποχή πριν την Μεγάλη Έκρηξη;

Ο ιστότοπος του independent.co.uk θυμήθηκε σήμερα την εργασία των Penrose et al με τίτλο «Apparent evidence for Hawking points in the CMB Sky», σύμφωνα με την οποία στα δεδομένα της κοσμικής ακτινοβολίας υποβάθρου εμφανίζονται σημάδια από μια χρονική περίοδο πριν… Read More ›

Οι αστρονόμοι διαψεύδουν την Μεγάλη Έκρηξη;

Κατηγορηματικά όχι! Σύμφωνα με τη θεωρία της μεγάλης έκρηξης το σύμπαν διαστέλλεται. Η διαστολή περιγράφεται από το νόμο του Hubble: Αν ένας γαλαξίας απέχει από τον δικό μας απόσταση d, τότε απομακρύνεται με σχετική ταχύτητα v που υπολογίζεται από την εξίσωση: v… Read More ›

Η πυραυλική εξίσωση του Τσιολκόφσκι

Ένας από τους πρώτους οραματιστές των διαστημικών ταξιδιών υπήρξε ο Ρώσος Κονσταντίν Τσιολκόφσκι (Konstantin Tsiolkovsky 1857-1935). Ο Τσιολκόφσκι, εμπνευσμένος από τα μυθιστορήματα επιστημονικής φαντασίας του Ιουλίου Βερν, ανακάλυψε μόνος του τα μαθηματικά, την φυσική και την μηχανική των πυραύλων. Το… Read More ›

Ταξιδεύοντας στο πολυσύμπαν με οδηγό το γραφένιο

Καμιά φορά ακούμε από τους συνανθρώπους μας τόσο τρελά πράγματα, που μας κάνουν να αναρωτηθούμε αν ανήκουν στο ίδιο σύμπαν με μας ή αν εμείς βρεθήκαμε με κάποιο ανεξήγητο τρόπο σε ένα άλλο παράλληλο σύμπαν. Σε αυτές τις περιπτώσεις σύμφωνα… Read More ›

Γιατί μετράμε την μάζα σε ηλεκτρονιοβόλτ;

Στην φυσική των στοιχειωδών σωματιδίων οι μάζες των σωματιδίων αναφέρονται σε ηλεκτρονιοβόλτ (eV) και όχι στη συνηθισμένη μονάδα μέτρησης μάζας το χιλιόγραμμο (kg). Έτσι, τις περισσότερες φορές διαβάζουμε ότι το σωματίδιο Higgs έχει μάζα 125 GeV (1GeV=109 eV), το πρωτόνιο… Read More ›

Η έλλειψη της πλάγιας βολής

Η πλάγια βολή για μυστηριώδεις λόγους δεν περιλαμβάνεται στα αναλυτικά προγράμματα της διδακτέας ύλης φυσικής των γενικών λυκείων τα τελευταία 15-20 (;) χρόνια. Η παράλειψη αυτή γίνεται περισσότερο μεταφυσική αν λάβει κανείς υπόψιν το γεγονός ότι η κατακόρυφη και η… Read More ›

Τι είναι η Λαγκρανζιανή;

Τι είναι η Λαγκρανζιανή; Η διαφορά μεταξύ κινητικής και δυναμικής ενέργειας ενός μηχανικού συστήματος (L=K–U) θα απαντούσε κάποιος βιαστικός. Μπορεί αυτό να ισχύει στις περισσότερες των περιπτώσεων, δεν είναι όμως μια ικανοποιητική ή η θεμελιώδης απάντηση. Ένα σύστημα, ανάλογα με… Read More ›

Η διδακτορική διατριβή του Αϊνστάιν

Η διδακτορική διατριβή του Αϊνστάιν είχε τίτλο «Ένας νέος προσδιορισμός των μοριακών διαστάσεων» και ήταν η δεύτερη κατά σειρά από τις πέντε δημοσιεύσεις που έκανε το 1905 στο περιοδικό Annalen der Physik. Η πρώτη δημοσίευση αφορούσε την ερμηνεία του φωτοηλεκτρικού… Read More ›

Οι βασικοί νόμοι της ανθρώπινης ηλιθιότητας

Ο πρώτος βασικός νόμος: Πάντα και νομοτελειακά όλοι υποτιμούν τον αριθμό των ηλίθιων ατόμων που κυκλοφορούν στην κοινωνία. Ο δεύτερος βασικός νόμος: Η πιθανότητα να είναι ηλίθιο ένα συγκεκριμένο άτομο είναι ανεξάρτητη από οποιοδήποτε άλλο χαρακτηριστικό αυτού του ατόμου. Ο… Read More ›

Πώς μετράμε το ύψος ενός βουνού της Σελήνης;

Μπορούμε να εκτιμήσουμε το ύψος των βουνών στα οποία ανήκουν οι κορυφές Α και Β των βουνών που βρίσκονται στη Σελήνη; Η απάντηση είναι καταφατική δεδομένου ότι υπάρχει μια απλή, αλλά ευφυής ιδέα, που οφείλεται στον Γαλιλαίο. Εξαιτίας του σφαιρικού… Read More ›

Πως τα διαγράμματα Feynman έφεραν επανάσταση στη φυσική

Ο Richard Feynman είναι ένας από τους διασημότερους φυσικούς του 20ου αιώνα. Ο Hans Bethe, που τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ φυσικής το 1967, έλεγε για τον Feynman: «Υπάρχουν δυο τύποι μεγαλοφυίας. Στον πρώτο τύπο ανήκουν οι συνηθισμένες ιδιοφυίες, που… Read More ›

Nima Arkani-Hamed: Είναι η καλύτερη εποχή για να είναι κανείς φυσικός

Η κατασκευή του επόμενου μεγάλου επιταχυντή είναι πλέον επιτακτική. Ο Nima Arkani-Hamed είναι ένας από τους κορυφαίους θεωρητικούς φυσικούς της εποχής μας. Εργάζεται στο Ινστιτούτο Προηγμένων Σπουδών, στο Πρίνστον, και τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα σχετίζονται με την θεωρία των χορδών,… Read More ›

Μια κλασσική αντιμετώπιση του φαινομένου Compton

H μάζα και η ορμή των κβάντων του φωτός Η ανάλυση του φωτοηλεκτρικού φαινομένου από τον Αϊνστάιν απέδειξε ότι η κβάντωση της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας δεν είναι μόνο ένα χαρακτηριστικό του μηχανισμού αλληλεπίδρασης της ακτινοβολίας με την ύλη, όπως υπέθεσε ο… Read More ›

Ένα σώμα εκτοξεύεται με άπειρη αρχική ταχύτητα

Ένα σώμα μάζας m τη χρονική στιγμή t=0 εκτοξεύεται κατακόρυφα προς τα πάνω με … άπειρη αρχική ταχύτητα ().Οι μόνες δυνάμεις που ασκούνται στο σώμα είναι το βάρος του  καιη αντίσταση του αέρα που είναι ανάλογη του τετραγώνου της ταχύτητας,… Read More ›

Οι ρίζες της θεωρίας των χορδών

Η θεωρία των χορδών ανακαλύφθηκε ξεφυλλίζοντας ένα βιβλίο μαθηματικών; Στην σωματιδιακή φυσική χρησιμοποιούνται οι επιταχυντές, στους οποίους δημιουργούνται δέσμες των σωματιδίων οι οποίες εξαναγκάζονται σε σύγκρουση. Τα «θραύσματα» που προκύπτουν από την σύγκρουση ανιχνεύονται και χρησιμοποιούνται για την εύρεση μιας… Read More ›

To συνολικό φως που εξέπεμψαν τα άστρα από την δημιουργία του σύμπαντος

… μέχρι σήμερα. Οι ακτίνες γ αποκαλύπτουν την ιστορία του σύμπαντος Πόσα άστρα σχηματίστηκαν στο σύμπαν και σε ποια χρονική περίοδο; Αυτό το θεμελιώδες ερώτημα είναι δύσκολο να απαντηθεί γιατί υπάρχουν συστηματικά σφάλματα στην μετατροπή του συνολικού φωτός που παρατηρούμε… Read More ›

Στίβεν Χόκινγκ: Γιατί δεν υπάρχει Θεός

Κανείς δεν δημιούργησε το σύμπαν και κανείς δεν κατευθύνει την μοίρα μας Παρότι, έχουν περάσει αρκετοί μήνες από το θάνατο του Stephen Hawking, πολλές ιδέες και προβληματισμοί του μεγάλου κοσμολόγου συγκεντρώθηκαν σε ένα βιβλίο που κυκλοφόρησε πριν από μερικές μέρες…. Read More ›

Πόσο διαρκεί το φωτοηλεκτρικό φαινόμενο;

Μόνο 45 attoseconds (45×10−18 sec) είναι ο χρόνος που χρειάζεται ένα φωτόνιο για να απελευθερώσει ένα ηλεκτρόνιο από την επιφάνεια ενός μετάλλου. Σ’ αυτό το συμπέρασμα κατέληξε ο Joachim Burgdörfer και οι συνάδελφοί του από το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο της Βιέννης,… Read More ›

H θερμοκρασία Hawking, η αρχή της αβεβαιότητας και οι μαύρες τρύπες

Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1970 επικρατούσε η βεβαιότητα ότι μια μαύρη τρύπα, ναι μεν μπορεί να απορροφήσει τα πάντα, τίποτε όμως δεν μπορεί να διαφύγει από αυτή, ούτε καν το φως. Οι μαύρες τρύπες δεν εκπέμπουν τίποτε. Το 1974… Read More ›

Ένα βήμα πιο κοντά στην κβαντική βαρύτητα;

Mια νέα προσέγγιση για την συσχέτιση της γενικής θεωρίας της σχετικότητας του Αϊνστάιν με την κβαντική φυσική περιέχεται στην εργασία που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Physics [Quantum formulation of the Einstein equivalence principle]. Οι ιδέες που αναπτύσσονται στην εν λόγω εργασία… Read More ›

Τι είναι (και τι δεν είναι) επιστημονικό σχετικά με το Πολυσύμπαν;

Το Σύμπαν είναι όλα αυτά που υπήρξαν, όλα όσα υπάρχουν και όλα όσα θα υπάρξουν. Κάτι τέτοιο άλλωστε υπονοεί και η λέξη «Σύμπαν». Αλλά όποια κι αν είναι η πραγματική φύση του σύμπαντος, η δυνατότητά μας να συλλέξουμε πληροφορίες σχετικά… Read More ›

Θεωρία χορδών, σκοτεινή ενέργεια και πεμπτουσία

Η σκοτεινή ενέργεια μπορεί να είναι ασύμβατη με την θεωρία των χορδών; Μια νέα δημοσίευση υποστηρίζει πως τα σύμπαντα με το χαρακτηριστικό της σκοτεινής ενέργειας σαν το δικό μας δεν υπάρχουν στο «τοπίο (landscape)» των συμπάντων που επιτρέπεται από την… Read More ›

Σκέφτομαι, άρα υπάρχουν τρεις χωρικές διαστάσεις …

… και μια χρονική διάσταση Σύμφωνα με την γενική θεωρία της σχετικότητας ζούμε σε ένα τετραδιάστατο σύμπαν (τρεις χωρικές διαστάσεις και μία χρονική). Σε ένα σύμπαν όπου οι χωρικές διαστάσεις θα ήταν περισσότερες από τρεις, δεν θα μπορούσε να υπάρξει… Read More ›

Το πείραμα ΑΤLAS ψάχνει για ένα νέο κουάρκ

… που θα έλυνε προβλήματα της θεωρίας των στοιχειωδών σωματιδίων Μπορεί η ανακάλυψη του μποζονίου Higgs στον Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων (LHC) το 2012 να επιβεβαίωσε πολλές προβλέψεις της θεωρίας των στοιχειωδών σωματιδίων – η οποία ονομάζεται Καθιερωμένο Προτύπο  – ταυτόχρονα… Read More ›

Ένας λαμπερός Άρης και η αντανάκλασή του στη θάλασσα

Μια εντυπωσιακή φωτογραφία του αστροφωτογράφου Abdul Dremali που λήφθηκε στα μέσα Ιουλίου Ο ίδιος ο Abdul Dremali μας εξηγεί: «Πήγα με το αυτοκίνητο στο Ρόουντ Άιλαντ όταν στον ουρανό δεν φαινόταν η Σελήνη (νέα Σελήνη), γιατί αυτή είναι η καλύτερη… Read More ›

Ποιος πλανήτης φαίνεται μεγαλύτερος από την Γη;

Γωνιακό μέγεθος ή γωνιακή διάμετρος είναι η γωνία υπό την οποία βλέπει ένας παρατηρητής ένα αντικείμενο. Αν Δ η διάμετρος του αντικειμένου και d η απόσταση του αντικειμένου, τότε η γωνιακή διάμετρος δ προσεγγίζεται από την σχέση είναι: δ≈Δ/d. Συνήθως… Read More ›

Αριθμητική με το νου

Ο Νικολάι Μπογκντάνοφ-Μπέλσκι (Nikolay Bogdanov-Belsky, 1868-1945) ήταν Ρώσος ζωγράφος που ακολουθούσε τα «ρεύματα» του Ρεαλισμού και Ιμπρεσιονισμού. Πολλά από τα έργα του έχουν ηθογραφικό χαρακτήρα και αποτελούνται από πορτρέτα, ιμπρεσιονιστικά τοπία και απεικονίσεις της καθημερινής ζωής, με κύριο στοιχείο τα παιδιά και την εκπαίδευση τους…. Read More ›

Το θεώρημα της Emmy Noether για όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης

… από το νηπιαγωγείο μέχρι το διδακτορικό. Πριν από εκατό χρόνια, στις 23 Ιουλίου 1918, η Emmy Noether δημοσίευσε μια από τις σημαντικότερες εργασίες στα μαθηματικά και την φυσική. Ήταν 36 ετών και εργαζόταν στο πανεπιστήμιο του Γκέτινγκεν ως άμισθη «βοηθός» ενός συναδέλφου… Read More ›

Η «παγκοσμιότητα» του ελληνικού γράμματος ταυ

Η 28η Ιουνίου έχει οριστεί ως η παγκόσμια ημέρα του ταυ. Γιατί; Διότι γράφεται συντομογραφικά ως 6/28 και ο αριθμός 6,28,  ο λόγος της περιφέρειας ενός κύκλου ως προς την ακτίνα, συμβολίζεται με τ. Ισούται με το διπλάσιο του αριθμού π,… Read More ›

Ξεκινώντας από τον πυθμένα του Καθιερωμένου Προτύπου

… των Στοιχειωδών Σωματιδίων Το Καθιερωμένο Πρότυπο της Σωματιδιακής Φυσικής διατυπώθηκε πριν από αρκετές δεκαετίες για να περιγράψει τις ιδιότητες και τις αλληλεπιδράσεις των στοιχειωδών σωματιδίων. Η θεωρία του επεκτάθηκε και τροποποιήθηκε πολλές φορές στο πέρασμα του χρόνου και τα… Read More ›

Φωτογραφία ενός μόνο ατόμου ορατού με γυμνό μάτι!

Η φωτογραφία ενός μόνο ατόμου του στοιχείου στροντίου (ή καλύτερα του φωτός που επαν-εκπέμπει το άτομο), βραβεύθηκε σε διαγωνισμό επιστημονικής φωτογραφίας που οργανώθηκε από το EPSRC (Engineering and Physical Sciences Research Council) Η φωτογραφία «ένα άτομο σε μια παγίδα ιόντων»… Read More ›

Το πρόβλημα των ηλιακών νετρίνων και η δικαίωση του John Bahcall

O Τζον Μπακώλ (30 Δεκεμβρίου 1934 – 17 Αυγούστου 2005) γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Λουιζιάνα. Στο Λύκειο υπήρξε πολύ καλός τενίστας και πρωταθλητής στους αγώνες επιχειρηματολογίας. Φιλοδοξία του ήταν να σπουδάσει φιλοσοφία και να γίνει ραβίνος. Ύστερα από έναν χρόνο… Read More ›

Οι έννοιες «jerk», «snap», «crackle» και «pop» στη φυσική

Ο Matt Visser, όπως και οι Maciej Dunajski-Gary Gibbons, στις εργασίες τους με τίτλους «Jerk, snap, and the cosmological equation of state» και «Cosmic Jerk, Snap and Beyond» αντίστοιχα, χρησιμοποιούν τους όρους «jerk» και «snap» για να περιγράψουν την διαστολή του σύμπαντος…. Read More ›

Η διδακτορική διατριβή του Stephen Hawking

Η διδακτορική διατριβή του Stephen Hawking με τίτλο «Ιδιότητες των διαστελλομένων συμπάντων», γραμμένη το 1966 όταν ήταν 24 ετών μεταπτυχιακός φοιτητής στο Cambridge, είναι πλέον διαθέσιμη στο διαδίκτυο. Μπορεί κανείς να την διαβάσει ή να την κατεβάσει στον υπολογιστή του… Read More ›

Τσαντρασεκάρ και Καραθεοδωρή

«H έμπνευση του Σουμπραμανιάν Τσαντρασεκάρ ήρθε το καλοκαίρι του 1930, όταν ήταν ένας άσημος δεκαεννιάχρονος νέος. Μέσα σε δέκα λεπτά, καθισμένος στο κατάστρωμα ενός πλοίου, ατενίζοντας την Αραβική Θάλασσα, ο Τσάντρα (όπως έγινε παγκοσμίως γνωστός) έκανε κάποιους υπολογισμούς που προέλεγαν την… Read More ›

Μετρώντας τον αριθμό π με ένα απλό εκκρεμές

Οι μαθηματικοί διαθέτουν πολλούς τρόπους για τον υπολογισμό του αριθμού π. Συνήθως χρησιμοποιούν σειρές, όπως: (σειρά Gregory–Leibniz) (σειρά Nilakantha) αλλά και άλλες σειρές που συγκλίνουν πολύ γρηγορότερα (βλέπε εδώ: en.wikipedia.org) Μια «πειραματική» μέθοδος προσδιορισμού του αριθμού π είναι η χρήση του… Read More ›

Μια αυτοκινούμενη πατάτα

Είναι γνωστό πως μπορούμε να πάρουμε ηλεκτρικό ρεύμα χρησιμοποιώντας ως μπαταρίες πατάτες, λεμόνια, μπανάνες κ.ο.κ. Όταν βυθίζουμε δυο μεταλλικά ελάσματα (ηλεκτρόδια) από χαλκό και από ψευδάργυρο μέσα σε μια πατάτα, τότε μπορούμε να τροφοδοτήσουμε με ηλεκτρικό ρεύμα ένα μικρό λαμπάκι…. Read More ›

Που είναι όλοι οι χρονοταξιδιώτες;

Eίναι πολλοί αυτοί που έχουν χρησιμοποιήσει το συγκεκριμένο επιχείρημα κατά των ταξιδιών στον χρόνο. Στην πραγματικότητα, ισχυρίζονται ότι αν τα ταξίδια στο παρελθόν είναι εφικτά, τότε θα πρέπει σίγουρα να υπάρχουν ανάμεσά μας χρονοταξιδιώτες που επέλεξαν να επισκεφτούν την εποχή… Read More ›

Τι πρέπει να κάνουμε μόλις ανακαλύψουμε τους εξωγήινους;

Έχουν δημιουργηθεί πρωτόκολλα για το τι πρέπει να γίνει μόλις ανακαλύψουμε την ύπαρξη εξωγήινης νοημοσύνης, αλλά μάλλον δεν θα εφαρμοστούν! Πρώτα εμφανίστηκε η «εξωγήινη μεγα-δομή» γύρω από το άστρο KIC 8462852, που έγινε γνωστό ως άστρο της Tabby (βλέπε ΕΔΩ  και… Read More ›

Σχετικά με το νέο και γοητευτικότερο σωματίδιο

… που ανακαλύφθηκε στο CERN Τον περασμένο μήνα στον Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων (LHC) στο CERN, αναφέρθηκε η ανακάλυψη ενός νέου σωματιδίου. Η περίπτωση το νέο αυτό σωματίδιο να είναι μια στατιστική απόκλιση αποκλείστηκε καθώς συγκεντρώνονταν όλο και περισσότερα δεδομένα. Το νέο… Read More ›

Κάθε πότε συμπίπτουν οι δείκτες ενός ρολογιού;

Ένα κλασικό πρόβλημα που κάποτε αντιμετώπιζαν οι μαθητές της Α’ Λυκείου ήταν το εξής: Να υπολογιστούν οι χρονικές στιγμές που συμπίπτουν ο ωροδείκτης και ο λεπτοδείκτης ενός ρολογιού από τo μεσημέρι μέχρι τα μεσάνυχτα.   Η απάντηση που δινόταν συνήθως… Read More ›

Από το «μη εσφαλμένο» στο (ίσως) ορθό

Ο Σάββας Δημόπουλος βρίσκει πάντα κάποιο θέμα για να καταπιαστεί με ενθουσιασμό, και την άνοιξη του 1981 αυτό ήταν η υπερσυμμετρία. Την περίοδο εκείνη επισκέφθηκε το νέο Ινστιτούτο Θεωρητικής Φυσικής στη Σάντα Μπάρμπαρα, του οποίου μόλις είχα γίνει μέλος. Ταιριάξαμε… Read More ›

Μια εκτίμηση της ακτίνας της Σελήνης από την χθεσινή έκλειψη

Θα χρησιμοποιήσουμε μια σχετικά καλή φωτογραφία της χθεσινής έκλειψης που δημοσιεύθηκε στο διαδίκτυο (Eurokinissi), αφού οι δικές μας ήταν πολύ κακές. Με το πρόγραμμα της ζωγραφικής των windows 10 σχεδιάζουμε ολόκληρο το κύκλο της σκιάς της Γης (κόκκινος κύκλος) και… Read More ›

Ένα ιστορικό ρεκόρ του μπέιζμπολ που εμπνέει τους μαθηματικούς

… ακόμα κι αν δεν ξέρουν πως παίζεται το μπέιζμπολ! Eκείνο το ζεστό και συννεφιασμένο απόγευμα της 8ης Απριλίου 1974, ο αριστερόχειρας Αλ Ντάουνινγκ των Ντόντζερς πέταξε μια γρήγορη μπαλιά στην περιοχή του Χανκ Άαρον. Στις 9:07 μ.μ. ο Άαρον… Read More ›

Ο φόβος για την αμφισβήτηση μιας αυθεντίας

Μετρώντας το ηλεκτρικό φορτίο του ηλεκτρονίου Ο Millikan μέτρησε το φορτίο του ηλεκτρονίου με ένα πείραμα όπου φορτισμένες ηλεκτρικά σταγόνες λαδιού έπεφταν κατακόρυφα αποκτώντας οριακή ταχύτητα, και σήμερα γνωρίζουμε πως αυτή η μέτρηση δεν ήταν ακριβής, διότι δεν είχε υπολογίσει… Read More ›

Σε ποια συχνότητα εκπέμπουν οι εξωγήινοι;

Εναλλακτικές συχνότητες για την διαστρική επικοινωνία Η συχνότητα των 1420 ΜHz (μήκος κύματος 21 cm) θεωρείται μια κατάλληλη συχνότητα από το πρόγραμμα SETI για την αναζήτηση σημάτων εξωγήινης ζωής. Αυτή η ραδιοφωνική συχνότητα μπορεί να περάσει μέσα από νέφη σκόνης… Read More ›

Τα μυστήρια των μαύρων τρυπών και της Μεγάλης Έκρηξης μέσα σε έναν κρύσταλλο

… φωσφιδίου του νιοβίου Το ανάλογο ενός εξωτικού φαινομένου που μπορεί να πραγματοποιηθεί παρουσία πολύ ισχυρού βαρυτικού πεδίου – τόσο ισχυρού που εμφανίζεται μόνο στο κοντινό περιβάλλον των μαύρων τρυπών ή στις συνθήκες που επικρατούσαν αμέσως μετά την Μεγάλη Έκρηξη… Read More ›

22/7: ημέρα προσέγγισης του αριθμού π

Ενώ η 14η Μαρτίου (3/14) έχει καθιερωθεί ως η παγκόσμια ημέρα του αριθμού π, η 22η Ιουλίου (22/7) θεωρείται ως η παγκόσμια ημέρα προσέγγισης του αριθμού π. Ο λόγος 22/7 χρησιμοποιήθηκε ως προσέγγιση του αριθμού π για πρώτη φορά από… Read More ›

Το δευτέριο επιβεβαιώνει την θεωρία της Μεγάλης Έκρηξης

Η Μεγάλη Έκρηξη είναι η κορυφαία θεωρία εξέλιξης του σύμπαντος. Σύμφωνα με αυτή το σύμπαν στο παρελθόν ήταν θερμότερο, πυκνότερο και μικρότερο, και σήμερα είναι τόσο τεράστιο εξαιτίας της διαστολής του. Αυτή η άποψη ήταν αμφισβητούμενη για πολλές δεκαετίες μέχρι… Read More ›

Η πρώτη πειραματική απόδειξη της θεωρίας της σχετικότητας

O Fizeau το 1851 με μια πολύ έξυπνη διάταξη κατάφερε να μετρήσει την σχετική ταχύτητα του φωτός που διαδίδεται μέσα σε κινούμενο νερό. Εκ των υστέρων αποδεικνύεται πως το πείραμα μπορεί να ιδωθεί ως η πρώτη πειραματική επιβεβαίωση της ειδικής… Read More ›

Η σκοτεινή ύλη ως υπερρευστό

O όρος σκοτεινή ύλη χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά πριν από περίπου 80 χρόνια από τον αστρονόμο Fritz Zwicky, ο οποίος συνειδητοποίησε πως απαιτείται κάποια αόρατη βαρυτική δύναμη για να μην διαφεύγουν οι μεμονωμένοι γαλαξίες από τα γιγάντια σμήνη γαλαξιών. Αργότερα,… Read More ›

Οι φυσικoί κατασκεύασαν επιτέλους δισδιάστατους μαγνήτες

… με πάχος ενός μόνο ατόμου! Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα φαινόμενα στη φυσική της στερεάς κατάστασης είναι ο σιδηρομαγνητισμός. Σε μερικά μέταλλα, όπως ο σίδηρος και το νικέλιο, τα σπιν των ατόμων τους προσανατολίζονται αυθόρμητα στην ίδια κατεύθυνση, δημιουργώντας… Read More ›

Ο Χαμπλ και το βραβείο Νόμπελ

Ο Edwin Powel Hubble (1889-1953) θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους αστρονόμους του 20ου αιώνα. Τέσσερις είναι κυριότερες συνεισφορές του Ηubble στην αστρονομία:1. Το σύστημα ταξινόμησης γαλαξιών που φέρει το όνομά του Hubble, σε ένα διάγραμμα που περιλαμβάνει σπειροειδείς, ραβδωτούς και ελλειπτικούς… Read More ›

Η παραβίαση της απαγορευτικής αρχής του Pauli …

… και η απέχθεια του Pauli για τους χημικούς Η απαγορευτική αρχή του Pauli αποτελεί μια από τις πιο θεμελιώδεις αρχές της φυσικής. Η αρχή αυτή αποτελεί την βάση της ερμηνείας του περιοδικού πίνακα των χημικών στοιχείων, της αγωγιμότητας των μετάλλων,… Read More ›

Ένας πρωτότυπος τρόπος διερεύνησης των κρούσεων

Ένα σχεδόν «μαγικό» πείραμα που μπορεί γίνει πολύ εύκολα είναι το εξής:Πάρτε ένα μπαλάκι του τένις και τοποθετήστε το πάνω σε μια μπάλα του μπάσκετ. Η μπάλα του μπάσκετ έχει αρκετά μεγαλύτερη μάζα από το μπαλάκι του τένις. Αφήστε τις δυο μπάλες… Read More ›

Η αρνητική μάζα θα ήταν πολύ διασκεδαστική

… αν υπήρχε Πριν από μερικές μέρες φυσικοί του Πανεπιστημίου της Ουάσιγκτον ανακοίνωσαν πως δημιούργησαν στο εργαστήριο αρνητική μάζα (Negative mass’ created at Washington State University). Προφανώς δεν ανίχνευσαν, ούτε δημιούργησαν σωματίδια με αρνητική μάζα, έκαναν όμως το υπερρευστό ρουβίδιο… Read More ›

Μια πιθανή λύση στο κοσμολογικό πρόβλημα του λιθίου

O George Gamow το 1946 για πρώτη φορά πρότεινε [Phys. Rev., 70, 572, 1946: “Expanding Universe and the Origin of Elements”] τις βασικές ιδέες που θεμελιώνουν την θεωρία της θερμής Μεγάλης Έκρηξης – το πλέον αποδεκτό κοσμολογικό μοντέλο του σύμπαντος… Read More ›

Το στοιχείο μηδέν του περιοδικού πίνακα

Ο περιοδικός πίνακας των στοιχείων περιέχει 118 στοιχεία, αριθμημένα από το 1 (υδρογόνο) έως το 118 (ογκάνεσον) . Οι αριθμοί αυτοί αντιστοιχούν στον αριθμό των πρωτονίων που περιέχονται στον πυρήνα του κάθε στοιχείου (ατόμου). Ο αριθμός των πρωτονίων που περιέχει… Read More ›

Παρατηρήστε και μετρήστε την επιφανειακή τάση με κέρματα

Αφού η πολιτική των κυβερνήσεων και των τραπεζών όλου του κόσμου είναι η κατάργηση των μετρητών, άρα και των κερμάτων, καλό είναι να κάνετε τα πειράματα που περιγράφονται στη συνέχεια όσο το δυνατόν συντομότερα. Μια από τις συνέπειες της κατάργησης… Read More ›

Μπορεί μια κουταλιά λάδι να ηρεμήσει τα κύματα της θάλασσας;

Μια κουταλιά λάδι μπορεί να σταματήσει τον κυματισμό της θάλασσας και να την γαληνέψει; Η απάντηση είναι καταφατική, αρκεί να μην φαντάζεστε μια φουρτουνιασμένη θάλασσα πολλών μποφόρ. Το φαινομένο οφείλεται στον σχηματισμό αδιάλυτων μεμβρανών μονομοριακής φύσης στην επιφάνεια του νερού…. Read More ›

Τα 5 μεγαλύτερα μυστήρια του σύμπαντος και πως θα τα απαντήσουμε

1. Τι είναι η σκοτεινή ύλη; 2. Τι είναι η σκοτεινή ενέργεια; 3. Τι υπήρχε πριν την Μεγάλη Έκρηξη; 4. Τι υπάρχει μέσα σε μια μαύρη τρύπα; 5. Είμαστε μόνοι στο σύμπαν; Από την ανίχνευση των βαρυτικών κυμάτων μέχρι την… Read More ›

H Lise Meitner ανακαλύπτει την πυρηνική σχάση

… στις διακοπές των Χριστουγέννων του 1938 Τον Δεκέμβριο του 1938, κατά την διάρκεια των διακοπών των Χριστουγέννων, οι φυσικοί Lise Meitner και Otto Frisch έκαναν μια εντυπωσιακή ανακάλυψη η οποία έφερε επανάσταση στην πυρηνική φυσική και οδήγησε στην πυρηνική… Read More ›

Οι μαύρες τρύπες χωρίς μαθηματικά από έναν πρώην υδραυλικό

Αποχετευτικές τρύπες, βουβές τρύπες, μαύρες τρύπες απόσπασμα από το βιβλίο του Leonard Susskind, «Ο πόλεμος της μαύρης τρύπας», εκδόσεις κάτοπτρο «Όποιος προσπαθεί να μιλήσει για ζητήματα της σύγχρονης φυσικής χωρίς τη χρήση μαθηματικών τύπων γνωρίζει πόσο χρήσιμες είναι οι αναλογίες…. Read More ›

Steven Weinberg: Πώς να εξηγήσουμε τον κόσμο

Το Ταξίδι Για Την Ανακάλυψη Της Σύγχρονης Επιστήμης Ο Steven Weinberg είναι περισσότερο γνωστός, όχι τόσο από τη συνεισφορά του στη φυσική των στοιχειωδών σωματιδίων – για την οποία τιμήθηκε με το νόμπελ φυσικής το 1979 – αλλά κυρίως μέσα… Read More ›

Από τον νόμο του Ohm στο νόμο του Poiseuille

Όλοι θυμούνται το νόμο του Ohm Ένας από τους πιο γνωστούς νόμους της φυσικής είναι ο νόμος του Ohm. Ακόμα και στα σχολεία της χώρας μας, όπου το μάθημα της φυσικής υποβαθμίζεται συστηματικά τα τελευταία χρόνια, ο νόμος αυτός διδάσκεται… Read More ›

Η πράσινη ακτίνα του Ιουλίου Βερν …

… και του Ερίκ Ρομέρ H ταινία «Le rayon vert» (Η πράσινη ακτίνα), που σκηνοθέτησε το 1986 ο Éric Rohmer, δεν θα μπορούσε να μην αναφέρεται στην «Πράσινη ακτίνα», του βιβλίου του Ιουλίου Βερν – εκδόθηκε το 1882. Η διάσημη, αλλά σπάνια πράσινη ακτίνα (ή… Read More ›

Ο φυσικός και αστρονόμος Γεώργιος Βούρης

Ο φυσικός και αστρονόμος  Γεώργιος Βούρης (1802 – 1860) ήταν από τους ανθρώπους που έπεισαν τον Γεώργιο Σίνα για τη δημιουργία του Αστεροσκοπείου Αθηνών, του οποίου έγινε ο πρώτος διευθυντής (1846 – 1855). Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης φιλοσοφία και… Read More ›

Ο Ιούλιος Σμιτ και η χαρτογράφηση της Σελήνης

Αστρονομικές παρατηρήσεις ακριβείας από τον Λόφο των Νυμφών Ο Γερμανός αστρονόμος Ιούλιος Σμιτ ή Johann Friedrich Julius Schmidt (1825 –1884) ήταν ο διευθυντής του αστεροσκοπείου Αθηνών από το 1858 μέχρι το θάνατό του. Μαθητής ακόμη στο κολέγιο του Αμβούργου ασχολήθηκε με την αστρονομία… Read More ›

Το ντελίριο με το βηρύλλιο

H δημοσίευση του άρθρου των Feng et al με τίτλο «Particle Physics Models for the 17 MeV Anomaly in Beryllium Nuclear Decays», πριν από δυο εβδομάδες, αναβίωσε τις φήμες περί «ανακάλυψης της 5ης δύναμης στο σύμπαν» που κυκλοφόρησαν τον περασμένο… Read More ›

Αντρέι Ζαχάρωφ: Υπάρχει στοιχειώδες μήκος;

Οι εντυπωσιακές συνέπειες της θεωρίας της σχετικότητας και της κβαντικής μηχανικής Ένα άρθρο του Andrey Sakharov (Αντρέι Ζαχάρωφ) που γράφτηκε το 1968 για το περιοδικό Φυσική στη μέση εκπαίδευση. Αναδημοσιεύθηκε το 1991 στο περιοδικό Κvant. Στο ένθετο που ακολουθεί περιέχεται το άρθρο… Read More ›

Η ωραιότερη θεωρία της φυσικής

Στα νιάτα του ο Άλμπερτ Αϊνστάιν πέρασε έναν χρόνο χαζεύοντας και τεμπελιάζοντας. Αν δεν «χάνεις» χρόνο, δεν φτάνεις πουθενά, κάτι που δυστυχώς, συχνά οι γονείς των εφήβων ξεχνούν. Είχε επιστρέψει στην οικογένειά του στην Παβία, αφού παράτησε τις σπουδές του… Read More ›

Είναι η πιο άσχημη θεωρία της φυσικής ;

Μιλάμε για τη θεωρία που περιγράφει την δομή της ύλης και ονομάζεται «Καθιερωμένο Πρότυπο των Στοιχειωδών Σωματιδίων» . Το Καθιερωμένο Πρότυπο συνήθως απεικονίζεται ως ένας πίνακας, παρόμοιο με τον περιοδικό πίνακα των στοιχείων, ο οποίος χρησιμοποιείται για να περιγραφούν οι ιδιότητες… Read More ›

Oι φυσικοί που έβλεπαν τις ακτίνες Ν

Οι ανακαλύψεις της πειραματικής φυσικής προς τo τέλος του 19ου αιώνα ήταν καταιγιστικές. Οι ακτίνες Χ ανακαλύφθηκαν από τον W. Röntgen το 1895, η ραδιενέργεια από τον H. Becquerel το 1896, το ηλεκτρόνιο από τον J. J. Thomson το 1897… Read More ›

Ηλεκτροσκόπιο: ο πρώτος ανιχνευτής κοσμικών ακτίνων

… και ραδιενέργειας Το ηλεκτροσκόπιο είναι ένα από τα απλούστερα όργανα πειραματικής φυσικής. Χρησιμοποιείται για την ανίχνευση του ηλεκτρικού φορτίου και τη μελέτη της ηλέκτρισης. Ένα είδος ηλεκτροσκοπίου που βρίσκεται στα γυμνασιακά σχολικά εργαστήρια είναι αυτό με τα κινητά φύλλα:… Read More ›

Τι υπήρχε πριν από την Μεγάλη Έκρηξη; Μια άλλη Μεγάλη Έκρηξη!

Τι είναι η κοσμολογία και ποια είναι η αξία της; Δεν θα βρείτε ομόφωνη απάντηση. Περιμένουμε από αυτήν σπουδαίες ανακαλύψεις ή την παραμερίζουμε αδιάφορα, ως σκέψεις χωρίς καμία ουσία; Την βλέπουμε με δέος, σαν μια προσπάθεια γεμάτη νόημα, που την… Read More ›

Ένα άλυτο μαθηματικό πρόβλημα και το ατομικό πρότυπο Thomson

Το 1998 ο μαθηματικός Steve Smale δημοσίευσε μια λίστα από 18 άλυτα προβλήματα (Mathematical problems for the next century Steve Smale), έπειτα από αίτημα του τότε αντιπροέδρου της Διεθνούς Μαθηματικής Εταιρίας Vladimir Arnold. Ο Arnold ζήτησε από τους μαθηματικούς να… Read More ›

Η ανακάλυψη του απαριθμητή Geiger

Η αλληλεπίδραση της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας ή των φορτισμένων σωματιδίων με την ύλη μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να την ανίχνευση της ακτινοβολίας ενός ραδιενεργού υλικού ή των προϊόντων μιας πυρηνικής αντίδρασης. Oι διατάξεις που εκμεταλλεύονται την ιδιότητα αυτή και χρησιμοποιούνται στα πειράματα… Read More ›

Πόσο νεώτερο είναι το κέντρο της Γης από την επιφάνειά της;

ή ένα αριθμητικό λάθος του Richard Feynman Κατά το ακαδημαϊκό έτος 1962–63, ο Feynman έδωσε στο Caltech μια σειρά διαλέξεων για τη βαρύτητα, με ακροατήριο προχωρημένους μεταπτυχιακούς φοιτητές και μεταδιδακτορικούς υποτρόφους που ήταν εξοικειωμένοι με τις μεθόδους της σχετικιστικής κβαντικής… Read More ›

Βίντεο: το υπόγειο ταξίδι των νετρίνων

Στο Fermilab θα ξεκινήσει σύντομα το πείραμα LBNF(Long-Baseline Neutrino Facility)/DUNE(Deep Underground Neutrino Experiment). Αρχικά θα επιταχυνθούν πρωτόνια σχεδόν μέχρι την ταχύτητα του φωτός. Τα πρωτόνια θα κατευθυνθούν σε έναν στόχο και από τις συγκρούσεις των πρωτονίων με τους πυρήνες του… Read More ›

Η ποίηση του Ρόμπερτ Οπενχάιμερ

(νέωτερη ενημέρωση 21/3/2024)Η Παγκόσμια Ημέρα της Ποίησης εορτάζεται κάθε χρόνο, σαν σήμερα, στις 21 Μαρτίου.Την αρχική έμπνευση για αυτόν τον εορτασμό είχε ο ποιητής Μιχαήλ Μήτρας και τον Οκτώβριο του 1999, η γενική διάσκεψη της Unesco στο Παρίσι, ανακήρυξε την πρώτη μέρα… Read More ›

Γιατί ο λόγος των μαζών πρωτονίου – ηλεκτρονίου ισούται με …

… 6π5 ; Στη φυσική πολλές φορές ξαφνιάζει το γεγονός ότι η τιμή μιας αδιάστατης φυσικής σταθεράς που μετρήθηκε πειραματικά, προκύπτει ως συνδυασμός γνωστών μαθηματικών σταθερών, όπως ο αριθμός π=3,141592…  ή ο αριθμός e=2,718281828… Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι o λόγος της μάζας… Read More ›

Πότε θα έρθει το τέλος του Σύμπαντος ;

«… αυτός είναι ο τρόπος που ο κόσμος τελειώνει όχι με ένα πάταγο αλλά με ένα λυγμό». (Τ. Σ. Έλιοτ, «Οι κούφιοι άνθρωποι») Πριν αναφέρουμε το νέο «εύρημα» των φυσικών για το «πότε θα έρθει το τέλος του Σύμπαντος», ας δούμε πρώτα… Read More ›

Κοσμολογία με ραδιοκύματα μήκους κύματος 21cm

Το στοιχείο του υδρογόνου είναι το στοιχείο με την μεγαλύτερη αφθονία στο Σύμπαν. Είναι γνωστό πως το υδρογόνο εκπέμπει ραδιοκύματα μήκους κύματος 21 εκατοστών [διαβάστε σχετικά: Το υδρογόνο εκπέμπει στην ραδιοφωνική συχνότητα των 1420 ΜHz]. Θα μπορούσαμε λοιπόν να «δούμε» την… Read More ›

Οι συνέπειες ενός απλού θεωρήματος

Η παραπάνω εξίσωση εκφράζει το θεώρημα του Bayes που μαθαίνουν όλοι οι πρωτοετείς φοιτητές των θετικών επιστημών. Διατυπώθηκε από τον Άγγλο μαθηματικό και πρεσβυτεριανό ιερέα Τόμας Μπέυζ (Thomas Bayes 1701–1761). Επρόκειτο για μια νέα προσέγγιση σε ένα θεμελιώδες αίνιγμα: πως να προχωρήσεις αντίστροφα από τις… Read More ›

Τι είναι τελικά η Μεγάλη Έκρηξη;

«…Έχουμε πλέον ωθήσει το σύνορο της γνώσης μας 14 δισεκατομμύρια χρόνια πίσω στο παρελθόν, σε μια εποχή όπου ολόκληρο το Σύμπαν μας ήταν ένας φλεγόμενος αντιδραστήρας θερμής σύντηξης. Όταν λέω ότι πιστεύω στην υπόθεση της Μεγάλης Έκρηξης, εννοώ ότι είμαι… Read More ›

Το υπερ-κανόνι του Νεύτωνα

Ο Ισαάκ Νεύτων γεννήθηκε το πρωί των Χριστουγέννων του 1642. Έτσι εκτός από Χριστούγεννα έχουμε και «Νευτ(ων)ούγεννα» . Γι αυτό η σημερινή ανάρτηση είναι αφιερωμένη στο νόμο της παγκόσμιας έλξης ή νόμο της βαρύτητας, που πρώτος διατύπωσε ο Νεύτωνας. Έναν… Read More ›

Η ελάχιστη και η μέγιστη μάζα μιας μαύρης τρύπας

Ας ξεκινήσουμε με έναν εύκολο υπολογισμό δημιουργώντας μια ευχάριστη ψευδαίσθηση απλότητας. H ταχύτητα διαφυγής υδ μιας σημειακής μάζας m που εκτοξεύεται από την σφαιρική επιφάνεια μιας πολύ μεγαλύτερης ομογενούς μάζας Μ και ακτίνας R, υπολογίζεται από την αρχή διατήρησης της ενέργειας:… Read More ›

Ψάχνοντας για εξωγήινα μόρια

Οι αστροχημικοί ανακαλύπτουν χημικές ενώσεις που δεν υπάρχουν στη Γη Κάτι περίεργο κρυβόταν στο νεφέλωμα της Κεφαλής του Αλόγου που βρίσκεται στον αστερισμό του Ωρίωνα, περίπου 1.500 έτη φωτός από τη Γη. Το νεφέλωμα, το οποίο «διαγράφει» το σχήμα του… Read More ›

Εξίσωση Schrödinger για πλανητικά συστήματα

Ο νόμος του Bode ή καλύτερα νόμος Titius-Bode, υπολογίζει τον μεγάλο ημιάξονα των τροχιών των πλανητών του ηλιακού μας συστήματος, σε αστρονομικές μονάδες, σύμφωνα με τη σχέση r(n) = 0,4 + 0,3·2n    όπου n=-∞, 0, 1, 2, 3, 4, ……… Read More ›

Η κβαντομηχανική προσέγγιση του αριθμού π

Μια εξίσωση που υπολογίζει τον αριθμό π ως απειρογινόμενο είναι η εξής: Ο παραπάνω τύπος αποδείχθηκε από τον John Wallis το 1655 με μια μέθοδο διαδοχικών παρεμβολών. Πριν από δεκαπέντε μέρες περίπου οι C. R. Hagen και Tamar Friedmann δημοσίευσαν… Read More ›

Τι πρέπει να γνωρίζει κάθε φυσικός για τη θεωρία των χορδών

(νεώτερη ενημέρωση 7/6/2023) Μερικές από τις ρίμες της φύσης – η εμφάνιση παρόμοιων δομών σε διαφορετικούς τομείς φυσικής – διέπουν τον τρόπο με τον οποίο η θεωρία των χορδών πιθανώς ενοποιεί τη βαρύτητα με τις άλλες δυνάμεις της φύσης και… Read More ›

Η θεωρία της σχετικότητας και ο χρυσός

Η θεωρία του Αϊνστάιν εξηγεί και τις χημικές ιδιότητες του χρυσού Χημικοί του πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης μελέτησαν τις ιδιότητες του χρυσού, του αργύρου και του χαλκού εξετάζοντας τις ενώσεις αυτών των μετάλλων με καρβένια. Τα αποτελέσματα της έρευνάς τους, που δημοσιεύονται στο περιοδικό Angewandte… Read More ›

Γλοιόνιουμ (glueball): ένα σωματίδιο φτιαγμένο από ισχυρή δύναμη

Τα γλοιόνια (γλουόνια ή γκλουόνια – gluons) είναι τα σωματίδια – φορείς της ισχυρής αλληλεπίδρασης. Πρόκειται για μποζόνια, έχουν σπιν 1, μηδενική μάζα ηρεμίας και είναι ηλεκτρικά ουδέτερα. Κάτι σαν τα φωτόνια, τους οι φορείς της ηλεκτρομαγνητικής αλληλεπίδρασης, αλλά λίγο πιο… Read More ›

Τα περιστέρια, η κεραία κι εγώ: Robert Wilson

(νεώτερη ενημέρωση 12/10/2016) Το 1964 το εργαστήριο Bell διέθετε μια ασυνήθιστη ραδιοφωνική κεραία πάνω σε έναν λόφο στο New Jersey. Η κεραία είχε στηθεί για την επικοινωνία μέσω ενός δορυφόρου, αλλά οι προδιαγραφές της – ανακλαστήρας 6 μέτρων με εξαιρετικά… Read More ›

Το πρωτόνιο αποκαλύπτει τις έξτρα διαστάσεις του σύμπαντος

Τι σχέση έχουν οι μετρήσεις της ακτίνας του πρωτονίου με τις επιπλέον κρυμμένες διαστάσεις του σύμπαντος; Όταν αναφερόμαστε στο μήκος της ακτίνας του πρωτονίου, εννοούμε την ακτίνα της κατανομής του ηλεκτρικού φορτίου του. Δυο κλασικές μέθοδοι προσδιορισμού αυτής της ακτίνας… Read More ›

Το αντι-υδρογόνο στο CERN

20 χρόνια πριν, το 1995, μια ομάδα φυσικών στο CERN με επικεφαλής τον Walter Oelert, κατάφερε να δημιουργήσει για πρώτη φορά άτομα αντιύλης. Πιο συγκεκριμένα, παρήγαγαν 9 άτομα αντι-υδρογόνου στο Low Energy Antiproton Ring (LEAR) του CERN. Το αντιυδρογόνο είναι… Read More ›

Ο Ρόζενκραντζ κι ο Γκίλντενστερν είναι νεκροί

“Α’ ΠΡΕΣΒΗΣ: Απαίσιο θέαμα· κι η αποστολή μας απ’ την Αγγλία φτάνει αργά· τα’ αφτιά ‘ναι αναίσθητα που θα μας έδιναν ακρόαση, για να μάθει πως έγινε το θέλημά του και πέθαναν ο Ρόζενκραντζ κι ο Γκίλντενστερν. Ποιος θα μας… Read More ›

Το αίνιγμα με τους πεπλεγμένους τηλεφωνικούς καταλόγους

Πάρτε δυο τηλεφωνικούς καταλόγους (για αρχή επιλέξτε δυο οποιαδήποτε βιβλία με πολύ λιγότερες σελίδες) και τοποθετείστε εναλλάξ τις σελίδες του ενός με τις σελίδες του άλλου, όπως στην παρακάτω εικόνα: Στη συνέχεια προσπαθήστε να ξεχωρίσετε τα βιβλία:Δεν πρόκειται να τα καταφέρετε… Read More ›

Τι λένε οι αστρονόμοι για το πιο διάσημο φιλί;

Ότι η ώρα είναι 5:51 μμ! Αυτή είναι η χρονική στιγμή που ο ναύτης φιλάει στο στόμα μια γυναίκα στην Times Square της Νέας Υόρκης, πανηγυρίζοντας την λήξη του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου, σε μια από τις πιο διάσημες φωτογραφίες του 20ου… Read More ›

I Love (you Susie) Q

… και οι εξισώσεις I-Love-Q στα άστρα νετρονίων Oh, Susie Q, Baby I love you, Susie Q I like the way you walk I like the way you talk, Susie Q Well, say that you’ll be true and never leave me… Read More ›

Ντοστογιέφσκι και μη Ευκλείδειες Γεωμετρίες

Η Ευκλείδεια Γεωμετρία που μάθατε στο σχολείο ήταν πιθανώς μια μοντέρνα έκδοση του περίφημου βιβλίου «Στοιχεία» που έγραψε γύρω στο 300 π.Χ. ο Ευκλείδης. Λέγεται ότι αυτό το βιβλίο είναι το πιο πολυδιαβασμένο μετά τη βίβλο και θεωρείται ως το… Read More ›

Paul Erdös: «Το μυαλό μου είναι ανοικτό…»

«Ο Πολ Έρντος, ένας από τους σημαντικότερους μαθηματικούς του 20ού αιώνα, και αναμφιβόλως ο πιο εκκεντρικός, μέχρι τα δεκαεπτά του είχε ήδη αναγνωριστεί διεθνώς ως παιδί-θαύμα. Το νόημα της ζωής του ήταν η διατύπωση μαθηματικών εικασιών και η επίλυση μαθηματικών… Read More ›

Η κορυφαία διάλεξη του Riemann

Ο Einstein άλλαξε την άποψή μας για το σύμπαν το 1915 όταν δημοσίευσε τη γενική θεωρία της σχετικότητας. Τα μαθηματικά θεμέλια της γενικής σχετικότητας όμως είχαν διατυπωθεί περίπου 60 χρόνια νωρίτερα, στο έργο ενός Γερμανού μαθηματικού, του Georg Friedrich Bernhard… Read More ›

Το πιο μακρινό αντικείμενο ορατό με γυμνό μάτι

Ο σπειροειδής γαλαξίας της Ανδρομέδας (ή Μ31) απέχει περίπου 2,5 εκατομύρια έτη φωτός από εμάς και είναι ο μεγαλύτερος από τους γειτονικούς μας γαλαξίες. Ο γαλαξίας αυτός κατέχει ένα αξιοσημείωτο ρεκόρ: είναι το πιο απομακρυσμένο αντικείμενο που είναι ορατό με… Read More ›

Υπάρχει σωματίδιο «Ω! Θεέ μου»;

Υπάρχει. Αλλά προσοχή στο όνομα. Όχι «σωματίδιο του Θεού», αλλά σωματίδιο «Ω! Θεέ μου (Oh My God)» Το σωματίδιο «Oh My God» ήταν ένα σωματίδιο κοσμικών ακτίνων, πιθανότατα πρωτόνιο, πολύ μεγάλης ενέργειας, το οποίο ανιχνεύθηκε στις 15 Οκτωβρίου 1991, από… Read More ›

Η ανακάλυψη του νετρονίου από τον Chadwick

… στις 17 Φεβρουαρίου 1932 Οι Walther Bothe και Herbert Becker στα τέλη της δεκαετίας του 1920 μάλλον ήταν οι πρώτοι που «ανακάλυψαν» το νετρόνιο. Διαπίστωσαν ότι ο βομβαρδισμός του βηρυλλίου με σωματίδια άλφα, τα οποία εκπέμπονταν από ραδιενεργό πηγή πολωνίου, παρήγαγε… Read More ›

Η πειραματική απόρριψη μιας αρχής διατήρησης

Μεταξύ των Χριστουγέννων του 1956 και της Πρωτοχρονιάς του 1957, οι φυσικοί του NBS (National Bureau of Standards) Ambler,  Hayward, Hoppes και Hudson, υπό την καθοδήγηση της καθηγήτριας του Πανεπιστημίου Columbia Chien Shiung Wu, πραγματοποιούσαν ένα ιστορικό πείραμα που αποδείκνυε… Read More ›

Η μοναδικότητα των δυνάμεων της παγκόσμιας έλξης και του αρμονικού ταλαντωτή

 Μια στοιχειώδης απόδειξη του θεωρήματος Bertrand Ένα εντυπωσιακό συμπέρασμα της νευτώνειας μηχανικής είναι το γεγονός οι δέσμιες τροχιές σωμάτων (αυτές που δεν εκτείνονται στο άπειρο) μπορούν να είναι κλειστές ΜΟΝΟ όταν στα σώματα δρουν δυο (2) είδη ελκτικών κεντρικών δυνάμεων: (α) δυνάμεις ανάλογες… Read More ›

Η ανακάλυψη του τρανζίστορ

Η ιστορία του πρώτου τρανζίστορ αρχίζει πολύ πριν οι επιστήμονες των εργαστηρίων Bell αρχίσουν να ασχολούνται με την κατασκευή του στη δεκαετία του 1930. Προηγήθηκαν οι επιστήμονες του 19ου αιώνα – συμπεριλαμβανομένων των Maxwell, Hertz, και Faraday – με τις… Read More ›

Ένας ιδιοφυής και αναρχικός μαθηματικός

Alexander Grothendieck (1928 – 2014) O Alexander Grothendieck (Γκρόθεντικ) γεννήθηκε στο Βερολίνο το 1928 από δυο αναρχικούς γονείς, τον Alexander “Sascha” Schapiro και την Johanna “Hanka” Grothendieck. O πατέρας του καταζητούνταν συνεχώς και ζούσε με ψευδώνυμο και πλαστά χαρτιά. Διέφυγε στο… Read More ›

Η ανακάλυψη των ακτίνων Χ από τον Röntgen

… έγινε σαν σήμερα, στις 8 Νοεμβρίου 1895 H 8η Νοεμβρίου καθιερώθηκε ως Διεθνής Ημέρα Ακτινολογίας από το 2012 Το 1895 ο Wilhelm Röntgen εργαζόταν στο πανεπιστήμιο του Würzburg. Εμπνεόμενος από τα πειράματα του Philipp von Lenard που διερευνούσαν τη… Read More ›

23 Οκτωβρίου: ημέρα του mole

Η ημερομηνία 23/10 ή σύμφωνα με τον αμερικάνικο τρόπο γραφής 10/23 από 6:02 π.μ. έως 6:02 μ.μ. θεωρείται ως ημέρα του mole (6,02 10/23)Το γραμμομόριο ή mole (σύμβολο: mol) είναι η μονάδα μέτρησης με την οποία προσδιορίζουμε την ποσότητα ύλης… Read More ›

H αληθινή ιστορία του φυσικού Stronzo Bestiale

Ο Stronzo Bestiale ένας φυσικός από το ινστιτούτο προχωρημένων σπουδών στο Παλέρμο της Σικελίας έκανε την εμφάνισή του ως συγγραφέας επιστημονικών άρθρων προς το τέλος της δεκαετίας του 1980, σε διάφορα επιστημονικά περιοδικά, όπως για παράδειγμα: Journal of Statistical Physics,… Read More ›

Βίντεο: ο καθηγητής Walter Lewin διδάσκει καπνίζοντας

Γιατί ο ουρανός είναι γαλάζιος και γιατί τα σύννεφα είναι λευκά (….) Στρέψτε το βλέμμα σας στον ουρανό και κάντε μερικές προφανείς ερωτήσεις; Γιατί ο ουρανός είναι γαλάζιος; Γιατί στο ηλιοβασίλεμα είναι κόκκινος; Γιατί τα σύννεφα είναι λευκά; Η φυσική… Read More ›

Η διαστολή του χρόνου και το φαινόμενο Doppler

Επιβεβαίωση της διαστολής του χρόνου, ξανά! Το φαινόμενο Doppler Εάν βρισκόμαστε ακίνητοι στο πεζοδρόμιο την ώρα που πλησιάζει με σταθερή ταχύτητα ένα όχημα που έχει σειρήνα (πχ περιπολικό ή ασθενοφόρο), ακούμε τον ήχο της σειρήνας του οξύτερο (με μεγαλύτερη συχνότητα),… Read More ›

Βίντεο: το πείραμα διαστολής του χρόνου με μιόνια

Ένα πείραμα που επιβεβαιώνει την πρόβλεψη της Ειδικής Θεωρίας της Σχετικότητας του Einstein Στις αρχές της δεκαετίας του 1960 γυρίστηκε ένα φιλμ με τίτλο «Time Dilation – an Experiment with Mu-Meson». Πρόκειται για μια εκπαιδευτική ταινία διάρκειας 36 λεπτών περίπου,… Read More ›

Όταν η εντροπία συνάντησε την κβαντική μηχανική

Η εξίσωση για την εντροπία των Sackur- Tetrode Η εξίσωση Sackur- Tetrode που υπολογίζει την εντροπία του ιδανικού αερίου, έκανε την εμφάνισή της στις αρχές της δεκαετίας του 1910. Την απέδειξαν σχεδόν ταυτόχρονα, ανεξάρτητα ο ένας από τον άλλο, ο Ολλανδός Hugo Tetrode (1895-1931) σε ηλικία… Read More ›

Τα νετρίνα «αποκαλύπτουν» την κόλαση στο εσωτερικό του Ήλιου

Το πείραμα Borexino ακτινογραφεί το εσωτερικό του Ήλιου ανιχνεύοντας τα νετρίνα που παράγουν οι  πυρηνικές αντιδράσεις σύντηξης στο εσωτερικό τουΤο Borexino είναι ένα πείραμα που πραγματοποιείται στο Gran Sasso της Ιταλίας. Σκοπός του η ανίχνευση των νετρίνων που παράγονται στο… Read More ›

Ολόμετρο: ένα πείραμα για το ολογραφικό σύμπαν

Είναι το σύμπαν μας ένα δισδιάστατο ολόγραμμα; Το «Ολόμετρο» (Holometer), η συντομογραφία του «Ολογραφικό Συμβολόμετρο«, είναι ένα πείραμα που εξελίσσεται στο εργαστήριο Fermilab, και φιλοδοξεί να απαντήσει σε ένα θεμελιώδες κοσμολογικό ερώτημα: είναι το σύμπαν μας ένα ολόγραμμα. Σύμφωνα με την ολογραφική… Read More ›

Σκοτεινή ύλη ή νετρόνια;

Η σκοτεινή ύλη προέκυψε στη φυσική έμμεσα, στη βάση της δυναμικής των γαλαξιών. Πρώτος ο ελβετός αστρονόμος Fritz Zwicky, στη δεκαετία του 1930, παρατήρησε ότι οι γαλαξίες του γαλαξιακού σμήνους της Κόμης δεν κινούνταν σύμφωνα με τη νευτώνεια βαρύτητα. Ο… Read More ›

Μια νέα εξίσωση για την ευφυΐα

Η νοημοσύνη ως εντροπική δύναμη Αφού υπάρχει μαθηματική εξίσωση που υπολογίζει την ευτυχία (διαβάστε σχετικά ΕΔΩ), δεν θα υπήρχε και μια εξίσωση που να αναφέρεται στην νοημοσύνη; Λοιπόν, υπάρχει μια τέτοια εξίσωση και την παρουσίασε ο φυσικός Alex Wissner-Gross σε μια ομιλία του… Read More ›

Higgs και πληθωριστική διαστολή του σύμπαντος

Είναι γνωστό πως οι μάζες των στοιχειωδών σωματιδίων (όπως ηλεκτρόνια, quarks και νετρίνα) προέρχονται από τις αλληλεπιδράσεις με το πεδίο Higgs (συνέπεια του οποίου είναι το σωματίδιο ή μποζόνιο Higgs). Ωστόσο, στις πρώτες στιγμές της ύπαρξης του σύμπαντος μετά την… Read More ›