PHYSICS

Μια πιθανή λύση στο κοσμολογικό πρόβλημα του λιθίου

O George Gamow το 1946 για πρώτη φορά πρότεινε [Phys. Rev., 70, 572, 1946: “Expanding Universe and the Origin of Elements”] τις βασικές ιδέες που θεμελιώνουν την θεωρία της θερμής Μεγάλης Έκρηξης – το πλέον αποδεκτό κοσμολογικό μοντέλο του σύμπαντος… Read More ›

Το στοιχείο μηδέν του περιοδικού πίνακα

Ο περιοδικός πίνακας των στοιχείων περιέχει 118 στοιχεία, αριθμημένα από το 1 (υδρογόνο) έως το 118 (ογκάνεσον) . Οι αριθμοί αυτοί αντιστοιχούν στον αριθμό των πρωτονίων που περιέχονται στον πυρήνα του κάθε στοιχείου (ατόμου). Ο αριθμός των πρωτονίων που περιέχει… Read More ›

Παρατηρήστε και μετρήστε την επιφανειακή τάση με κέρματα

Αφού η πολιτική των κυβερνήσεων και των τραπεζών όλου του κόσμου είναι η κατάργηση των μετρητών, άρα και των κερμάτων, καλό είναι να κάνετε τα πειράματα που περιγράφονται στη συνέχεια όσο το δυνατόν συντομότερα. Μια από τις συνέπειες της κατάργησης… Read More ›

Μπορεί μια κουταλιά λάδι να ηρεμήσει τα κύματα της θάλασσας;

Μια κουταλιά λάδι μπορεί να σταματήσει τον κυματισμό της θάλασσας και να την γαληνέψει; Η απάντηση είναι καταφατική, αρκεί να μην φαντάζεστε μια φουρτουνιασμένη θάλασσα πολλών μποφόρ. Το φαινομένο οφείλεται στον σχηματισμό αδιάλυτων μεμβρανών μονομοριακής φύσης στην επιφάνεια του νερού…. Read More ›

Τα 5 μεγαλύτερα μυστήρια του σύμπαντος και πως θα τα απαντήσουμε

1. Τι είναι η σκοτεινή ύλη; 2. Τι είναι η σκοτεινή ενέργεια; 3. Τι υπήρχε πριν την Μεγάλη Έκρηξη; 4. Τι υπάρχει μέσα σε μια μαύρη τρύπα; 5. Είμαστε μόνοι στο σύμπαν; Από την ανίχνευση των βαρυτικών κυμάτων μέχρι την… Read More ›

H Lise Meitner ανακαλύπτει την πυρηνική σχάση

… στις διακοπές των Χριστουγέννων του 1938 Τον Δεκέμβριο του 1938, κατά την διάρκεια των διακοπών των Χριστουγέννων, οι φυσικοί Lise Meitner και Otto Frisch έκαναν μια εντυπωσιακή ανακάλυψη η οποία έφερε επανάσταση στην πυρηνική φυσική και οδήγησε στην πυρηνική… Read More ›

Οι μαύρες τρύπες χωρίς μαθηματικά από έναν πρώην υδραυλικό

Αποχετευτικές τρύπες, βουβές τρύπες, μαύρες τρύπες απόσπασμα από το βιβλίο του Leonard Susskind, «Ο πόλεμος της μαύρης τρύπας», εκδόσεις κάτοπτρο «Όποιος προσπαθεί να μιλήσει για ζητήματα της σύγχρονης φυσικής χωρίς τη χρήση μαθηματικών τύπων γνωρίζει πόσο χρήσιμες είναι οι αναλογίες…. Read More ›

Steven Weinberg: Πώς να εξηγήσουμε τον κόσμο

Το Ταξίδι Για Την Ανακάλυψη Της Σύγχρονης Επιστήμης Ο Steven Weinberg είναι περισσότερο γνωστός, όχι τόσο από τη συνεισφορά του στη φυσική των στοιχειωδών σωματιδίων – για την οποία τιμήθηκε με το νόμπελ φυσικής το 1979 – αλλά κυρίως μέσα… Read More ›

Από τον νόμο του Ohm στο νόμο του Poiseuille

Όλοι θυμούνται το νόμο του Ohm Ένας από τους πιο γνωστούς νόμους της φυσικής είναι ο νόμος του Ohm. Ακόμα και στα σχολεία της χώρας μας, όπου το μάθημα της φυσικής υποβαθμίζεται συστηματικά τα τελευταία χρόνια, ο νόμος αυτός διδάσκεται… Read More ›

Η πράσινη ακτίνα του Ιουλίου Βερν …

… και του Ερίκ Ρομέρ H ταινία «Le rayon vert» (Η πράσινη ακτίνα), που σκηνοθέτησε το 1986 ο Éric Rohmer, δεν θα μπορούσε να μην αναφέρεται στην «Πράσινη ακτίνα», του βιβλίου του Ιουλίου Βερν – εκδόθηκε το 1882. Η διάσημη, αλλά σπάνια πράσινη ακτίνα (ή… Read More ›

Ο φυσικός και αστρονόμος Γεώργιος Βούρης

Ο φυσικός και αστρονόμος  Γεώργιος Βούρης (1802 – 1860) ήταν από τους ανθρώπους που έπεισαν τον Γεώργιο Σίνα για τη δημιουργία του Αστεροσκοπείου Αθηνών, του οποίου έγινε ο πρώτος διευθυντής (1846 – 1855). Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης φιλοσοφία και… Read More ›

Ο Ιούλιος Σμιτ και η χαρτογράφηση της Σελήνης

Αστρονομικές παρατηρήσεις ακριβείας από τον Λόφο των Νυμφών Ο Γερμανός αστρονόμος Ιούλιος Σμιτ ή Johann Friedrich Julius Schmidt (1825 –1884) ήταν ο διευθυντής του αστεροσκοπείου Αθηνών από το 1858 μέχρι το θάνατό του. Μαθητής ακόμη στο κολέγιο του Αμβούργου ασχολήθηκε με την αστρονομία… Read More ›

Το ντελίριο με το βηρύλλιο

H δημοσίευση του άρθρου των Feng et al με τίτλο «Particle Physics Models for the 17 MeV Anomaly in Beryllium Nuclear Decays», πριν από δυο εβδομάδες, αναβίωσε τις φήμες περί «ανακάλυψης της 5ης δύναμης στο σύμπαν» που κυκλοφόρησαν τον περασμένο… Read More ›

Αντρέι Ζαχάρωφ: Υπάρχει στοιχειώδες μήκος;

Οι εντυπωσιακές συνέπειες της θεωρίας της σχετικότητας και της κβαντικής μηχανικής Ένα άρθρο του Andrey Sakharov (Αντρέι Ζαχάρωφ) που γράφτηκε το 1968 για το περιοδικό Φυσική στη μέση εκπαίδευση. Αναδημοσιεύθηκε το 1991 στο περιοδικό Κvant. Στο ένθετο που ακολουθεί περιέχεται το άρθρο… Read More ›

Η ωραιότερη θεωρία της φυσικής

Στα νιάτα του ο Άλμπερτ Αϊνστάιν πέρασε έναν χρόνο χαζεύοντας και τεμπελιάζοντας. Αν δεν «χάνεις» χρόνο, δεν φτάνεις πουθενά, κάτι που δυστυχώς, συχνά οι γονείς των εφήβων ξεχνούν. Είχε επιστρέψει στην οικογένειά του στην Παβία, αφού παράτησε τις σπουδές του… Read More ›

Είναι η πιο άσχημη θεωρία της φυσικής ;

Μιλάμε για τη θεωρία που περιγράφει την δομή της ύλης και ονομάζεται «Καθιερωμένο Πρότυπο των Στοιχειωδών Σωματιδίων» . Το Καθιερωμένο Πρότυπο συνήθως απεικονίζεται ως ένας πίνακας, παρόμοιο με τον περιοδικό πίνακα των στοιχείων, ο οποίος χρησιμοποιείται για να περιγραφούν οι ιδιότητες… Read More ›

Oι φυσικοί που έβλεπαν τις ακτίνες Ν

Οι ανακαλύψεις της πειραματικής φυσικής προς τo τέλος του 19ου αιώνα ήταν καταιγιστικές. Οι ακτίνες Χ ανακαλύφθηκαν από τον W. Röntgen το 1895, η ραδιενέργεια από τον H. Becquerel το 1896, το ηλεκτρόνιο από τον J. J. Thomson το 1897… Read More ›

Ηλεκτροσκόπιο: ο πρώτος ανιχνευτής κοσμικών ακτίνων

… και ραδιενέργειας Το ηλεκτροσκόπιο είναι ένα από τα απλούστερα όργανα πειραματικής φυσικής. Χρησιμοποιείται για την ανίχνευση του ηλεκτρικού φορτίου και τη μελέτη της ηλέκτρισης. Ένα είδος ηλεκτροσκοπίου που βρίσκεται στα γυμνασιακά σχολικά εργαστήρια είναι αυτό με τα κινητά φύλλα:… Read More ›

Τι υπήρχε πριν από την Μεγάλη Έκρηξη; Μια άλλη Μεγάλη Έκρηξη!

Τι είναι η κοσμολογία και ποια είναι η αξία της; Δεν θα βρείτε ομόφωνη απάντηση. Περιμένουμε από αυτήν σπουδαίες ανακαλύψεις ή την παραμερίζουμε αδιάφορα, ως σκέψεις χωρίς καμία ουσία; Την βλέπουμε με δέος, σαν μια προσπάθεια γεμάτη νόημα, που την… Read More ›

Ένα άλυτο μαθηματικό πρόβλημα και το ατομικό πρότυπο Thomson

Το 1998 ο μαθηματικός Steve Smale δημοσίευσε μια λίστα από 18 άλυτα προβλήματα (Mathematical problems for the next century Steve Smale), έπειτα από αίτημα του τότε αντιπροέδρου της Διεθνούς Μαθηματικής Εταιρίας Vladimir Arnold. Ο Arnold ζήτησε από τους μαθηματικούς να… Read More ›

Η ανακάλυψη του απαριθμητή Geiger

Η αλληλεπίδραση της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας ή των φορτισμένων σωματιδίων με την ύλη μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να την ανίχνευση της ακτινοβολίας ενός ραδιενεργού υλικού ή των προϊόντων μιας πυρηνικής αντίδρασης. Oι διατάξεις που εκμεταλλεύονται την ιδιότητα αυτή και χρησιμοποιούνται στα πειράματα… Read More ›

Πόσο νεώτερο είναι το κέντρο της Γης από την επιφάνειά της;

ή ένα αριθμητικό λάθος του Richard Feynman Κατά το ακαδημαϊκό έτος 1962–63, ο Feynman έδωσε στο Caltech μια σειρά διαλέξεων για τη βαρύτητα, με ακροατήριο προχωρημένους μεταπτυχιακούς φοιτητές και μεταδιδακτορικούς υποτρόφους που ήταν εξοικειωμένοι με τις μεθόδους της σχετικιστικής κβαντικής… Read More ›

Βίντεο: το υπόγειο ταξίδι των νετρίνων

Στο Fermilab θα ξεκινήσει σύντομα το πείραμα LBNF(Long-Baseline Neutrino Facility)/DUNE(Deep Underground Neutrino Experiment). Αρχικά θα επιταχυνθούν πρωτόνια σχεδόν μέχρι την ταχύτητα του φωτός. Τα πρωτόνια θα κατευθυνθούν σε έναν στόχο και από τις συγκρούσεις των πρωτονίων με τους πυρήνες του… Read More ›

Η ποίηση του Ρόμπερτ Οπενχάιμερ

(νέωτερη ενημέρωση 21/3/2024)Η Παγκόσμια Ημέρα της Ποίησης εορτάζεται κάθε χρόνο, σαν σήμερα, στις 21 Μαρτίου.Την αρχική έμπνευση για αυτόν τον εορτασμό είχε ο ποιητής Μιχαήλ Μήτρας και τον Οκτώβριο του 1999, η γενική διάσκεψη της Unesco στο Παρίσι, ανακήρυξε την πρώτη μέρα… Read More ›

Γιατί ο λόγος των μαζών πρωτονίου – ηλεκτρονίου ισούται με …

… 6π5 ; Στη φυσική πολλές φορές ξαφνιάζει το γεγονός ότι η τιμή μιας αδιάστατης φυσικής σταθεράς που μετρήθηκε πειραματικά, προκύπτει ως συνδυασμός γνωστών μαθηματικών σταθερών, όπως ο αριθμός π=3,141592…  ή ο αριθμός e=2,718281828… Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι o λόγος της μάζας… Read More ›

Πότε θα έρθει το τέλος του Σύμπαντος ;

«… αυτός είναι ο τρόπος που ο κόσμος τελειώνει όχι με ένα πάταγο αλλά με ένα λυγμό». (Τ. Σ. Έλιοτ, «Οι κούφιοι άνθρωποι») Πριν αναφέρουμε το νέο «εύρημα» των φυσικών για το «πότε θα έρθει το τέλος του Σύμπαντος», ας δούμε πρώτα… Read More ›

Κοσμολογία με ραδιοκύματα μήκους κύματος 21cm

Το στοιχείο του υδρογόνου είναι το στοιχείο με την μεγαλύτερη αφθονία στο Σύμπαν. Είναι γνωστό πως το υδρογόνο εκπέμπει ραδιοκύματα μήκους κύματος 21 εκατοστών [διαβάστε σχετικά: Το υδρογόνο εκπέμπει στην ραδιοφωνική συχνότητα των 1420 ΜHz]. Θα μπορούσαμε λοιπόν να «δούμε» την… Read More ›

Οι συνέπειες ενός απλού θεωρήματος

Η παραπάνω εξίσωση εκφράζει το θεώρημα του Bayes που μαθαίνουν όλοι οι πρωτοετείς φοιτητές των θετικών επιστημών. Διατυπώθηκε από τον Άγγλο μαθηματικό και πρεσβυτεριανό ιερέα Τόμας Μπέυζ (Thomas Bayes 1701–1761). Επρόκειτο για μια νέα προσέγγιση σε ένα θεμελιώδες αίνιγμα: πως να προχωρήσεις αντίστροφα από τις… Read More ›

Τι είναι τελικά η Μεγάλη Έκρηξη;

«…Έχουμε πλέον ωθήσει το σύνορο της γνώσης μας 14 δισεκατομμύρια χρόνια πίσω στο παρελθόν, σε μια εποχή όπου ολόκληρο το Σύμπαν μας ήταν ένας φλεγόμενος αντιδραστήρας θερμής σύντηξης. Όταν λέω ότι πιστεύω στην υπόθεση της Μεγάλης Έκρηξης, εννοώ ότι είμαι… Read More ›

Το υπερ-κανόνι του Νεύτωνα

Ο Ισαάκ Νεύτων γεννήθηκε το πρωί των Χριστουγέννων του 1642. Έτσι εκτός από Χριστούγεννα έχουμε και «Νευτ(ων)ούγεννα» . Γι αυτό η σημερινή ανάρτηση είναι αφιερωμένη στο νόμο της παγκόσμιας έλξης ή νόμο της βαρύτητας, που πρώτος διατύπωσε ο Νεύτωνας. Έναν… Read More ›

Η ελάχιστη και η μέγιστη μάζα μιας μαύρης τρύπας

Ας ξεκινήσουμε με έναν εύκολο υπολογισμό δημιουργώντας μια ευχάριστη ψευδαίσθηση απλότητας. H ταχύτητα διαφυγής υδ μιας σημειακής μάζας m που εκτοξεύεται από την σφαιρική επιφάνεια μιας πολύ μεγαλύτερης ομογενούς μάζας Μ και ακτίνας R, υπολογίζεται από την αρχή διατήρησης της ενέργειας:… Read More ›

Ψάχνοντας για εξωγήινα μόρια

Οι αστροχημικοί ανακαλύπτουν χημικές ενώσεις που δεν υπάρχουν στη Γη Κάτι περίεργο κρυβόταν στο νεφέλωμα της Κεφαλής του Αλόγου που βρίσκεται στον αστερισμό του Ωρίωνα, περίπου 1.500 έτη φωτός από τη Γη. Το νεφέλωμα, το οποίο «διαγράφει» το σχήμα του… Read More ›

Εξίσωση Schrödinger για πλανητικά συστήματα

Ο νόμος του Bode ή καλύτερα νόμος Titius-Bode, υπολογίζει τον μεγάλο ημιάξονα των τροχιών των πλανητών του ηλιακού μας συστήματος, σε αστρονομικές μονάδες, σύμφωνα με τη σχέση r(n) = 0,4 + 0,3·2n    όπου n=-∞, 0, 1, 2, 3, 4, ……… Read More ›

Η κβαντομηχανική προσέγγιση του αριθμού π

Μια εξίσωση που υπολογίζει τον αριθμό π ως απειρογινόμενο είναι η εξής: Ο παραπάνω τύπος αποδείχθηκε από τον John Wallis το 1655 με μια μέθοδο διαδοχικών παρεμβολών. Πριν από δεκαπέντε μέρες περίπου οι C. R. Hagen και Tamar Friedmann δημοσίευσαν… Read More ›

Τι πρέπει να γνωρίζει κάθε φυσικός για τη θεωρία των χορδών

(νεώτερη ενημέρωση 7/6/2023) Μερικές από τις ρίμες της φύσης – η εμφάνιση παρόμοιων δομών σε διαφορετικούς τομείς φυσικής – διέπουν τον τρόπο με τον οποίο η θεωρία των χορδών πιθανώς ενοποιεί τη βαρύτητα με τις άλλες δυνάμεις της φύσης και… Read More ›

Η θεωρία της σχετικότητας και ο χρυσός

Η θεωρία του Αϊνστάιν εξηγεί και τις χημικές ιδιότητες του χρυσού Χημικοί του πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης μελέτησαν τις ιδιότητες του χρυσού, του αργύρου και του χαλκού εξετάζοντας τις ενώσεις αυτών των μετάλλων με καρβένια. Τα αποτελέσματα της έρευνάς τους, που δημοσιεύονται στο περιοδικό Angewandte… Read More ›

Γλοιόνιουμ (glueball): ένα σωματίδιο φτιαγμένο από ισχυρή δύναμη

Τα γλοιόνια (γλουόνια ή γκλουόνια – gluons) είναι τα σωματίδια – φορείς της ισχυρής αλληλεπίδρασης. Πρόκειται για μποζόνια, έχουν σπιν 1, μηδενική μάζα ηρεμίας και είναι ηλεκτρικά ουδέτερα. Κάτι σαν τα φωτόνια, τους οι φορείς της ηλεκτρομαγνητικής αλληλεπίδρασης, αλλά λίγο πιο… Read More ›

Τα περιστέρια, η κεραία κι εγώ: Robert Wilson

(νεώτερη ενημέρωση 12/10/2016) Το 1964 το εργαστήριο Bell διέθετε μια ασυνήθιστη ραδιοφωνική κεραία πάνω σε έναν λόφο στο New Jersey. Η κεραία είχε στηθεί για την επικοινωνία μέσω ενός δορυφόρου, αλλά οι προδιαγραφές της – ανακλαστήρας 6 μέτρων με εξαιρετικά… Read More ›

Το πρωτόνιο αποκαλύπτει τις έξτρα διαστάσεις του σύμπαντος

Τι σχέση έχουν οι μετρήσεις της ακτίνας του πρωτονίου με τις επιπλέον κρυμμένες διαστάσεις του σύμπαντος; Όταν αναφερόμαστε στο μήκος της ακτίνας του πρωτονίου, εννοούμε την ακτίνα της κατανομής του ηλεκτρικού φορτίου του. Δυο κλασικές μέθοδοι προσδιορισμού αυτής της ακτίνας… Read More ›

Το αντι-υδρογόνο στο CERN

20 χρόνια πριν, το 1995, μια ομάδα φυσικών στο CERN με επικεφαλής τον Walter Oelert, κατάφερε να δημιουργήσει για πρώτη φορά άτομα αντιύλης. Πιο συγκεκριμένα, παρήγαγαν 9 άτομα αντι-υδρογόνου στο Low Energy Antiproton Ring (LEAR) του CERN. Το αντιυδρογόνο είναι… Read More ›

Ο Ρόζενκραντζ κι ο Γκίλντενστερν είναι νεκροί

“Α’ ΠΡΕΣΒΗΣ: Απαίσιο θέαμα· κι η αποστολή μας απ’ την Αγγλία φτάνει αργά· τα’ αφτιά ‘ναι αναίσθητα που θα μας έδιναν ακρόαση, για να μάθει πως έγινε το θέλημά του και πέθαναν ο Ρόζενκραντζ κι ο Γκίλντενστερν. Ποιος θα μας… Read More ›

Το αίνιγμα με τους πεπλεγμένους τηλεφωνικούς καταλόγους

Πάρτε δυο τηλεφωνικούς καταλόγους (για αρχή επιλέξτε δυο οποιαδήποτε βιβλία με πολύ λιγότερες σελίδες) και τοποθετείστε εναλλάξ τις σελίδες του ενός με τις σελίδες του άλλου, όπως στην παρακάτω εικόνα: Στη συνέχεια προσπαθήστε να ξεχωρίσετε τα βιβλία:Δεν πρόκειται να τα καταφέρετε… Read More ›

Τι λένε οι αστρονόμοι για το πιο διάσημο φιλί;

Ότι η ώρα είναι 5:51 μμ! Αυτή είναι η χρονική στιγμή που ο ναύτης φιλάει στο στόμα μια γυναίκα στην Times Square της Νέας Υόρκης, πανηγυρίζοντας την λήξη του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου, σε μια από τις πιο διάσημες φωτογραφίες του 20ου… Read More ›

I Love (you Susie) Q

… και οι εξισώσεις I-Love-Q στα άστρα νετρονίων Oh, Susie Q, Baby I love you, Susie Q I like the way you walk I like the way you talk, Susie Q Well, say that you’ll be true and never leave me… Read More ›

Ντοστογιέφσκι και μη Ευκλείδειες Γεωμετρίες

Η Ευκλείδεια Γεωμετρία που μάθατε στο σχολείο ήταν πιθανώς μια μοντέρνα έκδοση του περίφημου βιβλίου «Στοιχεία» που έγραψε γύρω στο 300 π.Χ. ο Ευκλείδης. Λέγεται ότι αυτό το βιβλίο είναι το πιο πολυδιαβασμένο μετά τη βίβλο και θεωρείται ως το… Read More ›

Paul Erdös: «Το μυαλό μου είναι ανοικτό…»

«Ο Πολ Έρντος, ένας από τους σημαντικότερους μαθηματικούς του 20ού αιώνα, και αναμφιβόλως ο πιο εκκεντρικός, μέχρι τα δεκαεπτά του είχε ήδη αναγνωριστεί διεθνώς ως παιδί-θαύμα. Το νόημα της ζωής του ήταν η διατύπωση μαθηματικών εικασιών και η επίλυση μαθηματικών… Read More ›

Η κορυφαία διάλεξη του Riemann

Ο Einstein άλλαξε την άποψή μας για το σύμπαν το 1915 όταν δημοσίευσε τη γενική θεωρία της σχετικότητας. Τα μαθηματικά θεμέλια της γενικής σχετικότητας όμως είχαν διατυπωθεί περίπου 60 χρόνια νωρίτερα, στο έργο ενός Γερμανού μαθηματικού, του Georg Friedrich Bernhard… Read More ›

Το πιο μακρινό αντικείμενο ορατό με γυμνό μάτι

Ο σπειροειδής γαλαξίας της Ανδρομέδας (ή Μ31) απέχει περίπου 2,5 εκατομύρια έτη φωτός από εμάς και είναι ο μεγαλύτερος από τους γειτονικούς μας γαλαξίες. Ο γαλαξίας αυτός κατέχει ένα αξιοσημείωτο ρεκόρ: είναι το πιο απομακρυσμένο αντικείμενο που είναι ορατό με… Read More ›

Υπάρχει σωματίδιο «Ω! Θεέ μου»;

Υπάρχει. Αλλά προσοχή στο όνομα. Όχι «σωματίδιο του Θεού», αλλά σωματίδιο «Ω! Θεέ μου (Oh My God)» Το σωματίδιο «Oh My God» ήταν ένα σωματίδιο κοσμικών ακτίνων, πιθανότατα πρωτόνιο, πολύ μεγάλης ενέργειας, το οποίο ανιχνεύθηκε στις 15 Οκτωβρίου 1991, από… Read More ›

Η ανακάλυψη του νετρονίου από τον Chadwick

… στις 17 Φεβρουαρίου 1932 Οι Walther Bothe και Herbert Becker στα τέλη της δεκαετίας του 1920 μάλλον ήταν οι πρώτοι που «ανακάλυψαν» το νετρόνιο. Διαπίστωσαν ότι ο βομβαρδισμός του βηρυλλίου με σωματίδια άλφα, τα οποία εκπέμπονταν από ραδιενεργό πηγή πολωνίου, παρήγαγε… Read More ›

Η πειραματική απόρριψη μιας αρχής διατήρησης

Μεταξύ των Χριστουγέννων του 1956 και της Πρωτοχρονιάς του 1957, οι φυσικοί του NBS (National Bureau of Standards) Ambler,  Hayward, Hoppes και Hudson, υπό την καθοδήγηση της καθηγήτριας του Πανεπιστημίου Columbia Chien Shiung Wu, πραγματοποιούσαν ένα ιστορικό πείραμα που αποδείκνυε… Read More ›

Η μοναδικότητα των δυνάμεων της παγκόσμιας έλξης και του αρμονικού ταλαντωτή

 Μια στοιχειώδης απόδειξη του θεωρήματος Bertrand Ένα εντυπωσιακό συμπέρασμα της νευτώνειας μηχανικής είναι το γεγονός οι δέσμιες τροχιές σωμάτων (αυτές που δεν εκτείνονται στο άπειρο) μπορούν να είναι κλειστές ΜΟΝΟ όταν στα σώματα δρουν δυο (2) είδη ελκτικών κεντρικών δυνάμεων: (α) δυνάμεις ανάλογες… Read More ›

Η ανακάλυψη του τρανζίστορ

Η ιστορία του πρώτου τρανζίστορ αρχίζει πολύ πριν οι επιστήμονες των εργαστηρίων Bell αρχίσουν να ασχολούνται με την κατασκευή του στη δεκαετία του 1930. Προηγήθηκαν οι επιστήμονες του 19ου αιώνα – συμπεριλαμβανομένων των Maxwell, Hertz, και Faraday – με τις… Read More ›

Ένας ιδιοφυής και αναρχικός μαθηματικός

Alexander Grothendieck (1928 – 2014) O Alexander Grothendieck (Γκρόθεντικ) γεννήθηκε στο Βερολίνο το 1928 από δυο αναρχικούς γονείς, τον Alexander “Sascha” Schapiro και την Johanna “Hanka” Grothendieck. O πατέρας του καταζητούνταν συνεχώς και ζούσε με ψευδώνυμο και πλαστά χαρτιά. Διέφυγε στο… Read More ›

Η ανακάλυψη των ακτίνων Χ από τον Röntgen

… έγινε σαν σήμερα, στις 8 Νοεμβρίου 1895 H 8η Νοεμβρίου καθιερώθηκε ως Διεθνής Ημέρα Ακτινολογίας από το 2012 Το 1895 ο Wilhelm Röntgen εργαζόταν στο πανεπιστήμιο του Würzburg. Εμπνεόμενος από τα πειράματα του Philipp von Lenard που διερευνούσαν τη… Read More ›

23 Οκτωβρίου: ημέρα του mole

Η ημερομηνία 23/10 ή σύμφωνα με τον αμερικάνικο τρόπο γραφής 10/23 από 6:02 π.μ. έως 6:02 μ.μ. θεωρείται ως ημέρα του mole (6,02 10/23)Το γραμμομόριο ή mole (σύμβολο: mol) είναι η μονάδα μέτρησης με την οποία προσδιορίζουμε την ποσότητα ύλης… Read More ›

H αληθινή ιστορία του φυσικού Stronzo Bestiale

Ο Stronzo Bestiale ένας φυσικός από το ινστιτούτο προχωρημένων σπουδών στο Παλέρμο της Σικελίας έκανε την εμφάνισή του ως συγγραφέας επιστημονικών άρθρων προς το τέλος της δεκαετίας του 1980, σε διάφορα επιστημονικά περιοδικά, όπως για παράδειγμα: Journal of Statistical Physics,… Read More ›

Βίντεο: ο καθηγητής Walter Lewin διδάσκει καπνίζοντας

Γιατί ο ουρανός είναι γαλάζιος και γιατί τα σύννεφα είναι λευκά (….) Στρέψτε το βλέμμα σας στον ουρανό και κάντε μερικές προφανείς ερωτήσεις; Γιατί ο ουρανός είναι γαλάζιος; Γιατί στο ηλιοβασίλεμα είναι κόκκινος; Γιατί τα σύννεφα είναι λευκά; Η φυσική… Read More ›

Η διαστολή του χρόνου και το φαινόμενο Doppler

Επιβεβαίωση της διαστολής του χρόνου, ξανά! Το φαινόμενο Doppler Εάν βρισκόμαστε ακίνητοι στο πεζοδρόμιο την ώρα που πλησιάζει με σταθερή ταχύτητα ένα όχημα που έχει σειρήνα (πχ περιπολικό ή ασθενοφόρο), ακούμε τον ήχο της σειρήνας του οξύτερο (με μεγαλύτερη συχνότητα),… Read More ›

Βίντεο: το πείραμα διαστολής του χρόνου με μιόνια

Ένα πείραμα που επιβεβαιώνει την πρόβλεψη της Ειδικής Θεωρίας της Σχετικότητας του Einstein Στις αρχές της δεκαετίας του 1960 γυρίστηκε ένα φιλμ με τίτλο «Time Dilation – an Experiment with Mu-Meson». Πρόκειται για μια εκπαιδευτική ταινία διάρκειας 36 λεπτών περίπου,… Read More ›

Όταν η εντροπία συνάντησε την κβαντική μηχανική

Η εξίσωση για την εντροπία των Sackur- Tetrode Η εξίσωση Sackur- Tetrode που υπολογίζει την εντροπία του ιδανικού αερίου, έκανε την εμφάνισή της στις αρχές της δεκαετίας του 1910. Την απέδειξαν σχεδόν ταυτόχρονα, ανεξάρτητα ο ένας από τον άλλο, ο Ολλανδός Hugo Tetrode (1895-1931) σε ηλικία… Read More ›

Τα νετρίνα «αποκαλύπτουν» την κόλαση στο εσωτερικό του Ήλιου

Το πείραμα Borexino ακτινογραφεί το εσωτερικό του Ήλιου ανιχνεύοντας τα νετρίνα που παράγουν οι  πυρηνικές αντιδράσεις σύντηξης στο εσωτερικό τουΤο Borexino είναι ένα πείραμα που πραγματοποιείται στο Gran Sasso της Ιταλίας. Σκοπός του η ανίχνευση των νετρίνων που παράγονται στο… Read More ›

Ολόμετρο: ένα πείραμα για το ολογραφικό σύμπαν

Είναι το σύμπαν μας ένα δισδιάστατο ολόγραμμα; Το «Ολόμετρο» (Holometer), η συντομογραφία του «Ολογραφικό Συμβολόμετρο«, είναι ένα πείραμα που εξελίσσεται στο εργαστήριο Fermilab, και φιλοδοξεί να απαντήσει σε ένα θεμελιώδες κοσμολογικό ερώτημα: είναι το σύμπαν μας ένα ολόγραμμα. Σύμφωνα με την ολογραφική… Read More ›

Σκοτεινή ύλη ή νετρόνια;

Η σκοτεινή ύλη προέκυψε στη φυσική έμμεσα, στη βάση της δυναμικής των γαλαξιών. Πρώτος ο ελβετός αστρονόμος Fritz Zwicky, στη δεκαετία του 1930, παρατήρησε ότι οι γαλαξίες του γαλαξιακού σμήνους της Κόμης δεν κινούνταν σύμφωνα με τη νευτώνεια βαρύτητα. Ο… Read More ›

Μια νέα εξίσωση για την ευφυΐα

Η νοημοσύνη ως εντροπική δύναμη Αφού υπάρχει μαθηματική εξίσωση που υπολογίζει την ευτυχία (διαβάστε σχετικά ΕΔΩ), δεν θα υπήρχε και μια εξίσωση που να αναφέρεται στην νοημοσύνη; Λοιπόν, υπάρχει μια τέτοια εξίσωση και την παρουσίασε ο φυσικός Alex Wissner-Gross σε μια ομιλία του… Read More ›

Higgs και πληθωριστική διαστολή του σύμπαντος

Είναι γνωστό πως οι μάζες των στοιχειωδών σωματιδίων (όπως ηλεκτρόνια, quarks και νετρίνα) προέρχονται από τις αλληλεπιδράσεις με το πεδίο Higgs (συνέπεια του οποίου είναι το σωματίδιο ή μποζόνιο Higgs). Ωστόσο, στις πρώτες στιγμές της ύπαρξης του σύμπαντος μετά την… Read More ›

Το Γούντστοκ της Φυσικής

(νεώτερη ενημέρωση 17-8-2020)To φεστιβάλ Γούντστοκ ήταν μια τετραήμερη συναυλία ρόκ μουσικής που πραγματοποιήθηκε από 15 έως 18 Αυγούστου του 1969 (πριν από 45 χρόνια ακριβώς), στο Μπέθελ της Νέας Υόρκης, με το σύνθημα «3 μέρες ειρήνης και μουσικής». Τη συναυλία… Read More ›

Σύγχυση σχετικά με την ανίχνευση σκοτεινής ύλης

Πριν από μερικούς μήνες διαβάζαμε ευχάριστα νέα σχετικά με την ανίχνευση σκοτεινής ύλης. Συγκεκριμένα στις εργασίες των ερευνητών Bulbul et al (ΕΔΩ)και Boyarsky et al (ΕΔΩ), η ανάλυση των φασμάτων ακτίνων Χ που εκπέμπονται από γαλαξιακά σμήνη έδειχνε την παρουσία μιας μονοχρωματικής… Read More ›

Το ασυνείδητο ως επιφάνεια Riemann

Οι επιφάνειες Riemann στην υπηρεσία της Ψυχανάλυσης Μια επιφάνεια Riemann είναι η γενίκευση του μιγαδικού επιπέδου σε μια επιφάνεια που αποτελείται από περισσότερα του ενός «φύλλα», τέτοια ώστε μια πλειονότιμη συνάρτηση να έχει μια μόνο τιμή αντίστοιχη σε κάθε σημείο… Read More ›

Ο Carl Sagan γράφει για τον Stephen Hawking

O πρόλογος του Carl Sagan στην πρώτη έκδοση του βιβλίου του Stephen Hawking «Tο χρονικό του Χρόνου»: «Περνάμε την καθημερινή μας ζωή χωρίς να καταλαβαίνουμε σχεδόν τίποτε για τον κόσμο. Ελάχιστα προβληματιζόμαστε για την κοσμική μηχανή που παράγει φως και κάνει… Read More ›

H Maria Goeppert Mayer και το πρότυπο φλοιών

… στην πυρηνική φυσική Η Maria Goeppert Mayer (Μαρία Γκέπερτ-Μάγιερ) έκανε σημαντικές ανακαλύψεις σχετικά με την πυρηνική δομή, και για τον λόγο αυτό είναι η μια από τις δυο γυναίκες που βραβεύθηκαν με το Νόμπελ Φυσικής. Τον Αύγουστο του 1948,… Read More ›

Μπορούμε να πηδήσουμε πάνω σ’ έναν κομήτη;

Θα μπορούσε ένας αστροναύτης εκτελώντας ένα άλμα από το διαστημόπλοιό του να βρεθεί πάνω σ’ έναν κομήτη; Όπως ίσως θα έχετε ήδη πληροφορηθεί το διαστημικό σκάφος Rosetta προσεγγίζει τον κομήτη 67P/Churyumov-Gerasimenko και σε λίγες ημέρες θα αρχίσει να κάνει περίπλοκους… Read More ›

Η περιστροφική αστάθεια ενός βιβλίου

(νεώτερη ενημέρωση 23/3/2019) Θα εκτελέσουμε ένα πείραμα περιστροφής ενός βιβλίου, πετώντας το στον αέρα, με τρεις συγκεκριμένους τρόπους (καλό είναι να κολλήσουμε με ένα σελοτέιπ την μπροστινή πλευρά του έτσι ώστε να μην ξεφυλλίζει όταν θα ίπταται…) Πριν εκτελέσουμε το πείραμα παρατηρούμε προσεκτικά τους τρεις… Read More ›

Η ανακάλυψη του μποζονίου Higgs σε μια άσκηση απλής φυσικής

Μια άσκηση σχετικά με το σωματίδιο Higgs και τον Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων (LHC) στις εξετάσεις εθνικού επιπέδου  Βaccalaureat στη Γαλλία  H εκφώνηση της άσκησης που δόθηκε στις εξετάσεις Baccalaureat (17-7-2014) στη Γαλλία, ξεκινάει με μια δήλωση του θεωρητικού φυσικού Carlo Rovelli , που έγινε (;) πριν από… Read More ›

Πόσο χρόνο μπορεί να σταθεί στη μύτη του ένα μολύβι;

Κάποιοι ισχυρίζονται ότι ένα μολύβι δεν μπορεί να ισορροπήσει κατακόρυφα στηριζόμενο στην λεπτή μύτη του, εξαιτίας της μακροσκοπικής εκδήλωσης κβαντομηχανικών φαινομένων. Και για την πλήρη κατανόηση του φαινομένου προτείνουν την μελέτη του … ως άσκηση φυσικής, π.χ. βλέπε Balancing a pencil: ΕΔΩ…. Read More ›

Ο άνθρακας, η σταθερά Avogadro και ο αριθμός 12

Ένα πολλαπλάσιο του 12 για τον αριθμό Avogadro Υπάρχουν επιστήμονες που θεωρούν απαραίτητο τον επανα-ορισμό της σταθεράς Avogadro, προκαλώντας μια τεράστια συζήτηση σχετικά με το ποιόν αριθμό να επιλέξουν για την τιμή της. Τώρα ένας φυσικός πιστεύει πως έχει την… Read More ›

H δύναμη Casimir και η συνάρτηση ζ του Riemann

Μια από τις εντυπωσιακότερες ανατροπές της κβαντικής θεωρίας ήταν η ανακάλυψη ότι ο κενός χώρος δεν είναι κενός, αλλά γεμάτος από σωματίδια και αντισωματίδια που εμφανίζονται για λίγο και εξαφανίζονται. Δηλαδή ότι το κενό δεν μπορεί να υπάρξει. Σύμφωνα με… Read More ›

Μια στιγμή έμπνευσης του Stephen Hawking

To 1965 o Roger Penrose χρησιμοποίησε τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των κώνων φωτός στη γενική θεωρία της σχετικότητας και το γεγονός ότι η βαρύτητα είναι πάντα ελκτική για να αποδείξει ότι όταν ένα άστρο καταρρέει εξαιτίας της βαρύτητάς του, είναι εγκλωβισμένο… Read More ›

Σαν σήμερα γεννήθηκε ο Ισαάκ Νεύτων

Ο Ισαάκ Νεύτων γεννήθηκε το πρωί των Χριστουγέννων του 1642 στο αρχοντικό του Woolsthorpe κοντά στο χωριό Colsterworth, έντεκα χιλιόμετρα νότια του Grantham στο Lincolnshire. Καθώς ο Γαλιλαίος, στις ανακαλύψεις του οποίου έμελλε να στηριχθεί μεγάλο μέρος της επιστημονικής πορείας… Read More ›

Η αρχή του Μπρους Λη …

…. και το πρόβλημα της «φυσικότητας» ή αλλιώς της «λεπτής ρύθμισης» στη φυσική των υψηλών ενεργειών Όταν οι ελεύθερες παράμετροι ή οι φυσικές σταθερές που εμφανίζονται σε μια θεωρία λαμβάνουν σχετικές τιμές της «τάξης του 1», τότε λέμε ότι η… Read More ›

H «αξιολόγηση» του καθηγητή Peter Higgs

Ο Peter Higgs, ο Βρετανός φυσικός το όνομα του οποίου φέρει το μποζόνιο Higgs, πιστεύει ότι σύμφωνα με το σημερινό ακαδημαϊκό σύστημα αξιολόγησης, δεν θα βρισκόταν πανεπιστήμιο να του δώσει δουλειά. Είναι βέβαιο ότι δεν θα κρινόταν αρκετά … παραγωγικός!… Read More ›

Oλοκληρώματα διαδρομών on the road

«….Έτσι, όταν ο ήλιος δύει στην Αμερική και κάθομαι στην παλιά ξεχαρβαλωμένη αποβάθρα του ποταμού κοιτάζοντας τους απέραντους ουρανούς πάνω από το Νιού Τζέρσυ, και νιώθω ολόκληρη αυτή την άγρια χώρα που απλώνεται με μια απίστευτα μεγάλη κοιλιά ως τη… Read More ›

Γιατί ο ουρανός είναι γαλάζιος και κοκκινίζει στην ανατολή και δύση;

Γιατί ο ουρανός είναι γαλάζιος κατά τη διάρκεια της ημέρας και κατά το ηλιοβασίλεμα ο δίσκος του ήλιου είναι πιο κόκκινος;Με μια λάμπα λευκού φωτός και ένα διαφανές δοχείο που περιέχει νερό (στο οποίο διαλύθηκε μικρή ποσότητα αποβουτυρωμένου γάλακτος), μπορεί να… Read More ›

Βαρυτική ερυθρή μετατόπιση και το πείραμα Pound-Rebka

Η βαρυτική ερυθρή μετατόπιση ήταν μια από τις πρώτες μεγάλες προβλέψεις του Αϊνστάιν. Έγινε το 1907, οκτώ χρόνια από την τελική διατύπωση της γενικής σχετικότητας. Παραδόξως όμως, αυτή η πρόβλεψη ήταν η τελευταία που ελέγχθηκε με αξιόλογη ακρίβεια. Το κβάντο του… Read More ›

Η μέτρηση της θερμοκρασίας του σύμπαντος από τον Ohm

Ο E. A. Ohm ήταν ο πρώτος που ανίχνευσε την κοσμική ακτινοβολία υποβάθρου Όχι βέβαια ο G. S. Ohm (1789 – 1854), που διατύπωσε τoν ομώνυμο νόμο στον ηλεκτρισμό (Ι=V/R), αλλά ο E. A. Ohm που την δεκαετία του 1960 εργαζόταν στo… Read More ›

To λάθος του Έντγκαρ Άλαν Πόε …

… ή όταν το μήκος ενός εκκρεμούς αυξάνεται κατά την διάρκεια των ταλαντώσεών του Όσα περιγράφονται παρακάτω θα μπορούσαν να είναι η συνέχεια της παλαιότερης ανάρτησης «Το εκκρεμές του τρόμου«,  που αναφέρεται στο διήγημα του Αμερικανού συγγραφέα Edgar Allan Poe με τίτλο… Read More ›

Χρησιμοποιώντας την αρχή διατήρησης της ενέργειας …

… να λυθεί η διαφορική εξίσωση: με αρχικές συνθήκες και Οι διαφορικές εξισώσεις της μορφής με μια τυχούσα συνάρτηση του λύνονται εύκολα εισάγοντας την συνάρτηση «δυναμικού»  μέσω της σχέσης Έτσι, η διαφορική εξίσωση (1) μετασχηματίζεται στην απλούστερη: , (η σταθερά… Read More ›

Εξάγοντας τις σχετικιστικές εξισώσεις …

… στο πλαίσιο μιας «Νευτώνειας Φυσικής» Πριν από δυο χρόνια περίπου, το φθινόπωρο του 2011, οι ερευνητές της ομάδας του πειράματος OPERA ισχυρίστηκαν ότι νετρίνα που παράχθηκαν στο CERN κινήθηκαν με ταχύτητα μεγαλύτερη του φωτός. Το αποτέλεσμα αυτής της βεβιασμένης… Read More ›

Γιατί ο υδράργυρος είναι υγρός; Διότι ισχύει η θεωρία της σχετικότητας

Ο υδράργυρος είναι μέταλλο και επιπλέον είναι και το μοναδικό μέταλλο που σε θερμοκρασία δωματίου βρίσκεται στην υγρή κατάσταση! Γιατί συμβαίνει αυτό; Διότι ισχύει η θεωρία της σχετικότητας! Αυτή την απάντηση δίνει και το βίντεο που ακολουθεί: Το βίντεο περιγράφει… Read More ›

Το παράδοξο της γάτας του Schrödinger (Ι)

Πριν από λίγες μέρες, ακριβώς 126 χρόνια από την γέννηση του Erwin Schrödinger, η Google αφιέρωσε το λογότυπό της (doodle), στο παράδοξο της γάτας του Schrödinger. O Erwin Schrödinger μετά την διατύπωση της υπόθεσης των υλικών κυμάτων από τον de Broglie, έδωσε… Read More ›

H φύση των κβαντικών πιθανοτήτων

Είναι θεμελιώδεις ή οφείλονται σε ατελή γνώση; Το ερώτημα εδώ είναι πολύ απλό. Ποια είναι η αιτία της κβαντικής απροσδιοριστίας; Γιατί αδυνατούμε, παραδείγματος χάριν, να προβλέψουμε με ακρίβεια τον χρόνο αποδιέγερσης ενός διεγερμένου ατόμου – ας πούμε ενός ατόμου υδρογόνου… Read More ›

Tα 7 αναπάντητα ερωτήματα της σημερινής Φυσικής

Σε συνέδριο που πραγματοποιήθηκε στην Μινεσότα των Ηνωμένων Πολιτειών από 28 Ιουλίου έως 6 Αυγούστου, συναντήθηκαν σχεδόν 700 φυσικοί από περίπου 100 πανεπιστήμια και εργαστήρια, για να καθορίσουν τις βασικές κατευθύνσεις της έρευνας στη μελλοντική φυσική και τα αντίστοιχα πειράματα… Read More ›

Ελεύθερη πτώση προς το κέντρο της Γης

Πόσο χρόνο χρειάζεται ένα αντικείμενο να διασχίσει υποθετικό τούνελ, που διέρχεται από το κέντρο της Γης, πέφτοντας ελεύθερα από το ένα άκρο στο άλλο; Σε ένα υποθετικό πηγάδι που διέρχεται από το κέντρο της Γης και συνδέει δυο αντιδιαμετρικά της… Read More ›

Γνώριζε ή όχι πώς να κατασκευάσει μια ατομική βόμβα …

… ο πατέρας της Αρχής της Αβεβαιότητας Werner Heisenberg; Γνωρίζουμε με βεβαιότητα ότι ο Werner Heisenberg – ένας εκ των θεμελιωτών της Κβαντικής Φυσικής και βραβευμένος με Νόμπελ φυσικής το 1932 – εργάστηκε στο πρόγραμμα των Ναζί για την κατασκευή της… Read More ›

6 – 8 – 1945: η ατομική βόμβα σκορπά τον όλεθρο στην Χιροσίμα

Ποιοι φυσικοί βρίσκονταν πίσω από την κατασκευή της; Το Πρόγραμμα Μανχάταν ήταν ο κωδικός τίτλος του αμερικανικού προγράμματος που πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια του Β´ Παγκοσμίου Πολέμου και οδήγησε στην κατασκευή των πρώτων πυρηνικών βομβών. Το σχέδιο αυτό ολοκληρώθηκε με… Read More ›

Ένα τούβλο είναι ουσιώδες αντικείμενο;

Ο Richard Feynman θέτει φιλοσοφικά ερωτήματα Στο Scientific American δημοσιεύθηκε πριν από λίγες ημέρες ένα ενδιαφέρον άρθρο με τίτλο «Feynman on Biology« της Christina Agapakis. Και δεν θα μπορούσε βέβαια να μην αναφέρεται στις εμπειρίες που περιγράφει o Feynman, από την… Read More ›

Bίντεο: Το εκπληκτικό φαινόμενο Leidenfrost

Είναι δυνατόν να βυθίσει κάποιος το χέρι του σε ένα δοχείο με υγρό άζωτο (στους -200 βαθμούς Κελσίου) ή ακόμα χειρότερα σε δοχείο που περιέχει λιωμένο μέταλλο στους +400 βαθμούς Κελσίου και να μην πάθει τίποτε; Η απάντηση είναι ναι,… Read More ›

Το νετρίνο διασώζει την αρχή διατήρησης της ενέργειας

Ο Pauli προτείνει την ύπαρξη ενός άγνωστου σωματιδίου για να διασώσει τις αρχές διατήρησης  Ένα ζήτημα που απασχολούσε τον Wolfgang Pauli, το 1930, ήταν το τι συμβαίνει όταν οι πυρήνες κάποιων ατόμων διασπώνται αποβάλλοντας ηλεκτρόνια. Οι μετρήσεις των πειραματικών φυσικών… Read More ›

Ποιος είναι ο χρόνος ζωής του φωτονίου;

Tο φωτόνιο – το κβάντο του φωτός ή της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας – είναι γνωστό πως έχει μάζα ηρεμίας μηδέν. Όμως υπάρχουν κάποιες θεωρίες που επιτρέπουν στα φωτόνια να έχουν μια μικρή μάζα ηρεμίας. Συνέπεια αυτής της θεώρησης είναι ότι τα… Read More ›

H Γη και η Σελήνη όπως φαίνονται από τον Κρόνο

Το διαστημικό σκάφος Cassini φωτογράφισε τη Γη στις 19 Ιουλίου 2013, όπως είχε κάνει και το Voyager 1 το 1990, έτσι ώστε να προκύψει μια δεύτερη εκδοχή της χλωμής μπλε κουκκίδας Η φωτογραφία λήφθηκε από απόσταση 898,4 εκατομμύρια μίλια (περίπου… Read More ›

Το Cassini φωτογραφίζει την χλωμή μπλε κουκκίδα

Η Χλωμή Μπλε Κουκκίδα είναι μια φωτογραφία της Γης που τραβήχτηκε το 1990 από το Voyager 1 από απόσταση ρεκόρ, δείχνοντας αμυδρά τον πλανήτη μας μέσα στο αχανές διάστημα. Μετά από αίτημα του Carl Sagan το Voyager, καθώς εγκατέλειπε το… Read More ›

Μαγνητικά μονόπολα, υπεραγωγιμότητα και συνθήκη κβάντωσης Dirac

Ξέρουμε πως αν έχουμε έναν ραβδόμορφο μαγνήτη και τον κόψουμε στα δυο, τότε θα δημιουργηθούν δυο μικρότεροι μαγνήτες. Αν στη συνέχεια κόβουμε στη μέση τους μαγνήτες που προκύπτουν, θα παρατηρήσουμε πως θα εμφανίζονται πάντα νέοι μικρότεροι μαγνήτες και ότι είναι… Read More ›

Η κβαντική βαρύτητα απαλείφει τις ιδιομορφίες μαύρων τρυπών

H πτώση μέσα σε μια μαύρη τρύπα ίσως και να μην είναι τόσο καταστροφική όσο νομίζουμε. Εφαρμόστε μια κβαντική θεωρία βαρύτητας σ’ αυτά τα αλλόκοτα αντικείμενα και η ιδιομορφία στον πυρήνα της που εξαφανίζει τα πάντα, απαλείφεται. Στη θέση της… Read More ›

Η επαλήθευση της Γενικής Θεωρίας της Σχετικότητας …

… από τον Arthur Eddington (νεώτερη ενημέρωση) Στις 29 Μαΐου 1919 μια επιστημονική αποστολή με επικεφαλής τον Βρετανό αστρονόμο Σερ Άρθουρ Έντινγκτον, που ταξίδεψε στο νησί Πρίνσιπε στα ανοιχτά της δυτικής ακτής της Αφρικής στον Ατλαντικό, επαλήθευσε τη γενική θεωρία… Read More ›

Vito Volterra (3/5/1860 – 11/10/1940)

O Vito Volterra γεννήθηκε σαν σήμερα, στις 3 Μαΐου του 1860 στην Ανκόνα, στην Ιταλία. To ενδιαφέρον του για τα Μαθηματικά φάνηκε πολύ νωρίς, σε ηλικία 11 ετών, όταν άρχισε να μελετά την Γεωμετρία του Legendre . Σε ηλικία 13 ετών… Read More ›

Αναδημιουργία της πρώτης ιστοσελίδας στο CERN

Στις 30 Απριλίου 1993 υπογράφηκε το ιστορικό έγγραφο σύμφωνα με το οποίο οι υπεύθυνοι του CERN αποποιήθηκαν τα πνευματικά δικαιώματα για τη δημιουργία του Παγκόσμιου Ιστού, ο οποίος έκτοτε ανήκει σε όλη την ανθρωπότητα. Η επέτειος αυτή συμπίπτει με το… Read More ›

Joseph Wright: o ζωγράφος της επιστήμης

… του 18ου αιώνα Ο Joseph Wright (Τζόζεφ Ράιτ) από το Ντέρμπυ (3 Σεπτεμβρίου 1734 – 29 Αυγούστου 1797), ήταν Άγγλος ζωγράφος τοπίων και πορτρέτων. Αναγνωρίστηκε ως ο πρώτος επαγγελματίας ζωγράφος που εξέφρασε το πνεύμα της Βιομηχανικής επανάστασης. Ο Wright… Read More ›

Σαν σήμερα γεννήθηκε ο Γαλιλαίος

Το 1604, ο Γαλιλαίος διατύπωσε ένα νόμο για την πτώση των σωμάτων σε μια επιστολή προς το φίλο του, τον Paolo Sarpi. «Κατέληξα σε μια πρόταση» έγραφε «που είναι φυσικότατη και προφανέστατη και που, αν τη δεχτώ, μπορώ να αποδείξω… Read More ›

Τα μαθηματικά και η μυστική αρμονία των φυσικών φαινομένων

Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί την ομιλία του Δημήτρη Χριστοδούλου κατά την τελετή ανακήρυξής του ως επίτιμου διδάκτορος του Μαθηματικού Τμήματος του Πανεπιστημίου Αθηνών, στις 23 Ιουνίου 1996. Η ιστορία που σας καλώ να παρακολουθήσουμε αρχίζει με τον Πυθαγόρα και τη… Read More ›

Το Σύμπαν σε μία Ημέρα

Oι κοσμολόγοι εκτιμούν ότι η ηλικία του Σύμπαντος είναι περίπου 13,8 δισεκατομμύρια χρόνια. Αν τα 13,8 δισ. χρόνια αντιστοιχούσαν … σε μία μόνο ημέρα (24 ώρες), σε ποιές χρονικές στιγμές αυτής της ημέρας θα συνέβαιναν τα σημαντικότερα κοσμολογικά γεγονότα, από την… Read More ›

Επίτευξη αρνητικών απόλυτων θερμοκρασιών

Κάτω από το απόλυτο μηδέν Η απόλυτη θερμοκρασία, η θεμελιώδης κλίμακα θερμοκρασίας στην θερμοδυναμική (κλίμακα Κelvin), είναι πάντα θετική. Κάτω από ειδικές συνθήκες είναι δυνατές και οι αρνητικές απόλυτες θερμοκρασίες – όπου καταλαμβάνονται περισσότερες καταστάσεις υψηλής ενέργειας απ’ ότι καταστάσεις… Read More ›

Apollo 8: Χριστούγεννα στη Σελήνη

Παραμονή Χριστουγέννων 1968. Οι αστροναύτες του Απόλλων 8 – Frank Borman, Jim Lovell και Bill Anders – έγιναν οι πρώτοι άνθρωποι που μπήκαν σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη. Από την αποστολή του Απόλλων 8 προέκυψε και η διάσημη φωτογραφία… Read More ›

Η γενική λύση της απλής αρμονικής ταλάντωσης

Γιατί η εξίσωση x=Asin(ωt+φ) είναι η γενική λύση της διαφορικής εξίσωσης που περιγράφει την απλή αρμονική ταλάντωση Η πιο συνηθισμένη διαφορική εξίσωση στη Φυσική κρύβεται πίσω από τον 2ο νόμο του Newton ΣF = m α(t)  ή  ΣF = m… Read More ›

Κύκλος CNΟ: ένας μηχανισμός πυρηνικής σύντηξης στα άστρα

Ο μηχανισμός με τον οποίο παράγεται το ήλιο (4He) από το υδρογόνο (p ή 1H) στο εσωτερικό των άστρων, εξαρτάται από τη μάζα του άστρου. Άστρα που έχουν μάζα ίση ή μικρότερη από τη μάζα του Ήλιου μας, μετατρέπουν το… Read More ›

Πώς κατασκευάζουμε έναν ανιχνευτή σωματιδίων μέσα σε 10 λεπτά

… χρησιμοποιώντας υλικά που (μάλλον) βρίσκονται ήδη στο σπίτι μας Πρόκειται για την κατασκευή ενός θαλάμου νεφών (cloud chamber). Η λειτουργία του βασίζεται στο γεγονός ότι όταν ένα φορτισμένο σωματίδιο (π.χ. σωματίδιο άλφα ή ηλεκτρόνιο) διέρχεται μέσα από αυτόν δημιουργεί ιονισμό… Read More ›

Ο τέταρτος νόμος της θερμοδυναμικής

Πως οι ζωντανοί οργανισμοί υπακούουν στα αξιώματα της θερμοδυναμικής 1ος νόμος της θερμοδυναμικής: H μεταβολή της εσωτερικής ενέργειας ενός συστήματος είναι ίση με το άθροισμα της θερμότητας που απορροφάται και του εξωτερικού έργου που παράγεται πάνω στο σύστημα: ΔU = Q… Read More ›

Τα βαθμωτά πεδία Higgs και Brans-Dicke (μέρος 1ο)

Αποσπάσματα από το άρθρο του David Kaiser, “When fields collide,” Scientific American (June 2007): 62-69 [ελληνική έκδοση: Όταν τα πεδία συγκρούονται, Αύγουστος/Σεπτέμβριος 2007] Μέχρι την δεκαετία του 1970 οι ερευνητές θεωρούσαν την σωματιδιακή φυσική και την κοσμολογία εντελώς διαφορετικά ερευνητικά πεδία…. Read More ›

Όταν ο LEP «ανίχνευσε» το σωματίδιο Higgs

Η ανακοίνωση της ανακάλυψης του σωματιδίου Higgs προκάλεσε τεράστιο ενθουσιασμό στην τάξη των φυσικών αλλά και πολλές (δικαιολογημένες) απορίες στο ευρύτερο κοινό που δεν έχει και τις καλύτερες σχέσεις με τη φυσική. Τόσα και τόσα επιστημονικά επιτεύγματα ανακοινώνονται καθημερινά, γιατί έγινε… Read More ›

Ολυμπιακή Φυσική: Ένας λάθος υπολογισμός στο άλμα επί κοντώ

Το παγκόσμιο ρεκόρ στο άλμα επί κοντώ των ανδρών είναι 6,14 μέτρα και πραγματοποιήθηκε το 1994 από τον Σεργκέι Μπούμπκα. Το αντίστοιχο παγκόσμιο ρεκόρ στις γυναίκες είναι 5,04 μέτρα και το κατέχει η Ελένα Ισινμπάγιεβα από το 2009. Στην χτεσινή… Read More ›

Ολυμπιακή Φυσική: το απίστευτο άλμα εις μήκος του Bob Beamon

Ακόμη και σήμερα υπάρχουν άνθρωποι που υποστηρίζουν ότι το εκπληκτικό άλμα του Μπομπ Μπίμον στα 8,9 μέτρα, στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Μεξικό το 1968, οφειλόταν στο υψόμετρο – σχεδόν 2300 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας – που βρίσκεται… Read More ›

Ω, γίνε καλό κορίτσι, φίλησέ με

… Oh, Be A Fine Girl, Kiss Me Με την παραπάνω φράση μια γενιά φοιτητών απομνημόνευαν στο μάθημα της Αστρονομίας τους φασματικούς τύπους των αστέρων κατά σειρά ελαττούμενης ενεργού θερμοκρασίας: Ο Β Α F G K M (Oh, Be A Fine… Read More ›

Κ. Καραθεοδωρή: Η Γεωμετρία των Μιγαδικών Αριθμών

«Η Γεωμετρία των Μιγαδικών Αριθμών» είναι το δεύτερο κεφάλαιο από το βιβλίο του Κωνσταντίνου Καραθεοδωρή, “Θεωρία συναρτήσεων μιας μιγαδικής μεταβλητής“, 2η έκδοση 1954, Chelsea Publishing Company. Μπορείτε να το διαβάσετε ως PDF: ή στο slideshare: Το πρώτο κεφάλαιο «Οι μιγαδικοί… Read More ›

Η υπόθεση των μεγάλων αριθμών του Paul Dirac

Ο Paul (Adrien Maurice) Dirac (Πολ Ντιράκ, 1902 – 1984) υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους φυσικούς του εικοστού αιώνα. Η συμβολή του Dirac στα πρώτα στάδια της κβαντικής θεωρίας ήταν τεράστια. Η εξίσωση που φέρει το όνομά του περιγράφει τη συμπεριφορά σωματιδίων… Read More ›

Πως η πανσέληνος επηρεάζει τις μετρήσεις του LHC

Έχει πανσέληνο σήμερα; Ρωτήστε τους χειριστές των δεσμών πρωτονίων στον Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων (LHC) στο CERN!  Αυτό το φαινόμενο είναι γνωστό από την εποχή του LEP (Large Electron Positron Collider), τον Μεγάλο Επιταχυντή Ηλεκτρονίων Ποζιτρονίων, τον προκάτοχο του LHC. Ο… Read More ›

Η μέτρηση της απόστασης Γης – Σελήνης

H αλεξανδρινή αστρονομία σήμερα Η πενιχρότητα των μέσων οξύνει την επινοητικότητα Ένας φίλος που αγαπάει πολύ τα μαθηματικά, κάνοντας χιούμορ σε συζήτηση που είχαμε πρόσφατα, ισχυρίστηκε πως ελάχιστοι φυσικοί μπορούν να αποδείξουν την σχέση μεταξύ του μεγέθους της Γης και… Read More ›

Πως τα νετρόνια μπορούν να διαφύγουν σε ένα άλλο σύμπαν

Σύμφωνα με τους φυσικούς το άλμα από το σύμπαν μας σε ένα άλλο σύμπαν αποδεικνύεται ότι είναι θεωρητικά δυνατό. Η ιδέα ότι το σύμπαν μας είναι ενσωματωμένο σε έναν ευρύτερο πολυδιάστατο χώρο συναρπάζει την φαντασία των επιστημόνων και του κόσμου… Read More ›

Πως η κυκλοειδής καμπύλη περιγράφει την εξέλιξη του σύμπαντος

Στο Acta Eruditorium τον Ιούνιο του 1696 (ίσως το πρώτο επιστημονικό περιοδικό) εμφανίστηκε ένα σημείωμα από τον διάσημο Ελβετό επιστήμονα Johann Bernoulli με τίτλο «Ένα νέο πρόβλημα που οι μαθηματικοί καλούνται να επιλύσουν», που το διατύπωνε ως εξής: Έστω δυο… Read More ›

Η ερμηνεία της κοσμικής ακτινοβολίας υποβάθρου χωρίς Big Bang

Δυο είναι τα βασικότερα επιχειρήματα που εδραίωσαν τη θεωρία της Μεγάλης Έκρηξης: 1. Η διαστολή του σύμπαντος και 2. Η κοσμική ακτινοβολία υποβάθρου Οι αστρονομικές παρατηρήσεις του Hubble οδήγησαν στην εξίσωση που περιγράφει τον ομώνυμο νόμο, σύμφωνα με τον οποίο… Read More ›

Σαν σήμερα γεννήθηκε ο Ισαάκ Νεύτωνας

Ο πατέρας της Κλασικής Φυσικής, γεννήθηκε στις 4 Ιανουαρίου 1643  Ο Σερ Ισαάκ Νεύτων (Sir Isaac Newton,  4 Ιανουαρίου 1643 [25 Δεκεμβρίου 1642 – σύμφωνα με το ημερολόγιο που ακολουθούσε η Αγγλία]) ήταν Άγγλος Φυσικός, Μαθηματικός, Αστρονόμος, Φιλόσοφος, Αλχημιστής και Θεολόγος…. Read More ›

Σημειώσεις του Νεύτωνα και στα Ελληνικά

Περισσότερες από 4000 σελίδες με σημειώσεις του Νεύτωνα είναι διαθέσιμες διαδικτυακά για το κοινό. Μπορούμε να τις δούμε  ΕΔΩ [Cambridge Digital Library] Είναι γνωστό ότι την εποχή του Νεύτωνα (1642-1727) οι επιστήμονες και φιλόσοφοι γνώριζαν εκτός από λατινικά και ελληνικά…. Read More ›