ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ

Ανακαλύφθηκε νέο εξωτικό ισότοπο του φθορίου, το φθόριο-13

Μια πειραματική ομάδα φυσικών από τις ΗΠΑ δημιούργησε ένα νέο ισότοπο φθορίου, το φθόριο-13 (13F), βομβαρδίζοντας έναν στόχο βηρυλλίου-9 (9Βe) με δέσμη πυρήνων οξυγόνου-13 (13O). Το φθόριο είναι το χημικό στοιχείο που συμβολίζεται με F και έχει ατομικό αριθμό 9…. Read More ›

Η προέλευση των χημικών στοιχείων στο Σύμπαν

Ομιλητής: Δρ. Νίκος Πράντζος (Institut d’Astrophysique de Paris, Γαλλία) Ημερομηνία: 17/03/2021 – Ώρα: 13:00 Θα παρακολουθήσουμε τις διαδοχικές εναλλαγές του επικρατούντος προτύπου όσον αφορά την παραγωγή των χημικών στοιχείων στο Σύμπαν, μέχρις ότου οι αστρονομικές παρατηρήσεις πείσουν την επιστημονική κοινότητα… Read More ›

Οι «εκτιμήσεις Fermi» …

… για την ενέργεια της ατομικής βόμβας και τον αριθμό ιών SARS-CoV-2 σε όλο τον κόσμο Ατομικές βόμβες και χαρτοπόλεμος Ο Enrico Fermi ήταν Ιταλός φυσικός, με τεράστια συνεισφορά στην Φυσική, που τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ το 1938. Μεταξύ… Read More ›

Μια κατασκοπική ιστορία από τον χώρο της Φυσικής

Ποιος διάσημος φυσικός έδωσε διάλεξη, την οποία παρακολουθούσε ένας οπλισμένος μυστικός πράκτορας, με την εντολή να τον εκτελέσει εφόσον διαπίστωνε πως η έρευνά του ήταν σε καλό δρόμο; (Σήμερα 2 Απριλίου 2021 στις 23:00 στην ΕΡΤ2, και τις επόμενες μέρες… Read More ›

Η Ιστορία της Πυρηνικής Αστροφυσικής

Ομιλητής: Δρ. Νίκος Πράντζος (Institut d’Astrophysique de Paris, Γαλλία) Αίθουσα: Online seminar Περίληψη: Θα παρουσιάσω μια επισκόπηση της εξέλιξης της πυρηνικής αστροφυσικής, από τις αρχές της στη δεκαετία του 1920, μέχρι την ωρίμανσή της στα τέλη της δεκαετιας του 1960…. Read More ›

Παρατηρώντας το βράσιμο ενός αυγού με ακτίνες Χ

Μια τεχνική σκέδασης ακτίνων Χ αποκαλύπτει την εξέλιξη της μετουσίωσης των πρωτεϊνών ενός αυγού Όταν το ασπράδι ενός αυγού μαγειρεύεται, το διαυγές διάλυμα των πρωτεϊνικών μορίων που το συνιστούν γίνεται λευκό, αδιαφανές και συμπαγές. Σπάζουν οι δεσμοί των πρωτεϊνικών μορίων… Read More ›

Μέσα από τον σπασμένο καθρέφτη της ισοτοπικής συμμετρίας

Το 1932, και πριν ακόμα στεγνώσει το μελάνι από την δημοσίευση του James Chadwick με την ανακοίνωση της ανακάλυψης του νετρονίου, o Werner Heisenberg δημοσίευσε το διάσημο άρθρο του για τις πυρηνικές δυνάμεις (Über den Bau der Atomkerne. I). Παρότι… Read More ›

Yποβρύχια «κυνηγόσκυλα»

Μετρήσεις ραδιενέργειας με αυτόνομα ρομπότ στον πυθμένα της θάλασσας Το ερευνητικό πρόγραμμα, στο οποίο έχει δοθεί το πανκ ροκ ακρωνύμιο RAMONES (Radioactivity Monitoring Ocean Ecosystems), θα διαρκέσει 4 χρόνια. Εντοπίζοντας και παρακολουθώντας τις εκλύσεις ραδονίου, μπορεί να γίνει καταγραφή των… Read More ›

Ένας διπλά παράξενος πυρήνας

Τα βαρυόνια είναι σωματίδια σαν τα πρωτόνια και τα νετρόνια που συνίστανται από τρία κουάρκ, όπως επίσης και τα λιγότερο γνωστά υπερόνια, τα οποία περιέχουν τουλάχιστον ένα παράξενο κουάρκ. Οι φυσικοί μελετούν τα υπερόνια για να κατανοήσουν τις αλληλεπιδράσεις των… Read More ›

Φωτογραφίζοντας τον Ήλιο … τη νύχτα

Αυτή είναι μια εικόνα του Ήλιου. Λήφθηκε βράδυ. Με νετρίνα. Τα οποία ταξίδεψαν από τον Ήλιο διαμέσου της Γης, η οποία είναι ουσιαστικά διαφανής στα νετρίνα, για να φτάσουν στον ανιχνευτή Super-Kamiokande. H «φωτογραφική μηχανή» O Super-Kamiokande είναι ένα γιγάντιος… Read More ›

Ραδιενεργά μόρια και θεμελιώδεις συμμετρίες του σύμπαντος

Αν οι νόμοι της φυσικής ήταν απόλυτα συμμετρικοί, η ύλη και η αντιύλη θα είχαν δημιουργηθεί σε ίσες ποσότητες μετά την Μεγάλη Έκρηξη. Όμως, το ορατό σύμπαν αποτελείται από ύλη, με την αντιύλη να αποτελεί πολύ μικρό κλάσμα, η αναλογία… Read More ›

Ψάχνοντας νέα είδη δυνάμεων με παλιές τεχνικές

Ο αριθμός των γνωστών δυνάμεων έχει σταματήσει στον αριθμό τέσσερα μετά την ανακάλυψη της ισχυρής δύναμης στη δεκαετία του 1970. Όμως, ορισμένες νέες θεωρίες προβλέπουν επιπλέον δυνάμεις που είναι ανιχνεύσιμες σε κλίμακες μικρότερες του εκατομμυριοστού του μέτρου. Ο Giorgio Gratta… Read More ›

Πιο κοντά στη κατασκευή πυρηνικών ρολογιών

«Ακτίνες γάμα» με συχνότητες υπεριώδους φωτός Από τους 3300 πυρήνες, που είναι γνωστοί μέχρι σήμερα, μαζί με τους περίπου 184.000 ισομερείς πυρήνες τους (ή τις διεγερμένες καταστάσεις τους), ο πυρήνας του θορίου-229 κατέχει μια μοναδική θέση. Διαθέτει την χαμηλότερη διεγερμένη… Read More ›

Τέλος στην αναζήτηση της διπλής διάσπασης β χωρίς νετρίνα

… από το GERDA Το κυνήγι του πειράματος GERDA (GERmanium Detector Array) για την διπλή διάσπαση βήτα χωρίς νετρίνα φτάνει στο τέλος του, χωρίς να προκύψει απόδειξη ότι τα νετρίνα είναι σωματίδια Majorana (ότι ταυτίζονται δηλαδή με τα αντισωματίδιά τους)…. Read More ›

Γιατί οι γεωφυσικοί ενδιαφέρονται για τα νετρίνα;

Τα νετρίνα παίζουν σπουδαίο ρόλο στην σωματιδιακή φυσική. Το γεγονός ότι διαθέτουν μικρή μεν, αλλά όχι αμελητέα μάζα, αποτελεί την μοναδική αναμφισβήτητη ανακάλυψη που δείχνει ότι υπάρχει άγνωστη φυσική πέραν του Καθιερωμένου Πρότυπου των στοιχειωδών σωματιδίων (σύμφωνα με το οποίο… Read More ›

Μια κρίσιμη πυρηνική αντίδραση στα πρώτα λεπτά της δημιουργίας του σύμπαντος

Το δευτέριο [συμβολίζεται με 2Η ή D] είναι το απλούστερο και το πρώτο στοιχείο που σχηματίστηκε λίγα λεπτά μετά την Μεγάλη Έκρηξη από την σύντηξη ενός πρωτονίου με ένα νετρόνιο. Αυτό συνέβη όταν στο αρχέγονο σύμπαν ο λόγος του αριθμού… Read More ›

Τα δέντρα θυμούνται τα σουπερνόβα

Αστρικές εκρήξεις ίσως ευθύνονται για απότομες αυξήσεις του άνθρακα-14 στους δακτυλίους των δέντρων. Βαγγέλης Πρατικάκης Γιγάντια άστρα που εκρήγνυνται τη στιγμή που πεθαίνουν λούζουν τη Γη με ακτινοβολία και αφήνουν τα ίχνη τους στη βιολογία και τη γεωλογία του πλανήτη,… Read More ›

Πυρηνική Σύντηξη: Ένας ήλιος σε «κουτί» που παράγει ρεύμα

Το ηλεκτρικό ρεύµα είναι παντού: από τις συσκευές στα σπίτια µας έως το…. πλάσµα που τροφοδοτεί τις αντιδράσεις σύντηξης και πιθανώς τα τεράστια κοσµικά µαγνητικά πεδία. Αυτό τουλάχιστον υποστηρίζουν επιστήµονες στο εργαστήριο Φυσικής Πλάσµατος του υπουργείου Ενέργειας των ΗΠΑ, οι… Read More ›

Σμικρύνοντας τους επιταχυντές σωματιδίων

Οι επιταχυντές σωματιδίων δημιουργούν δέσμες ηλεκτρονίων, πρωτονίων και ιόντων υψηλής ενέργειας που με τη σειρά τους χρησιμοποιούνται, στην διερεύνηση των υποατομικών συστατικών της φύσης, στην παραγωγή λέιζερ ακτίνων Χ που φιλμογραφούν άτομα και μόρια κατά τη διάρκεια χημικών αντιδράσεων, στις… Read More ›

Πυρηνικές βόμβες και μονάδες μέτρησης φυσικών μεγεθών

Πως υπολογίζεται η ενέργεια που απελευθερώνεται σε μια έκρηξη … κοιτώντας τις φωτογραφίες της Ένας από τους πιο εντυπωσιακούς τρόπους επίλυσης φυσικών προβλημάτων είναι η μέθοδος της διαστατικής ανάλυσης. Και είναι εντυπωσιακός διότι δεν χρειάζεται να εφαρμοστούν οι φυσικοί νόμοι… Read More ›

ITER: Σε φάση συναρμολόγησης το μεγαλύτερο πρόγραμμα πυρηνικής σύντηξης στον κόσμο

Στην πενταετή φάση συναρμολόγησής του εισήλθε το Iter– το μεγαλύτερο πρόγραμμα πυρηνικής σύντηξης στον κόσμο. Μόλις ολοκληρωθεί, θα είναι σε θέση να αρχίσει την παραγωγή εξαιρετικά θερμού πλάσματος, που απαιτείται για την παραγωγή ενέργειας μέσω σύντηξης. Σύμφωνα με το BBC… Read More ›

Για πρώτη φορά μετρήθηκε ο χρόνος ζωής του νετρονίου στο διάστημα

Ενώ ο χρόνος ζωής του πρωτονίου είναι σίγουρα μεγαλύτερος από την ηλικία του σύμπαντος (απόδειξη αποτελεί το γεγονός ότι διαβάζετε τώρα αυτή την ανάρτηση), ο χρόνος ζωής των νετρονίων έξω από τους πυρήνες των ατόμων, είναι πολύ μικρός: περίπου 15… Read More ›

Νέος επιταχυντής σωματιδίων έξι φορές πιο ισχυρός από τον LHC

Το CERN ενέκρινε την κατασκευή του γιγάντιου επιταχυντή FCC (FUTURE CIRCULAR COLLIDER), μήκους 100 χιλιομέτρων και κόστους 21 δισεκατομμύρια ευρώ Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πυρηνικών Ερευνών (CERN) έκανε ένα σημαντικό βήμα για την κατασκευή ενός νέου κυκλικού υπερ-επιταχυντή σωματιδίων μήκους 100… Read More ›

Η απόδειξη της ύπαρξης του νετρονίου

«Αναλύοντας τα αποτελέσματα πειραμάτων κρούσεων ο Chadwick το 1932 κατέληξε στο συμπέρασμα, ότι στον πυρήνα των ατόμων των στοιχείων υπάρχει εκτός από το πρωτόνιο και ένα άλλο είδος σωματιδίου, που το ονόμασε νετρόνιο. Η μεγάλη επιτυχία του Chadwick δεν ήταν… Read More ›

Ένας διαφορετικός τρόπος σχηματισμού του στοιχείου του άνθρακα στο Σύμπαν

Ένα νέο πείραμα στον επιταχυντή του πανεπιστημίου του Οχάϊο και ένα παλαιότερο «παρόμοιο» πείραμα στον επιταχυντή ΤΑNDEM του ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος Ο άνθρακας (12C), το θεμελιώδες στοιχείο της οργανικής ζωής είτε πρόκειται για τους ανθρώπους είτε για τους κορωνοϊούς, γνωρίζουμε πως… Read More ›

Ένας φορητός ανιχνευτής θερμικών νετρονίων

Οι ανιχνευτές θερμικών νετρονίων είναι ζωτικοί για την ασφάλεια μίας χώρας, καθώς, μεταξύ άλλων, «διαβάζουν» λαθραία πυρηνικά υλικά, ενώ έχουν διάφορες άλλες εφαρμογές. Ερευνητές στις ΗΠΑ, με επικεφαλής έναν Έλληνα χημικό, ανέπτυξαν ένα νέο υλικό, που άνοιξε τον δρόμο για… Read More ›

Η επανεμφάνιση του μυστηριώδους σωματιδίου Χ17

Μια νέα δημοσίευση με τίτλο «New evidence supporting the existence of the hypothetic X17 particle» επαναφέρει στο προσκήνιο το μποζόνιο Χ17 που παρατηρήθηκε στο παρελθόν, κατά την μετάβαση του βηρυλλίου-8 από μια διεγερμένη κατάστασή στην θεμελιώδη (διαβάστε σχετικά: Το ντελίριο… Read More ›

Η αστρονόμος Margaret Burbidge έγινε 100 ετών

Η Αμερικανίδα αστρονόμος Margaret Burbidge – γεννήθηκε στην Βρετανία στις 12/8/1919 -, αφιέρωσε την επιστημονική της έρευνα στην κατανόηση της ύλης των άστρων και των διεργασιών που πραγματοποιούνται στο εσωτερικό τους. Ήταν η πρώτη γυναίκα διευθύντρια του Βασιλικού Αστεροσκοπείου Γκρίνουιτς,… Read More ›

Νέα εκτίμηση για την μάζα του νετρίνου

Σε συνέδριο αστροσωματιδιακής φυσικής που πραγματοποιήθηκε στην Τογιάμα της Ιαπωνίας, η ερευνητική ομάδα του πειράματος KATRIN ανακοίνωσε τους νέους υπολογισμούς της για το εύρος της μάζας ηρεμίας του νετρίνου. Σύμφωνα με την ανακοίνωση «An improved upper limit on the neutrino… Read More ›

Η πρώτη πειραματική ένδειξη ύπαρξης των κοσμικών ακτίνων

15 Σεπτεμβρίου 1910: Ο Theodor Wulf δημοσιεύει τα πρώτα πειράματα σχετικά με την κοσμική ακτινοβολία Σήμερα γνωρίζουμε ότι οι κοσμικές ακτίνες (ή κοσμική ακτινοβολία) είναι στοιχειώδη σωματίδια, πυρήνες και ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία εξωγήινης προέλευσης. Στο ενεργειακό εύρος  των 1012-1015 eV (ηλεκτρονιοβόλτ),… Read More ›

Πόση είναι η ακτίνα του πρωτονίου;

Ερευνητές του πανεπιστημίου York πραγματοποίησαν μια νέα μέτρηση της ακτίνας του πρωτονίου καταλήγοντας στην τιμή: rp = 0.833 ±0.010 fm (1 fm=10–15m) Tο πρωτόνιο δεν είναι στοιχειώδες σωματίδιο, όπως π.χ. το ηλεκτρόνιο. Αυτό σημαίνει πως έχει διαστάσεις, κι αν θεωρήσουμε… Read More ›

Aναζητώντας την σκόνη σβησμένων άστρων στο χιόνι

Το ισότοπο του σιδήρου 60Fe που βρέθηκε στο χιόνι της Ανταρκτικής δημιουργήθηκε από τις εκρήξεις κοντινών υπερκαινοφανών αστέρων (σουπερνόβα) κατά το παρελθόν. Το εύρημα αυτό μπορεί να βοηθήσει την σχετική έρευνα για την προέλευση και τη δομή των διαστρικών νεφών…. Read More ›

Ανιχνεύθηκαν φωτόνια τεράστιας ενέργειας (>100 TeV) από αστροφυσική πηγή

Κινέζοι και Ιάπωνες αστροφυσικοί ανακοίνωσαν ότι ανίχνευσαν πάνω από το Θιβέτ τα υψηλότερης ενέργειας φωτόνια που έχουν δει ποτέ να έρχονται στη Γη από το σύμπαν. Πρόκειται για ακτίνες γάμμα με ενέργειες έως  450 TeV (1 TeV = 1012 eV) , με… Read More ›

Η ψυχρή σύντηξη παραμένει άπιαστο όνειρο

Η Google χρηματοδότησε έρευνα αναβίωσης τριών πειραμάτων του παρελθόντος στα οποία υποτίθεται πως πραγματοποιήθηκε ψυχρή σύντηξη Πριν από τριάντα χρόνια, οι Martin Fleischmann και Stanley Pons έγιναν γνωστοί σε όλο τον κόσμο όταν ισχυρίστηκαν πως κατάφεραν να πραγματοποιήσουν την λεγόμενη… Read More ›

Ένας νέος χάρτης ισοτόπων

Χάρτης νουκλιδίων είναι ένας πίνακας που περιέχει όλα τα γνωστά ισότοπα με τέτοιo τρόπο ώστε η θέση του κάθε νουκλιδίου (οι συντεταγμένες χ,ψ), να προσδιορίζεται από τον αριθμό των νετρονίων και των πρωτονίων που το αποτελούν. Αυτή η αναπαράσταση δίνει… Read More ›

Το ατύχημα του Τσερνομπίλ

Χάρης Βάρβογλης Οι πυρηνικοί αντιδραστήρες είναι μια «καθαρή» πηγή ενέργειας, υπό την έννοια ότι δεν εκπέμπουν διοξείδιο του άνθρακα και άλλους ρύπους που μολύνουν την ατμόσφαιρα. Λειτουργούν με τη διάσπαση μεγάλων ατόμων -κυρίως ουρανίου- σε μικρότερα, διεργασία που απελευθερώνει μεγάλα… Read More ›

Ανιχνευτής σκοτεινής ύλης παρατήρησε μια εξωτική πυρηνική διάσπαση

Ο ανιχνευτής XENON1T που σχεδιάστηκε για να παρατηρήσει σωματίδια σκοτεινής ύλης ανίχνευσε μια σπάνια πυρηνική διάσπαση (την διπλή σύλληψη ηλεκτρονίων με εκπομπή δύο νετρίνων) του ισοτόπου Ξένον-124 (124Xe) προς Τελλούριο-124(124Τe). Ο χρόνος ημιζωής του 124Xe είναι 1,8×1022 χρόνια, κατά ένα… Read More ›

Η ανακάλυψη της πυρηνικής σχάσης

… ανακοινώθηκε στην πέμπτη διάσκεψη της Θεωρητικής Φυσικής στην Ουάσινγκτον σαν σήμερα το 1939 Η ανακάλυψη έγινε από τον Otto Hahn και τον Fritz Strassmann και ερμηνεύτηκε από την Lise Meitner και τον Otto Frish. Ο Δανός φυσικός Niels Bohr… Read More ›

FCC: O αντικαταστάτης του Μεγάλου Επιταχυντή Αδρονίων (LHC)

… στο CERN Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Πυρηνικών Ερευνών (CERN), έδωσε σήμερα, από τη Γενεύη, στη δημοσιότητα, το σχέδιο του για τη δημιουργία ενός μεγαλύτερου κυκλικού επιταχυντή, ο οποίος θα αποτελέσει το διάδοχο του τωρινού Μεγάλου Επιταχυντή Αδρονίων (LHC). Ο προτεινόμενος… Read More ›

Ένας διπλά μαγικός πυρήνας

Το πρώτο αποτέλεσμα του πειράματος HIE-ISOLDE είναι διπλά μαγικό Τα νουκλεόνια (πρωτόνια και νετρόνια) που περιέχονται στους πυρήνες των ατόμων έλκονται μεταξύ τους με την ισχυρή πυρηνική δύναμη, που έχει μεν μικρή εμβέλεια, αλλά είναι η ισχυρότερη από τα άλλα… Read More ›

Το Βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών στην Πειραματική Φυσική

Το Βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών για πρωτότυπη επιστημονική εργασία σε θέμα Πειραματικής Φυσικής απονεμήθηκε στον Θεόδωρο Μερτζιμέκη, για την εργασία του με τίτλο «First cross–section measurements of the reactions 107,109Ag(p,γ) 108,110Cd at energies relevant to the p process» , Physical Review C96, 035806 (2017). Το πείραμα των A. Khaliel, T. J…. Read More ›

Πειράματα ανίχνευσης σκοτεινής ύλης: COSINE-100 εναντίον DAMA

Το πείραμα DAMA εδώ και χρόνια (από το 1995) προσπαθεί να ανιχνεύσει σωματίδια σκοτεινής κάτω από το βουνό Gran Sasso της Ιταλίας. Πρόκειται για το μοναδικό πείραμα ανίχνευσης σκοτεινής ύλης του οποίου οι ερευνητές ισχυρίστηκαν πως εντόπισαν κάποιο σήμα που… Read More ›

Η εποχή της ατομικής ενέργειας

Χάρης Βάρβογλης Όταν ακούμε το όνομα του Einstein, οι περισσότεροι από εμάς φέρνουμε στο μυαλό μας την περίφημη σχέση E = mc2, αυτή που προβλέπει ότι μάζα και ενέργεια είναι ισοδύναμες ποσότητες με συντελεστή αναλογίας την ταχύτητα του φωτός στο… Read More ›

Παρατηρώντας την ανάκρουση αιωρούμενων ραδιενεργών σωματιδίων

… σε οπτικές παγίδες Με τις σημερινές μεθόδους της πυρηνικής φασματοσκοπίας είναι δυνατή η ανάλυση της διάσπασης ραδιενεργών πυρήνων με εξαιρετική ακρίβεια. Όμως πολλές από αυτές τις δοκιμασμένες στην πράξη τεχνικές, αποτυγχάνουν όταν απαιτείται η ανάλυση του ραδιενεργού περιεχομένου ενός μικρού… Read More ›