ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΗ ΣΩΜΑΤΙΑ

Ανακαλύφθηκε ένα σπάνιο «εξωτικό» σωματίδιο με τέσσερα κουάρκ

Οι φυσικοί ανακάλυψαν, με τη βοήθεια του Μεγάλου Επιταχυντή Αδρονίων (LHC) του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Πυρηνικών Ερευνών (CERN), ακόμη ένα σπάνιο σωματίδιο που αποτελείται από τέσσερα κουάρκ. Πρόκειται για το 62ο σωματίδιο (αδρόνιο) που ανακαλύπτεται στον μεγάλο επιταχυντή. Η ανακοίνωση έγινε… Read More ›

Στους ώμους γιγάντων: Ο Steven Weinberg εξηγεί τον κόσμο

Ο βραβευμένος με Νόμπελ Steven Weinberg (1933-2021) ήταν ένας από τους κορυφαίους θεωρητικούς φυσικούς στον κόσμo. Μεταξύ πολλών άλλων, (συν-)ανακάλυψε την θεωρία της ηλεκτρασθενούς αλληλεπίδρασης που ενοποιεί τον ηλεκτρομαγνητισμό και την ασθενή πυρηνική δύναμη, έναν κεντρικό πυλώνα του Καθιερωμένου Προτύπου… Read More ›

Ονειροπόλος μιας τελικής θεωρίας

Χτες ανακοινώθηκε η δυσάρεστη είδηση ότι ο Steven Weinberg, ένας από τους μεγαλύτερους φυσικούς της εποχής μας, έφυγε από τη ζωή. Η σκηνοθέτης Molly Murphy δημιούργησε πρόσφατα μια ταινία κινουμένων σχεδίων με αφηγητή τον νομπελίστα φυσικό. Ας ακούσουμε λοιπόν τον… Read More ›

Steven Weinberg (1933-2021)

«(…) Eίναι ακατανίκητη η επιθυμία του ανθρώπινου γένους να πιστεύει ότι έχει κάποια ξεχωριστή σχέση με το Σύμπαν, ότι η ανθρώπινη ζωή δεν είναι τίποτε περισσότερο ή λιγότερο από το αποτέλεσμα μιας σύμπτωσης τυχαίων γεγονότων, τα οποία φτάνουν πίσω στα… Read More ›

Το Καθιερωμένο Πρότυπο: Η πιο επιτυχημένη επιστημονική θεωρία

Στο βίντεο που ακολουθεί, ο φυσικός David Tong από το Πανεπιστήμιο του Cambridge μας παρουσιάζει το Καθιερωμένο Πρότυπο της Φυσικής των Στοιχειωδών Σωματιδίων – την πιο επιτυχημένη επιστημονική θεωρία όλων των εποχών. Το Καθιερωμένο Πρότυπο που περιγράφει τα θεμελιώδη συστατικά… Read More ›

Το κινητό τηλέφωνο ως ανιχνευτής στοιχειωδών σωματιδίων

Μπορεί το κινητό μας να ανιχνεύσει σωματίδια; Τα μιόνια, είναι αρνητικά φορτισμένα σωματίδια που μοιάζουν με το ηλεκτρόνιο αλλά έχουν 200 φορές μεγαλύτερη μάζα. Τα σωματίδια αυτά που έχουν έλαχιστο χρόνο ζωής (2.2 µs), παράγονται στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας, όταν… Read More ›

Σάββας Δημόπουλος: Περί σωματιδιακής φυσικής

H διάλεξη του Σάββα Δημόπουλου στο συνέδριο του CERN ‘Perspectives on Quantum Sensing and Computation for Particle Physics‘. Το θέμα του συνεδρίου που ολοκληρώνεται στις 16 Ιουλίου, είναι ο ταχύτατα αναπτυσσόμενος τομέας της κβαντικής τεχνολογίας και ειδικότερα, ο ρόλος που… Read More ›

H ακριβέστερη μέτρηση του χρόνου ζωής των νετρονίων

Tα νετρόνια είναι ασταθή σωματίδια όταν βρίσκονται έξω από τον πυρήνα των ατόμων. Όταν ένα νετρόνιο διασπάται, μεταπίπτει σε πρωτόνιο εκπέμποντας ένα ηλεκτρόνιο και ένα αντι-νετρίνο: Ο ακριβής προσδιορισμός του χρόνου ζωής των νετρονίων είναι μια από τις δυσκολότερες μετρήσεις… Read More ›

Τι είναι το φωτόνιο;

Μπορεί το στοιχειώδες σωματίδιο του φωτός να είναι τόσο συνηθισμένο, κρύβει όμως και πολλές εκπλήξεις. Αυτό που οι φυσικοί αποκαλούν φωτόνια, είναι αυτό που σε απλή γλώσσα ονομάζουμε φως. Ως κβάντα φωτός, τα φωτόνια είναι τα μικρότερα δυνατά πακέτα ηλεκτρομαγνητικής… Read More ›

Μια πρόταση υπερπαραγωγής αντινετρονίων και υπερονίων

Τα αντινετρόνια και τα υπερόνια είναι δύσκολο να παραχθούν και να μελετηθούν, αλλά οι ερευνητές προτείνουν μια νέα μέθοδο παραγωγής αυτών των σωματιδίων χρησιμοποιώντας τους υπάρχοντες επιταχυντές. Για να μελετήσουν σωματίδια που δεν υπάρχουν ελεύθερα στη φύση, οι φυσικοί πρέπει… Read More ›

Το μέλλον της φυσικής των στοιχειωδών σωματιδίων

Η ορατή ύλη στο Σύμπαν περιγράφεται από το Καθιερωμένο Πρότυπο των Στοιχειωδών σωματιδίων, το οποίο ολοκληρώθηκε με την ανακάλυψη του μποζονίου Higgs. Ωστόσο, η ανακάλυψή του αφήνει πολλούς άλυτους γρίφους, πρόσφατα πειράματα φαίνεται να δείχνουν ασυμφωνίες με το Καθιερωμένο Πρότυπο… Read More ›

Ένας υπερ-επιταχυντής σωματιδίων στην Σελήνη

Γιατί κάποιοι φυσικοί δεν απορρίπτουν την συζήτηση για την κατασκευή ενός επιταχυντή σωματιδίων στην Σελήνη; Γιατί στην Σελήνη επικρατούν πολλές από τις συνθήκες που απαιτούνται για πειράματα σύγκρουσης σωματιδίων. Τέτοιες είναι οι εξαιρετικά χαμηλές θερμοκρασίες – απαραίτητες για την λειτουργία… Read More ›

To LHCb μέτρησε την πιο μικρή διαφορά μαζών μεταξύ σωματιδίων

Η ερευνητική ομάδα του LHCb (το b από το beauty) κατάφερε να μετρήσει μια ελάχιστη διαφορά μάζας μεταξύ δύο σωματιδίων, ίση με 0,00000000000000000000000000000000000001 γραμμάρια – ή συντομογραφικά 10-38g (ή 6,4×10-6 eV). Το αποτέλεσμα αποτελεί ορόσημο στην μελέτη του τρόπου με τον… Read More ›

H γοητευτική διάσπαση του μποζονίου Higgs

Το κλειδί για την κατανόηση του μποζονίου Higgs και ο ρόλος του στο Καθιερωμένο Πρότυπο είναι η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο αλληλεπιδρά με σωματίδια της ύλης, τα κουάρκ και τα λεπτόνια. Υπάρχουν τρεις γενιές σωματιδίων ύλης, από την… Read More ›

Μια νέα διάσταση στο σύμπαν που βλέπουν μόνο οι σκοτεινές δυνάμεις

… και η σκοτεινή ύλη Παρότι τo 25% του σύμπαντος συνίσταται από σκοτεινή ύλη γνωρίζουμε ελάχιστα πράγματα σχετικά με αυτή. Είναι αόρατη στα τηλεσκόπια γιατί δεν απορροφά ούτε εκπέμπει ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία. Ξέρουμε ότι υπάρχει, αφού αλληλεπιδρά βαρυτικά με την συνηθισμένη… Read More ›

Ποιό είναι το βαρύτερο νετρίνο;

Η ερώτηση φαίνεται απλοϊκή, αλλά οι φυσικοί δεν γνωρίζουν ακόμη την απάντηση. Ελπίζουν στις μετρήσεις των νέων πειραμάτων. Τα νετρίνα είναι εξαιρετικά άφθονα στο σύμπαν μας. Σπάνια αλληλεπιδρούν με την ύλη και είναι τουλάχιστον 500.000 φορές ελαφρύτερα από τα ηλεκτρόνια…. Read More ›

Πόσο μεγάλα είναι τα σωματίδια άλφα;

Το μέγεθος των σωματιδίων α (πυρήνες ατόμων ηλίου) προσδιορίστηκε με εξαιρετική ακρίβεια χρησιμοποιώντας εξωτικά άτομα ηλίου, όπου ένα ηλεκτρόνιο του ατόμου του ηλίου αντικαθίσταται με τον βαρύτερο ξάδελφό του, ένα μιόνιο. Το ήλιο-4 (He) είναι το δεύτερο πιο άφθονο στοιχείο… Read More ›

Μια σύντομη σκιαγράφηση της πορείας του Γ. Τικτόπουλου

Ο Γ. Τικτόπουλος γεννήθηκε το 1931 στη Θεσσαλονίκη, με απώτερη καταγωγή από την Ιμέρα του Πόντου. Σπούδασε Μηχανολόγος-Ηλεκτρολόγος στο ΕΜΠ και άσκησε για ένα μικρό διάστημα το επάγγελμα του Μηχανικού, ενώ παράλληλα σπούδαζε Μαθηματικά. Το 1960 αποφάσισε ότι η πραγματική… Read More ›

Εισαγωγή στην σωματιδιακή φυσική

Μια εισαγωγή στη φυσική των σωματιδίων από τον David Tong, χρησιμοποιώντας μαθηματικά Λυκείου. Περιεχόμενα 1. Introduction: :   PDFQuantum fields and natural units.Some history: X-rays, alpha and beta radiation, the electron, the proton, and the neutron. 2. A First Look at Quantum… Read More ›

Σκοτεινή ύλη κάτω από τον «μεγάλο βράχο»

Τα πειράματα της άμεσης ανίχνευσης σκοτεινής ύλης προσπαθούν να μετρήσουν την ενέργεια που απελευθερώνεται στον ανιχνευτή από τα σωματίδια της σκοτεινής ύλης όταν σκεδάζονται από τους πυρήνες του υλικού του ανιχνευτή. Με την χοντροκομμένη οπτική ενός θεωρητικού φυσικού, ένας ανιχνευτής… Read More ›

Οι εξωπλανήτες ως ανιχνευτές σκοτεινής ύλης

Είμαστε μόνοι στο σύμπαν; Αυτή η ερώτηση καθοδηγεί την έρευνα ανακάλυψης όλο και περισσότερων εξωπλανητών και την αναζήτηση μεταξύ αυτών ενός πλανήτη παρόμοιο με τον δικό μας. Όμως, είτε βρεθεί είτε όχι κάποτε εξωγήινη ζωή, οι επιστημονικές εξελίξεις από την… Read More ›

Η μαγεία της κβαντομηχανικής

Ο ακριβής προσδιορισμός της ταλάντωσης «Ένα φαινόμενο στο οποίο η κβαντική μηχανική δίνει την πιο αξιοθαύμαστη πρόβλεψη» – Richard Feynman Η ερευνητική ομάδα των φυσικών του πειράματος LHCb δημοσίευσε χθες τα αποτελέσματα μιας εργασίας όπου αναφέρεται ο ακριβής προσδιορισμός της… Read More ›

Το πείραμα Muon g-2 βρίσκει ισχυρές ενδείξεις για νέα φυσική

Τα πρώτα αποτελέσματα του πειράματος Muon g-2 στο Fermilab επιβεβαιώνουν το αποτέλεσμα του πειράματος που πραγματοποιήθηκε στο Brookhaven National Lab πριν από δύο δεκαετίες. Τα πειράματα αυτά μετρούν την ανώμαλη μαγνητική ροπή του μιονίου βρίσκοντας μια τιμή που διαφέρει από… Read More ›

Το θαυμαστό μιόνιο και το μυστήριο με τον «μαγνητισμό» του

Τα πρώτα αποτελέσματα από το πείραμα Muon g-2 στο Fermilab κλονίζουν το Καθιερωμένο Πρότυπο των στοιχειωδών σωματιδίων! Το μιόνιο (συμβολίζεται με το ελληνικό γράμμα μ – αγγλική ονομασία muon) είναι στοιχειώδες σωματίδιο παρόμοιο με το ηλεκτρόνιο, με αρνητικό ηλεκτρικό φορτίο -1 και… Read More ›

Η σχέση Koide: μια μυστηριώδης εμπειρική εξίσωση

Θεωρούμε την έκφραση:  όπου α, b και c τρεις τυχαίοι θετικοί αριθμοί. Να δείξετε ότι:  Στο τέλος της ανάρτησης υπάρχει μια υπόδειξη … αλλά μέχρι να φτάσουμε εκεί ας δούμε πως η παραπάνω έκφραση σχετίζεται με την φυσική των στοιχειωδών… Read More ›

Κυνηγώντας νετρίνα κάτω από την βαθύτερη λίμνη του κόσμου

Ρώσοι επιστήμονες επιχειρούν να χαρτογραφήσουν το σύμπαν με ένα φιλόδοξο πρόγραμμα στην τεράστια λίμνη της Ρωσίας ANTON TROIANOVSKI / THE NEW YORK TIMES Στη λίμνη Βαϊκάλη της Ρωσίας, τη βαθύτερη του κόσμου, γυάλινες σφαίρες μεγέθους μιας μπάλας παραλίας βυθίζονται σε… Read More ›

Ο θεωρητικός φυσικός Δημήτρης Νανόπουλος

Ο Δημήτρης Νανόπουλος, κορυφαίος καθηγητής Θεωρητικής Φυσικής, αναλύει την διαδρομή του. Μιλά για το πώς έφτασε από την Αθήνα να διδάσκει στα μεγαλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου, αλλά και για τη σημαντική του συμμετοχή στο μεγαλύτερο επιστημονικό πείραμα του κόσμου στο… Read More ›

Το πείραμα ATLAS ψάχνει για ζεύγη σωματιδίων Higgs

Ένα κλάσμα του δευτερολέπτου μετά τη Μεγάλη Έκρηξη, το Σύμπαν γνώρισε μια μετατροπή φάσης προς μια κατάσταση ελάχιστης ενέργειας, όπου τα σωματίδια της ύλης αλληλεπιδρούν με το πεδίο Higgs για να αποκτήσουν μάζα. Έκτοτε, ζούμε σ’ αυτήν την ενεργειακή κατάσταση…. Read More ›

Βρέθηκε η 5η δύναμη στο πείραμα LHCb;

Φαίνεται πιθανή η παραβίαση της διατήρησης λεπτονικής γεύσης – που σημαίνει την ύπαρξη νέας δύναμης (και νέων σωματιδίων) στη φύση Χτες, το πείραμα LHCb (Large Hadron Collider Beauty) ανακοίνωσε νέα αποτελέσματα, τα οποία εφόσον επιβεβαιωθούν, θα αποδεικνύουν την παραβίαση της… Read More ›

Γιάννης Ηλιόπουλος: «Μηδείς ἀγεωμέτρητος»

Φυσική και Γεωμετρία Η ομιλία του Γιάννη Ηλιόπουλου (École Normale Supérieure, Paris, France), στην Επιστημονική Ημερίδα για τον εορτασμό των 50 ετών από την Ίδρυση του Τμήματος Φυσικής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων : Οι διαφάνειες της ομιλίας: Click to access cea6cea5cea3ce99ce9ace97-ce9ace91ce99-ce93ce95cea9ce9cce95cea4cea1ce99ce91.pdf… Read More ›

Πόσα είδη σωματιδίων Higgs υπάρχουν;

Στην θεωρία της φυσικής των σωματιδίων (ή Καθιερωμένο Πρότυπο) απαιτείται τουλάχιστον ένα μποζόνιο Higgs για να εξηγήσει τις μάζες των θεμελιωδών σωματιδίων. Ωστόσο, δεν υπάρχει κανένας λόγος για τον οποίο πρέπει να υπάρχει ακριβώς ένα σωματίδιο Higgs. Αντιθέτως, πολλές θεωρίες… Read More ›

Ανακοίνωσαν την ανακάλυψη του σωματιδίου Odderon

Επί 50 χρόνια, η επιστημονική κοινότητα αναζητούσε ανεπιτυχώς το ‘σωματίδιο’ Odderon. Πριν από ένα μήνα περίπου, μια σουηδo-ουγγρική ερευνητική ομάδα υποστήριξε σε δημοσίευσή της, ότι ανακάλυψε το μυθικό σωματίδιο, μετά από διεξοδική ανάλυση πειραματικών δεδομένων από τον Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων… Read More ›

Πώς διαβάζονται τα διαγράμματα Feynman

Τα διαγράμματα Feynman είναι μια εικονική αναπαράσταση που περιγράφει την συμπεριφορά και την αλληλεπίδραση των στοιχειωδών σωματιδίων. Τα παρουσίασε για πρώτη φορά ο Richard Feynman το 1948 οπτικοποιώντας τις πολύπλοκες εξισώσεις που περιγράφουν τις αντίστοιχες αλληλεπιδράσεις των σωματιδίων που συμμετέχουν… Read More ›

Ένα «κουνούπι» με ταχύτητα 8,2 Μαχ

Σωματίδιο αντιύλης «τερατώδους» ενέργειας ανιχνεύθηκε στην Ανταρκτική Ένα αντινετρίνο έφτασε στη Γη με ενέργεια ίση με την κινητική ενέργεια ενός κουνουπιού ταχύτητας 8,2 Mach – τόση ενέργεια στον κόσμο των σωματιδίων θεωρείται ‘εκκωφαντικά’ τεράστια – και συγκρούστηκε με ένα ηλεκτρόνιο… Read More ›

Νέο τετρακουάρκ ανιχνεύθηκε σε συγκρούσεις ηλεκτρονίων-ποζιτρονίων

Η δημιουργία σωματιδίων αποτελούμενων από νέους συνδυασμούς κουάρκ σε συγκρούσεις σωματιδίων υψηλής ενέργειας επιτρέπει στους φυσικούς να αναπτύξουν θεωρίες κβαντικής χρωμοδυναμικής, οι οποίες περιγράφουν την αλληλεπίδραση μεταξύ κουάρκ και γλοιονίων. Η ερευνητική ομάδα BESIII στον Beijing Electron Positron Collider στην… Read More ›

Ανίχνευση νετρίνων υψηλής ενέργειας από το παρατηρητήριο IceCube στο Νότιο Πόλο

Animation (DESY, Science Communication Lab): Καθώς το άστρο πλησιάζει την μαύρη τρύπα, οι τεράστιες παλιρροιακές δυνάμεις το παραμορφώνουν όλο και περισσότερο έως ότου τελικά κομματιαστεί. Τα μισά από τα αστρικά συντρίμμια εκτοξεύονται στο διάστημα, ενώ τα υπόλοιπα σχηματίζουν έναν περιστρεφόμενο… Read More ›

Ένας διπλά παράξενος πυρήνας

Τα βαρυόνια είναι σωματίδια σαν τα πρωτόνια και τα νετρόνια που συνίστανται από τρία κουάρκ, όπως επίσης και τα λιγότερο γνωστά υπερόνια, τα οποία περιέχουν τουλάχιστον ένα παράξενο κουάρκ. Οι φυσικοί μελετούν τα υπερόνια για να κατανοήσουν τις αλληλεπιδράσεις των… Read More ›

Φωτογραφίζοντας τον Ήλιο … τη νύχτα

Αυτή είναι μια εικόνα του Ήλιου. Λήφθηκε βράδυ. Με νετρίνα. Τα οποία ταξίδεψαν από τον Ήλιο διαμέσου της Γης, η οποία είναι ουσιαστικά διαφανής στα νετρίνα, για να φτάσουν στον ανιχνευτή Super-Kamiokande. H «φωτογραφική μηχανή» O Super-Kamiokande είναι ένα γιγάντιος… Read More ›

Τι είναι ένα στοιχειώδες σωματίδιο;

Στην φαινομενικά απλούστατη ερώτηση «τι είναι ένα σωματίδιο;», έχουν δοθεί διάφορες απαντήσεις όπως: ένα σημειακό αντικείμενο, μια διέγερση ενός πεδίου, μια έννοια καθαρών μαθηματικών που διεισδύει στην πραγματικότητα. Όμως η σημερινή αντίληψη των φυσικών για το τι είναι ένα σωματίδιο… Read More ›

Οι ακτίνες Χ από άστρα νετρονίων μπορεί να σημαίνουν αξιόνια

… ένα νέο είδος σωματιδίων που θα μπορούσε να εξηγήσει τη σκοτεινή ύλη Οι προερχόμενες από άστρα νετρονίων μυστηριώδεις ακτίνες Χ, μπορεί να είναι η πρώτη απόδειξη ύπαρξης των αξιονίων, των υποθετικών σωματιδίων που πολλοί φυσικοί πιστεύουν ότι αποτελούν την… Read More ›

Μήπως είδατε την SUSY;

Αναζητώντας την υπερσυμμετρία H θεωρία που περιγράφει τις αλληλεπιδράσεις και την συμπεριφορά των στοιχειωδών σωματιδίων, το Καθιερωμένο Πρότυπο των στοιχειωδών σωματιδίων, είναι μεν πολύ επιτυχημένο αλλά και εμφανώς ατελές. Οι προβλέψεις του έχουν συνδέσει μεταξύ τους πολλά από τα γνωστά… Read More ›

Μουσική εμπνευσμένη από τα νετρίνα

Ο David Ibbett είναι μουσικός συνθέτης. Δημιουργεί ένα μίγμα κλασικής και ηλεκτρονικής μουσικής εμπνεόμενος από την επιστήμη. Ο Ibbett επισκέφθηκε το εργαστήριο Fermilab τον Ιανουάριο του 2020 για να μάθει περισσότερα σχετικά με τα νετρίνα και άρχισε να δουλεύει τις… Read More ›

Frank Wilczek: Γιατί η φυσική είναι όμορφη

To 1972, o 21χρονος Frank Wilczek και ο υπεύθυνος της διδακτορικής διατριβής του, David Gross, ανακάλυψαν την βασική θεωρία της ισχυρής δύναμης – τον τελικό πυλώνα του Καθιερωμένου Προτύπου των στοιχειωδών σωματιδίων. Οι Wilczek και Gross (μαζί με τον David… Read More ›

Ραδιενεργά μόρια και θεμελιώδεις συμμετρίες του σύμπαντος

Αν οι νόμοι της φυσικής ήταν απόλυτα συμμετρικοί, η ύλη και η αντιύλη θα είχαν δημιουργηθεί σε ίσες ποσότητες μετά την Μεγάλη Έκρηξη. Όμως, το ορατό σύμπαν αποτελείται από ύλη, με την αντιύλη να αποτελεί πολύ μικρό κλάσμα, η αναλογία… Read More ›

Ψάχνοντας νέα είδη δυνάμεων με παλιές τεχνικές

Ο αριθμός των γνωστών δυνάμεων έχει σταματήσει στον αριθμό τέσσερα μετά την ανακάλυψη της ισχυρής δύναμης στη δεκαετία του 1970. Όμως, ορισμένες νέες θεωρίες προβλέπουν επιπλέον δυνάμεις που είναι ανιχνεύσιμες σε κλίμακες μικρότερες του εκατομμυριοστού του μέτρου. Ο Giorgio Gratta… Read More ›

Μερικές ανακαλύψεις στη Φυσική του 2020

… σχετικά με την επίλυση παραδόξων μαύρων τρυπών, τους υπεραγωγούς σε θερμοκρασίες δωματίου, τα πρώτα βήματα για μια απόδραση από την φυλακή του χρόνου, την αποκάλυψη πηγής ταχέων και ισχυρότατων εκρήξεων ραδιοκυμάτων, την ένδειξη ύπαρξης ενός τρίτου είδους σωματιδίων και… Read More ›

GRAND: Μια γιγαντιαία συστοιχία ραδιοτηλεσκοπίων για την ανίχνευση νετρίνων

Το πρόγραμμα της τεράστιας διάταξης ραδιοτηλεσκοπίων ονομάζεται GRAND (Giant Radio Array Giant Radio Array for Neutrino Detection) και θα καλύπτει μια περιοχή έως και 200.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα με σκοπό την ανίχνευση νετρίνων του ταυ – με ενέργεια μεγαλύτερη από 1… Read More ›

Τέλος στην αναζήτηση της διπλής διάσπασης β χωρίς νετρίνα

… από το GERDA Το κυνήγι του πειράματος GERDA (GERmanium Detector Array) για την διπλή διάσπαση βήτα χωρίς νετρίνα φτάνει στο τέλος του, χωρίς να προκύψει απόδειξη ότι τα νετρίνα είναι σωματίδια Majorana (ότι ταυτίζονται δηλαδή με τα αντισωματίδιά τους)…. Read More ›

Προσομοίωση σωματιδιακής φυσικής με κβαντικούς υπολογιστές

Όταν βαρέα ιόντα με ταχύτητες κοντά στην ταχύτητα του φωτός συγκρούονται σε έναν επιταχυντή σωματιδίων, παράγουν ένα σχεδόν τέλειο ρευστό μέσα στο οποίο κολυμπούν διάφορα στοιχειώδη σωματίδια. Για γίνει ακριβής προσομοίωση έστω και μιας ‘μικροσκοπικής σταγόνας’ αυτού του θερμού και… Read More ›

Χατ τρικ στην ανίχνευση μποζονίων

Παρατηρήθηκε για πρώτη φορά η σπάνια ταυτόχρονη παραγωγή τριών μποζονίων (φορέων της ασθενούς αλληλεπίδρασης) σε συγκρούσεις μεταξύ πρωτονίων Το Καθιερωμένο Πρότυπο, η αποτελεσματικότερη θεωρία που περιγράφει τις θεμελιώδεις αλληλεπιδράσεις των στοιχειωδών σωματιδίων, προβλέπει την ύπαρξη αλληλεπιδράσεων που είναι γνωστές ως «τρι-μποζονικές… Read More ›

Οι φυσικοί μέτρησαν τον «μαγικό αριθμό» που καθορίζει το σύμπαν

… με εκπληκτική ακρίβεια Μια ομάδα φυσικών στο Παρίσι πραγματοποίησε την ακριβέστερη μέτρηση της σταθεράς λεπτής υφής, ‘σκοτώνοντας’ τις ελπίδες για την ανακάλυψη κάποιου νέου είδους δύναμης στη φύση. Η σταθερά λεπτής υφής συμβολίζεται με το ελληνικό γράμμα α και… Read More ›

Είναι η υπερσυμμετρία πραγματική;

Στο βίντεο που ακολουθεί, ο Dr. Don Lincoln από το Fermilab εξηγεί: τι είναι η υπερσυμμετρία και ποια προβλήματα σκοπεύει να λύσει: διαβάστε επίσης και δείτε ένα παλαιότερο βίντεο του Don Lincoln ΕΔΩ: Γιατί Υπερσυμμετρία;

Η σωματιδιακή φυσική σώζει ζωές

Σε τι χρησιμεύει η έρευνά σας; Αυτή είναι μια προβοκατόρικη ερώτηση που τίθεται συχνά σε φυσικούς που ασχολούνται με στοιχειώδη σωματίδια. Στο βίντεο που ακολουθεί η φυσικός του Fermilab, Jennifer Raaf, παρουσιάζει μερικές ιατρικές εφαρμογές που οφείλονται στην βασική επιστημονική… Read More ›

Νέα θεωρία για την προέλευση της Σκοτεινής Ύλης

Η νέα θεωρία των φυσικών Michael J. Baker, Joachim Kopp, και Andrew J. Long δημοσιεύθηκε στο Physical Review Letters και περιγράφει το πως οι διαστελλόμενες φυσαλίδες εξαιτίας της μετατροπής φάσης στο αρχέγονο σύμπαν μπορεί να είναι το κλειδί για την… Read More ›

Νετρίνα και τηλεσκόπια νετρίνων

Είναι άραγε δυνατό να «δούμε» το Σύμπαν με «άλλα μάτια» και να συλλέξουμε πληροφορίες που δεν μεταδίδονται με τη μορφή της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας, της κοσμικής ακτινοβολίας και των βαρυτικών κυμάτων; του Αλέξη Δεληβοριά, Διδάκτορα Φυσικής – https://www.eef.edu.gr/el/arthra/netrina-kai-tileskopia-netrinon/ Τα περισσότερα από… Read More ›

Οι θεωρητικοί φυσικοί πετούν την μπάλα στο γήπεδο των πειραματικών

… σχετικά με το πιθανό σήμα σκοτεινής ύλης στο πείραμα XENON1T Στις 16 Ιουνίου 2020 το πείραμα XENON1T, που χρησιμοποιεί έναν από τους πιο ευαίσθητους ανιχνευτές σκοτεινής ύλης, ανέφερε ένα σήμα ανεξήγητο σύμφωνα με την γνωστή θεωρία της φυσικής [διαβάστε… Read More ›

Δεν υπάρχει «στείρο» (sterile) νετρίνο

… στα δεδομένα του ανιχνευτή IceCube Η ανάλυση περισσότερων από 300.000 ανιχνεύσεεων νετρίνων του μιονίου, δεν επιβεβαιώνει την ύπαρξη των «στείρων» νετρίνων – ένα αποτέλεσμα που έρχεται σε αντίθεση με άλλα πειράματα. Πειράματα που μελετούν τις ταλαντώσεις των νετρίνων είχαν… Read More ›

Πόσο μεγάλο μπορεί να είναι ένα στοιχειώδες σωματίδιο;

Τα στοιχειώδη σωματίδια είναι υλικά αντικείμενα που δεν διαθέτουν εσωτερική δομή. Ωστόσο, τα λίγα σωματίδια που οι επιστήμονες θεωρούν ως στοιχειώδη εμφανίζονται με διαφορετικά φυσικά μεγέθη. Για παράδειγμα, η διαφορά των μαζών μεταξύ του ηλεκτρονίου και του κορυφαίου (top) κουάρκ… Read More ›

Σμικρύνοντας τους επιταχυντές σωματιδίων

Οι επιταχυντές σωματιδίων δημιουργούν δέσμες ηλεκτρονίων, πρωτονίων και ιόντων υψηλής ενέργειας που με τη σειρά τους χρησιμοποιούνται, στην διερεύνηση των υποατομικών συστατικών της φύσης, στην παραγωγή λέιζερ ακτίνων Χ που φιλμογραφούν άτομα και μόρια κατά τη διάρκεια χημικών αντιδράσεων, στις… Read More ›

Ένα ξεχωριστό βραβείο για τον Steven Weinberg

… και τα υπόλοιπα βραβεία Breakthrough σχετικά με την Φυσική (νεώτερη ενημέρωση 11/9/2020) Απονεμήθηκαν τα επιστημονικά Βραβεία Breakthrough, γνωστά και ως «Όσκαρ της Επιστήμης». Τα βραβεία δημιουργήθηκαν το 2012 με βασικό χρηματοδότη τον ρώσο δισεκατομμυριούχο και πρώην θεωρητικό φυσικό Γιούρι… Read More ›

Ένας λεπτός γρίφος για το ποζιτρόνιουμ

Μια μέτρηση υψηλής ακρίβειας για την λεπτή υφή του ατόμου ποζιτρόνιουμ αποκαλύπτει μια προβληματική ασυμφωνία με τις προβλέψεις της κβαντικής ηλεκτροδυναμικής (QED) To ποζιτρόνιουμ είναι ένα άτομο που μοιάζει με το άτομο του υδρογόνου. Αποτελείται από ένα ηλεκτρόνιο και ένα… Read More ›

Μειώνονται οι πιθανότητες ύπαρξης του στείρου (sterile) νετρίνο

Τα πειράματα με νετρίνα θέτουν τα πιο αυστηρά μέχρι σήμερα όρια για το υποθετικό τέταρτο νετρίνο, χωρίς όμως να αποκλείουν την πιθανότητα ύπαρξής του. Οι φυσικοί γνωρίζουν αρκετά πράγματα για τα νετρίνα. Είναι στοιχειώδη σωματίδια που «κυκλοφορούν» παντού, αλλά σπάνια… Read More ›

Το μισό μποζόνιο Higgs και η σκοτεινή πλευρά των αλληλεπιδράσεων

Πέρασαν οκτώ χρόνια από την ανακοίνωση της ανίχνευσης του μποζονίου Higgs από τον Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων στο CERN. Από τότε τα σχετικά πειραματικά δεδομένα δεκαπλασιάστηκαν και η ενέργεια σύγκρουσης των δεσμών πρωτονίων σχεδόν διπλασιάστηκε.  Έτσι, οι φυσικοί του πειράματος CMS προσπαθούν… Read More ›

Μια χιονόμπαλα από νετρίνα

Τρισεκατομμύρια νετρίνα διασχίζουν το πρόσωπό σας αυτή τη στιγμή που διαβάζετε αυτές τις γραμμές. Τα περισσότερα εκπέμπονται από τον ήλιο. Από αυτά τα νετρίνα, τα 100 δισεκατομμύρια ανά δευτερόλεπτο διασχίζουν μόνο το ένα μάτι σας. Και γιατί δεν τα αισθανόμαστε… Read More ›

Αξιόνια, σκοτεινή ύλη και θεωρία των χορδών

Με την ευκαιρία της δημοσίευσης των μετρήσεων από την ομάδα ΧΕΝΟΝ1Τ, το ΒΗΜΑ-Science έθεσε κάποιες σχετικές με το θέμα ερωτήσεις στον κ. Αλέξανδρο Κεχαγιά, καθηγητή Φυσικής στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και συνεργάτη του Center for Astroparticle Physics της Γενεύης. Αν… Read More ›

Ανακαλύφθηκε ένας νέος τύπος τετρακουάρκ

To LHCb παρατήρησε για πρώτη φορά ένα εξωτικό σωματίδιο που αποτελείται από 4 γοητευτικά κουάρκ. Σύμφωνα με την δημοσίευση της ομάδας LHCb [Observation of structure in the J/ψ-pair mass spectrum] μάλλον πρόκειται για το πρώτο ανακαλυφθέν σωματίδιο μιας νέας κατηγορίας… Read More ›

Ο νέος επιταχυντής PIP-II στο Fermilab (βίντεο)

To ερευνητικό πρόγραμμα Proton Improvement Plan-II (PIP-II) στο Fermilab περιλαμβάνει την κατασκευή ενός επιταχυντή σωματιδίων μήκους 215 μέτρων που θα επιταχύνει πρωτόνια μέχρι το 84% της ταχύτητας του φωτός. Ο νέος επιταχυντής σωματιδίων θα έχει την δυνατότητα δημιουργίας δευτερογενούς δέσμης… Read More ›

Για πρώτη φορά μετρήθηκε ο χρόνος ζωής του νετρονίου στο διάστημα

Ενώ ο χρόνος ζωής του πρωτονίου είναι σίγουρα μεγαλύτερος από την ηλικία του σύμπαντος (απόδειξη αποτελεί το γεγονός ότι διαβάζετε τώρα αυτή την ανάρτηση), ο χρόνος ζωής των νετρονίων έξω από τους πυρήνες των ατόμων, είναι πολύ μικρός: περίπου 15… Read More ›

Νέος επιταχυντής σωματιδίων έξι φορές πιο ισχυρός από τον LHC

Το CERN ενέκρινε την κατασκευή του γιγάντιου επιταχυντή FCC (FUTURE CIRCULAR COLLIDER), μήκους 100 χιλιομέτρων και κόστους 21 δισεκατομμύρια ευρώ Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πυρηνικών Ερευνών (CERN) έκανε ένα σημαντικό βήμα για την κατασκευή ενός νέου κυκλικού υπερ-επιταχυντή σωματιδίων μήκους 100… Read More ›

Πείραμα που ψάχνει για σκοτεινή ύλη ανίχνευσε ανεξήγητο σήμα

Προτείνονται τρεις πιθανές εξηγήσεις: η μια είναι αδιάφορη, οι άλλες δύο θα προκαλέσουν επανάσταση στην φυσική. Το πείραμα αναζήτησης σκοτεινής ύλης XENON1T ανίχνευσε ένα απροσδόκητο σήμα που θα μπορούσε να αντιστοιχεί σε ένα υποθετικό (προς το παρόν) σωματίδιο σκοτεινής ύλης… Read More ›

Τι συμβαίνει με την μάζα των νετρίνων;

To 1998, oι φυσικοί έκαναν μια ανακάλυψη που κλόνισε την καθιερωμένη θεωρία τους για τα στοιχειώδη σωματίδια και έφερε στο προσκήνιο για τις επόμενες δεκαετίες ένα ταπεινό σωματίδιο. Το Καθιερωμένο Πρότυπο, η θεωρία που περιγράφει την φυσική των θεμελιωδών σωματιδίων… Read More ›

Η απόδειξη της ύπαρξης του νετρονίου

«Αναλύοντας τα αποτελέσματα πειραμάτων κρούσεων ο Chadwick το 1932 κατέληξε στο συμπέρασμα, ότι στον πυρήνα των ατόμων των στοιχείων υπάρχει εκτός από το πρωτόνιο και ένα άλλο είδος σωματιδίου, που το ονόμασε νετρόνιο. Η μεγάλη επιτυχία του Chadwick δεν ήταν… Read More ›

Σάββας Δημόπουλος: Η Φυσική στον 21ο αιώνα

Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου του Στάνφορντ Σάββας Δημόπουλος μιλά στις «Ανιχνεύσεις web tv» για τη Φυσική του 21ου αίώνα, το κβαντικό πεδίο, τη θεωρία χορδών, τη σκοτεινή ύλη και ενέργεια και τα μικρά πειράματα της φυσικής τα οποία μπορεί να… Read More ›

«Περιορίζοντας» το μποζόνιο Z′

Το πείραμα Belle II δεν βρήκε το μποζόνιο Z′, περιόρισε όμως την σταθερά σύζευξής του Μαζί με το μποζόνιο Ζ0, οι φυσικοί προτείνουν την ύπαρξη και ενός δεύτερου ουδέτερου μποζονίου Ζ’, το οποίο θα μπορούσε να συνδέσει την σκοτεινή ύλη… Read More ›

Πόσο μπορεί να ζήσει ένα άτομο υδρογόνου;

Θα μπορούσε το πρωτόνιο να είναι σταθερό σωματίδιο, ενώ το άτομο του υδρογόνου (Η) να μην είναι; Κάποιες εναλλακτικές θεωρίες εξετάζουν και αυτό το ενδεχόμενο!  Ένα σχετικό θεωρητικό μοντέλο υποθέτει την ύπαρξη ενός νέου σωματιδίου το οποίο θα μπορούσε να… Read More ›

Γιάννης Ηλιόπουλος: Το Πυθαγόρειο Θεώρημα δεν έχει εθνικότητα, ούτε θρησκεία

Δεν υπάρχει σήμερα βιβλίο Θεωρητικής Φυσικής με θέμα τα Στοιχειώδη Σωμάτια που να μην αναφέρει το όνομά του για τη συμβολή του στην κατανόηση των πλέον εσωτερικών δομών της ύλης Συνέντευξη του Γιάννη Ηλιόπουλου στον Άλκη Γαλδαδά – Καλημέρα από… Read More ›

Βάσω Παυλίδου: Η αναμέτρηση με συμπαντικά προβλήματα

Η ελληνίδα αστροφυσικός Υψηλών Ενεργειών ερευνά το τεράστιο θέμα της «σκοτεινής ενέργειας» στο Σύμπαν αλλά αρνείται να μείνει μακριά από την αίθουσα διδασκαλίας, το καμίνι όπου δοκιμάζεται το μέταλλο των γνώσεών της «Εμείς που έχουμε το προνόμιο να ασχολούμαστε με… Read More ›

Το μοντέλο περιστρεφομένων λεπτονίων εναντίον του καθιερωμένου μοντέλου

… των στοιχειωδών σωματιδίων Κώστας Βαγενάς: Ο επιστήμονας που άφησε το ΜΙΤ για την Πάτρα ανατρέπει τους κανόνες της Φυσικής; Ένας διακεκριμένος Έλληνας επιστήμονας, ο χημικός μηχανικός και φυσικοχημικός Κώστας Βαγενάς, μέλος της Ακαδημίας Αθηνών και της Εθνικής Ακαδημίας Μηχανικών… Read More ›

Η μάζα των βαρυτονίων θα μπορούσε να εξηγήσει την σκοτεινή ενέργεια;

Η Claudia de Rham, θεωρητική φυσικός στο Imperial College, διατύπωσε μια θεωρία που θα μπορούσε να εξηγήσει την επιταχυνόμενη διαστολή του σύμπαντος Το σύμπαν όχι μόνο διαστέλλεται, αλλά διαστέλλεται επιταχυνόμενα. Ενώ η διαστολή του σύμπαντος αποδίδεται στην Μεγάλη Έκρηξη που… Read More ›

Ο Δημήτρης Νανόπουλος και τα ακρότατα του δυναμικού Higgs

Η δυναμική ενέργεια του πεδίου Higgs περιγράφεται από την εξίσωση: . Παραγωγίζοντας ως προς προκύπτουν τα τρία ακρότατα, ένα τοπικό μέγιστο για και δυο τοπικά ελάχιστα για , τα οποία καθορίζουν και το σχήμα του δυναμικού Higgs, το γνωστό «μεξικάνικο… Read More ›

Δημήτρης Β. Νανόπουλος: Οι εξέχουσες ανακαλύψεις της δεκαετίας

Ζούμε σε μια εποχή υπερβολής. Λόγω αυτής της διαπίστωσης, οι λέξεις που χρησιμοποιούμε για να περιγράψουμε κάτι το εξέχον και μεγάλο έχουν χάσει την αξία τους. Βομβαρδιζόμαστε καθημερινά από τα ΜΜΕ, τα social media για μεγάλες ανακαλύψεις που θα αλλάξουν… Read More ›

Γιάννης Ηλιόπουλος: Η προέλευση της μάζας

Ο Γιάννης Ηλιόπουλος(*), ένας από τους συνδιαμορφωτές του Καθιερωμένου Μοντέλου των θεμελιωδών σωματιδίων και δυνάμεων, εξηγεί βήμα-βήμα, με σαφήνεια και εύστοχη έμφαση στα ουσιώδη, όλα όσα απαιτούνται για να κατανοηθεί η φυσική δια­δικασία που κατά τις πρώτες στιγμές της κοσμικής… Read More ›

Η επανεμφάνιση του μυστηριώδους σωματιδίου Χ17

Μια νέα δημοσίευση με τίτλο «New evidence supporting the existence of the hypothetic X17 particle» επαναφέρει στο προσκήνιο το μποζόνιο Χ17 που παρατηρήθηκε στο παρελθόν, κατά την μετάβαση του βηρυλλίου-8 από μια διεγερμένη κατάστασή στην θεμελιώδη (διαβάστε σχετικά: Το ντελίριο… Read More ›

H μουσική των στοιχειωδών σωματιδίων μέσω του ColliderScope

Ο Larry Lee δεν είναι επαγγελματίας μουσικός. Είναι φυσικός που συμμετέχει στο πείραμα ATLAS στο CERN. Xρησιμοποιώντας τις μουσικές του γνώσεις συνέθεσε ηλεκτρονική μουσική εμπνευσμένη από τις συγκρούσεις των σωματιδίων στον Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων (LHC). Όταν ο Lee είδε στο… Read More ›

Μέτρησαν την μάζα του μποζονίου Higgs με πρωτοφανή ακρίβεια

Το μποζόνιο Higgs είναι ένα ξεχωριστό σωματίδιο. Είναι η εκδήλωση ενός πεδίου που δίνει μάζα στα στοιχειώδη σωματίδια. Αλλά αυτό το πεδίο δίνει επίσης μάζα και στο ίδιο το μποζόνιο Higgs. Μια μέτρηση με μεγάλη ακρίβεια της μάζας του μποζονίου,… Read More ›

Οι πλανήτες και τα σωματίδια της βαρύτητας

Τα όρια της κβαντικής βαρύτητας από παρατηρήσεις πλανητών Μια νέα ανάλυση βελτιώνει τις εκτιμήσεις για την μάζα του βαρυτονίου χρησιμοποιώντας δεδομένα από το Ηλιακό μας Σύστημα. Η δύναμη της βαρύτητας, που περιγράφεται από την γενική θεωρία της σχετικότητας του Αϊνστάιν,… Read More ›

Από το απείρως μικρό στο απείρως μεγάλο

Την Κυριακή 29 Σεπτεμβρίου και ώρα 19:30 στην αίθουσα του Μουσικοφιλολογικού Συλλόγου Σκουφάς στην Άρτα, ο διακεκριμένος θεωρητικός φυσικός του Πανεπιστημίου του Παρισιού Γιάννης Ηλιόπουλος θα δώσει μία διάλεξη με θέμα: «Από το απείρως μικρό, στο απείρως μεγάλο «. Είναι… Read More ›

Νέα εκτίμηση για την μάζα του νετρίνου

Σε συνέδριο αστροσωματιδιακής φυσικής που πραγματοποιήθηκε στην Τογιάμα της Ιαπωνίας, η ερευνητική ομάδα του πειράματος KATRIN ανακοίνωσε τους νέους υπολογισμούς της για το εύρος της μάζας ηρεμίας του νετρίνου. Σύμφωνα με την ανακοίνωση «An improved upper limit on the neutrino… Read More ›

Πόση είναι η ακτίνα του πρωτονίου;

Ερευνητές του πανεπιστημίου York πραγματοποίησαν μια νέα μέτρηση της ακτίνας του πρωτονίου καταλήγοντας στην τιμή: rp = 0.833 ±0.010 fm (1 fm=10–15m) Tο πρωτόνιο δεν είναι στοιχειώδες σωματίδιο, όπως π.χ. το ηλεκτρόνιο. Αυτό σημαίνει πως έχει διαστάσεις, κι αν θεωρήσουμε… Read More ›

Η «μουσική» των νετρίνων

Μια συνεργασία μεταξύ Τέχνης και Επιστήμης στο Νότιο Πόλο Πρόκειται για μια ταινία διάρκειας περίπου 5 λεπτών που δημιουργήθηκε από διαδοχικές φωτογραφίες, κατά την διάρκεια 24 ωρών στο Νότιο Πόλο, ενώ ταυτόχρονα ακούγεται η συλλογή δεδομένων του ανιχνευτή νετρίνων IceCube,… Read More ›

Ένας υποψήφιος βαρέων βαρών για την σκοτεινή ύλη

Σύμφωνα με τους κοσμολόγους τo 25,8% του περιεχομένου του σύμπαντος είναι σκοτεινή ύλη. Μπορεί να μην την βλέπουμε, να μην την αισθανόμαστε αλλά ξέρουμε πως υπάρχει! Υπάρχουν ατράνταχτα αστρονομικά δεδομένα που το αποδεικνύουν. Αν δεν υπήρχε η σκοτεινή ύλη τότε… Read More ›

Γιατί μετράμε την μάζα σε ηλεκτρονιοβόλτ;

Στην φυσική των στοιχειωδών σωματιδίων οι μάζες των σωματιδίων αναφέρονται σε ηλεκτρονιοβόλτ (eV) και όχι στη συνηθισμένη μονάδα μέτρησης μάζας το χιλιόγραμμο (kg). Έτσι, τις περισσότερες φορές διαβάζουμε ότι το σωματίδιο Higgs έχει μάζα 125 GeV (1GeV=109 eV), το πρωτόνιο… Read More ›

Θάνατος από σκοτεινή ύλη

Το ανθρώπινο σώμα ως ανιχνευτής σκοτεινής ύλης Η φύση της σκοτεινής ύλης παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα άλυτα μυστήρια της σύγχρονης κοσμολογίας, παρά το γεγονός ότι τα αστρονομικά δεδομένα δείχνουν ότι η σκοτεινή ύλη αποτελεί ένα μεγάλο ποσοστό του περιεχομένου… Read More ›