PHYSICS

Το μαθηματικό κόλπο που κρύβεται στον αριθμό της πιστωτικής σας κάρτας

Βρίσκεστε στην οθόνη του υπολογιστή σας λίγο πριν την ολοκλήρωση μιας διαδικτυακής αγοράς, έτοιμοι να εισαγάγετε τον αριθμό της πιστωτικής σας κάρτας. Τον πληκτρολογείτε και βλέπετε ακαριαία ένα κόκκινο μήνυμα σφάλματος: «Παρακαλώ εισάγετε έναν έγκυρο αριθμό πιστωτικής κάρτας». Ενοχλημένοι, ελέγχετε… Read More ›

 Ο Δίας θα αγγίξει την Αφροδίτη

… ξημέρωμα Τρίτης 12 Αυγούστου Στις 12 Αυγούστου, η Αφροδίτη και ο Δίας θα φαίνονται πολύ κοντά στον πρωινό ουρανό. Στην πιο κοντινή τους απόσταση, θα απέχουν λιγότερο από 1ο (1 μοίρα). Έτσι, αν τεντώσετε το μικρό σας δάχτυλο κατά μήκος… Read More ›

Ωκεανοί από κομήτες

Νέες παρατηρήσεις του ραδιοτηλεσκοπίου ALMA δείχνουν ότι το νερό στον κομήτη τύπου Halley, 12P/Pons-Brooks, μοιάζει με το νερό των ωκεανών της Γης, ενισχύοντας την θεωρία σύμφωνα με την οποία οι κομήτες βοήθησαν τον πλανήτη μας να γίνει κατοικήσιμος Νέα έρευνα… Read More ›

Ένα κωδικοποιημένο μήνυμα στη φανέλλα ποδοσφαιρικής ομάδας

Ένα κωδικοποιημένο μήνυμα περιέχει η εντός έδρας εμφάνιση της ποδοσφαιρικής ομάδας Λίνκολν Σίτι, όπου στις λευκές λωρίδες αναγράφεται μια φράση χρησιμοποιώντας τον δυαδικό κώδικα Μπουλ. Αυτό έγινε για να τιμηθεί ο Τζορτζ Μπουλ (George Boole), μαθηματικός, φιλόσοφος και μελετητής της… Read More ›

H μεγαλύτερη μαύρη τρύπα

… που έχει ανακαλυφθεί μέχρι σήμερα (;) Η υπερμεγέθης μαύρη τρύπα που ανιχνεύθηκε είναι 36 δισεκατομμύρια φορές βαρύτερη από τον ήλιο, 10.000 φορές βαρύτερη από την μαύρη τρύπα που βρίσκεται στο κέντρο του Γαλαξία μας και προσεγγίζει το θεωρητικό ανώτατο… Read More ›

Το πρώτο μόριο που σχηματίστηκε στο σύμπαν

… και οι πρώτες χημικές αντιδράσεις του Αν πάμε πίσω στο χρόνο, στα πρώτα δευτερόλεπτα μετά την Μεγάλη Έκρηξη, το μόνο που υπήρχε ήταν πρωτόνια, ηλεκτρόνια, πρωτόνια, φωτόνια και άλλα σωματίδια. Αυτό το νεαρό και θερμό σύμπαν καθώς ψυχόταν διαστελλόμενο,… Read More ›

Φυσική Θερινής Νυκτός

Δέκα από τα μεγαλύτερα Παράδοξα και άλυτα Προβλήματα της Φυσικής που μπορούν να προκαλέσουν ατέρμονες συζητήσεις, ειδικά στις θερμές καλοκαιρινές νύχτες, όταν δεν μας κολλάει ο ύπνος: 1. Εγκέφαλοι Boltzmann Όταν αναφερόμαστε σε «εγκέφαλο Boltzmann», εννοούμε έναν παρατηρητή που εμφανίζεται… Read More ›

Το Πείραμα του Εμπεδοκλή

Πριν από 2500 χρόνια, οι περισσότεροι άνθρωποι θεωρούσαν ότι φυσώντας με το στόμα τους δημιουργούσαν τον αέρα, και νόμιζαν ότι ο άνεμος ήταν η ανάσα των θεών. Η ιδέα του αέρα ως στατικού αλλά αόρατου υλικού που γεμίζει τον χώρο,… Read More ›

Σκοτεινή ύλη μέσα στο διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb

Παρότι υπάρχουν πολλά στοιχεία για την σκοτεινή ύλη από την αστροφυσική και την κοσμολογία, η σωματιδιακή της φύση παραμένει εντελώς άγνωστη. Τα πειράματα άμεσης ανίχνευσης παρέχουν μια σημαντική διερεύνηση των αλληλεπιδράσεων μεταξύ σκοτεινής και συνηθισμένης ύλης. Αυτά τα πειράματα συνήθως… Read More ›

Ο νυχτερινός ουρανός του Αυγούστου, χωρίς τηλεσκόπιο

Τον μήνα Αύγουστο, όσον αφορά τις εμφανίσεις των πλανητών:Ερμής: Σε κατώτερη σύνοδο (μπροστά από τον Ήλιο) στις 1/8, σε μέγιστη δυτική αποχή 18ο (πρωινός ουρανός) στις 19/8 με μέγεθος 0 (2ο από το σμήνος της «Φάτνης») Αφροδίτη: Στον πρωινό ουρανό, ανατέλλει 03:45 στο μέσο… Read More ›

Ο Αϊνστάιν ως Υδραυλικός

Ζυμώνατε, μέρες και νύχτες, ζυμώνατετον ουράνιο πηλό σας και μεις περιμέναμε,αχτίνες ωραίες, παντοδύναμες, αστέρια και χρώματανα πεταχτούν απ’ τα χέρια σας. (Ν. Βρετάκος, Γράμμα στον Ρ. Οπενχάιμερ) (…) Η Πυρηνική Φυσική οδηγεί στις ακρογωνιαίες γνώσεις. Όχι μόνον αυτό. Δίνει την… Read More ›

Η Άνοδος της Σωματιδιακής Φυσικής

(νεώτερη ενημέρωση 31/7/2025)Στις 23 και 24 Σεπτεμβρίου του 2024, στο Πανεπιστήμιο Sapienza της Ρώμης, είχε πραγματοποιηθεί το συνέδριο με τίτλο «Η Άνοδος της Σωματιδιακής Φυσικής» , με αφορμή την 50ή επέτειο από την ανακάλυψη του σωματιδίου J/ψ το 1974. Πριν… Read More ›

Μια πρόχειρη ατομική βόμβα με εμπλουτισμένο ουράνιο

… κατά 60% (μόνο) Αν ρίξετε μια ματιά στον περιοδικό πίνακα του Μεντελέγιεφ, θα βρείτε το στοιχείο «ουράνιο» κάπου στο κάτω μέρος. Το συμβολίζουμε με το γράμμα «U» και έχει τον ατομικό αριθμό 92. Ανήκει στην ομάδα των στοιχείων που… Read More ›

Ο συνολικός χρόνος ζωής του σύμπαντος

Αν όπως δείχνουν όλα τα παρατηρησιακά δεδομένα το σύμπαν δημιουργήθηκε με μια «Μεγάλη Έκρηξη» , τότε είναι πολύ εύκολο να γίνει ένας προσεγγιστικός υπολογισμός της σημερινής ηλικίας του, σύμφωνα με τον οποίο το σύμπαν μας δημιουργήθηκε πριν από περίπου 13,8… Read More ›

Το περιοδικό Science απέσυρε την δημοσίευση περί «εξωγήινης ζωής» με αρσενικό

Το 2010, η Felisa Wolfe-Simon και οι συνεργάτες της, μελετώντας το βακτήριο GFAJ-1, θεώρησαν ότι είναι σε θέση να αναπτυχθεί και να αναπαραχθεί με το τοξικό χημικό στοιχείο του αρσενικού (As). Ότι ο μικροοργανισμός χρησιμοποιεί το αρσενικό ως υποκατάστατο του φωσφόρου… Read More ›

Η «Αλωπεκή» ανακαλύπτει άστρο-συνοδό του υπεργίγαντα Μπεντλεγκέζ

Ο Μπετελγκέζ (Betelgeuse, στα ελληνικά Βετελγόζης) είναι ένας ερυθρός υπεργίγαντας στον αστερισμό του Ωρίωνα, γοητεύει και προβληματίζει τους αστρονόμους με την ανεξήγητη μεταβαλλόμενη φωτεινότητά του. Όμως πριν από μερικές ημέρες ανακοινώθηκε ένα εντυπωσιακό εύρημα: Ο Μπετελγκέζ διαθέτει ένα άστρο-συνοδό! Η ανακάλυψη… Read More ›

Ένα πρόβλημα φυσικής για την παραλία

Ένας κατακόρυφος αγώνας ανόδου-καθόδου, με ή χωρίς αντίσταση του αέρα Πετάμε μια μπάλα κατακόρυφα προς τα πάνω και η μπάλα επιστρέφει στο σημείο εκτόξευσης. Αν Τ είναι ο συνολικός χρόνος κίνησης όταν δεν υπάρχει αντίσταση του αέρα και Τ’ ο… Read More ›

Μετά τον τελευταίο επιταχυντή

Από τα μέσα του 20ού αιώνα μέχρι σήμερα, οι επιταχυντές σωματιδίων έχουν γίνει μεγαλύτεροι και πιο ισχυροί, επιτυγχάνονοντας όλο και πιο υψηλές ενέργειες. Κάθε νέο βήμα προς τις υψηλότερες ενέργειες, μας οδηγεί προς νέες ανακαλύψεις και ευρήματα, που μερικές φορές μας… Read More ›

24 ώρες μείον 1,34 χιλιοστά του δευτερολέπτου

Τόση ήταν χτες η διάρκεια μιάς πλήρους περιστροφής της Γης γύρω από τον άξονά της. Έτσι η ημέρα της 22ας Ιουλίου 2025, είχε την τρίτη πιο σύντομη διάρκεια από το 1973, όταν άρχισαν αυτού του είδους οι μετρήσεις με την… Read More ›

Προσεγγίζοντας τον αριθμό π

Το γράμμα π συμβολίζει τον λόγο του μήκους της περιφερειας ενός οποιουδήποτε κύκλου προς την διάμετρό του. Η τιμή του είναι: 3,14159265358979323846264338… (μπορείτε να βρείτε τα πρώτα 100.000 δεκάδικά ψηφία ΕΔΩ). Γιατί θυμηθήκαμε τον αριθμό π μέσα στον καύσωνα του… Read More ›

Το τηλεσκόπιο του Γαλιλαίου

… και οι αντιστάσεις στην αποδοχή των ανακαλύψεών του Οι πρώτες μαρτυρίες για το τηλεσκόπιο είναι του 1608, όταν τρεις Ολλανδοί κατέθεσαν αίτηση για κατοχύρωση ενός οργάνου που έκανε διάφορα μακρινά αντικείμενα να φαίνονται ότι βρίσκονται πολύ κοντά. Οι ολλανδικές… Read More ›

Πόσες τρύπες έχει το σύμπαν;

Το σχήμα του σύμπαντος θα μπορούσε να είναι πολύ πιο περίπλοκο σε σχέση με αυτό που φανταζόμαστε Πριν από περίπου 2500 χρόνια, η ανθρωπότητα άρχισε να αντιλαμβάνεται ότι ο πλανήτης μας είναι σφαιρικός – κάτι που σήμερα είναι βέβαιο, αν… Read More ›

Η «μυστηριώδης φυσική αντιύλης» που ανακαλύφθηκε στον Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων

Πρόκειται για την παρατήρηση μιας διαφοράς μεταξύ ύλης και αντιύλης σε σωματίδια που ονομάζονται βαρυόνια. Για την ακρίβεια είναι η πρώτη παρατήρηση παραβίασης της συμμετρίας CP σε διασπάσεις βαρυονίων. Η ύλη και η αντιύλη είναι είναι σχεδόν ίδιες από κάθε… Read More ›

Δημήτρης Χριστοδούλου, ένας μεγάλος μαθηματικός

Από τον Γιώργο Λ. Ευαγγελόπουλο – the books’ journal, τεύχος166, Ιούλιος 2025 Ο Δημήτρης Χριστοδούλου είναι κορυφαίος σύγχρονος μαθηματικός. Μετά τη σπουδαία συνεισφορά των Αρχαίων Ελληνικών Μαθηματικών στον δυτικό πολιτισμό, δεν είναι λίγοι αυτοί που υποστήριξαν – μεταξύ τους και… Read More ›

Τι είναι οι σκοτεινοί νάνοι;

Ένα νέο είδος αστρονομικών αντικειμένων που με την βοήθεια της σκοτεινής ύλης θα μπορούσαν να λάμπουν σχεδόν για πάντα Οι φυσικοί υποθέτουν ότι οι μυστηριώδεις σκοτεινοί νάνοι, ενδεχομένως να βρίσκονται στο κέντρο του Γαλαξία μας, όπου θα λάμπουν ήρεμα για… Read More ›

GW231123: η υπερ-μαζικότερη συγχώνευση μαύρων τρυπών που καταγράφηκε μέχρι σήμερα

Η ερευνητική ομάδα LIGO-Virgo-KAGRA (LVK) ανίχνευσε την υπερ-μαζικότερη συγχώνευση μαύρων τρυπών που έχει παρατηρηθεί μέχρι σήμερα με βαρυτικά κύματα. Η καταγραφή των βαρυτικών κυμάτων έγινε από τους δύο ανιχνευτές LIGO, στο Hanford (Washington) και στο Livingston (Louisiana), οι οποίοι χρηματοδοτούνται (ακόμα) από το Εθνικό… Read More ›

Μαθηματικά και Τεχνητή Νοημοσύνη

Κορυφαίοι μαθηματικοί του κόσμου έμειναν έκπληκτοι από την ικανότητα της Τεχνητής Νοημοσύνης στα μαθηματικά Τριάντα από τους πιο γνωστούς μαθηματικούς στον κόσμο σε μια συνάντηση που έγινε στα μέσα Μαΐου στο Μπέρκλεϊ της Καλιφόρνια μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, αντιμετώπισαν ένα… Read More ›

Βρισκόμαστε μέσα σε ένα γιγαντιαίο κενό;

Σύμφωνα με μια ομάδα αστρονόμων, η Γη και ολόκληρος ο Γαλαξίας μας μπορεί να βρίσκονται μέσα σε ένα μυστηριώδες γιγαντιαίο κενό, εξαιτίας του οποίου η διαστολή του σύμπαντος στην περιοχή μας να είναι ταχύτερη σε σχέση με άλλες περιοχές του… Read More ›

Είναι δυνατή η ύπαρξη εξωγήινων από σκοτεινή ύλη ή σκοτεινή ενέργεια;

Σήμερα γνωρίζουμε ότι η γνωστή μας ύλη από την οποία είμαστε φτιαγμένοι κι εμείς, αποτελεί μόνο το 5% περίπου του περιεχομένου του σύμπαντος. Το υπόλοιπο σύμπαν συνίσταται από 68% σκοτεινή ενέργεια και 27% σκοτεινή ύλη. Τίθεται λοιπόν το εξής εύλογο… Read More ›

Το κβαντικό φαινόμενο σήραγγας εν δράσει

Η κβαντική σήραγγα είναι ένα από τα χαρακτηριστικότερα κβαντομηχανικά φαινόμενα που αναδεικνύουν την βαθύτερη διαφορά του μικρόκοσμου με τον μακρόκοσμο. Ρίξτε μια μπάλα στον τοίχο. Θα αναπηδήσει προς τα πίσω. Όμως, ένα κβαντομηχανικό σωματίδιο μπορεί περιστασιακά να διασχίζει τον κλασικά… Read More ›

Τρεις θεωρίες φυσικής και δύο κατηγορίες φυσικών

Ο 20ός αιώνας είδε τη γέννηση τριών φυσικών θεωριών που αποτελούν πλέον τα θεμέλια της σύγχρονης φυσικής. Αυτές είναι η κβαντομηχανική, η θεωρία της σχετικότητας του Αϊνστάιν και το καθιερωμένο προτυπο της σωματιδιακής φυσικής. Από αυτές τις τρεις θεωρίες, η… Read More ›

Ανακαλύφθηκε και τρίτο διαστρικό αντικείμενο

Το αντικείμενο A11pl3Z γεννήθηκε σε κάποιο άλλο πλανητικό σύστημα. Για κάποιο λόγο διέφυγε από αυτό και περιπλανάται στον διαστρικό χώρο. Τώρα διασχίζει το ηλιακό μας σύστημα και οι αστρονόμοι το εντόπισαν. Οι παρατηρήσεις των αστρονόμων έδειξαν ότι το αντικείμενο A11pl3Z βρίσκεται… Read More ›

Τα γράμματα Χ και V στην επιφάνεια της Σελήνης

Τα σεληνιακά γράμματα X και V θα είναι ορατά για περίπου τέσσερις ώρες πριν από την φάση του πρώτου τετάρτου της Σελήνης, και εντοπίζονται κοντά στο όριο που χωρίζει την σκοτεινή με την φωτεινή περιοχή της Σελήνης. Το φαινόμενο δημιουργείται από… Read More ›

Κοιτώντας τον νυχτερινό ουρανό του Ιουλίου, χωρίς τηλεσκόπιο

Μια νύχτα του καλοκαιριού, παιδί ακόμα,βγήκα από το σπίτι και ξάπλωσα στον κήπο.Και όπως κοίταξα τον ουρανό,Θεέ μου! Τι απεραντοσύνη;Πόσα άστρα!Με έπιασε πανικός.Από τότε ξέρω πως δεν θα προφτάσω. Τάσος Λειβαδίτης, «Η στάχτη» Η θέα του νυχτερινού ουρανού γεμίζει τους πραγματικούς… Read More ›

Βρέθηκε η «χαμένη» ύλη του σύμπαντος

Η συντριπτική πλειοψηφία της ύλης στο σύμπαν είναι η σκοτεινή ύλη, που είναι εντελώς αόρατη και ανιχνεύεται μόνο διαμέσου των βαρυτικών αλληλεπιδράσεων. Η συνηθισμένη ύλη – από τα πρωτόνια μέχρι τους πλανήτες και τους ανθρώπους – αποτελεί μόνο το 16%…. Read More ›

Η παγκόσμια ημέρα του αριθμού 2π

… και ο υπολογισμός του αριθμού π στη Σελήνη Ενώ η 14η Μαρτίου (3/14) καθιερώθηκε ως η ημέρα του αριθμού π=3,14, η σημερινή μέρα, η 28η Ιουνίου (6/28) έχει οριστεί ως η παγκόσμια ημέρα του αριθμού Τ=2π= 6,28 – τον λόγο… Read More ›

Μια νέα εντυπωσιακή εικόνα του γαλαξία της Ανδρομέδας

Για να τιμηθεί η προσφορά της Vera Rubin στην αστρονομία, δημοσιεύθηκε μια νέα σύνθετη εικόνα του γαλαξία της Ανδρομέδας (γνωστού και ως M31). Η έρευνα της Rubin για την Ανδρομέδα παρείχε μερικές από τις πρώτες και πιο πειστικές αποδείξεις για… Read More ›

Οι μυστηριώδεις ραδιοπαλμοί που «είδε» η ΑΝΙΤΑ

Το 2006 και το 2014, η ANITA (Antarctic Impulsive Transient Antenna), ένας ανιχνευτής κοσμικών σωματιδίων, εντόπισε μια έκρηξη παράξενων ραδιοσημάτων από τους πάγους της Ανταρκτικής που προς το παρόν δεν μπορούν να εξηγηθούν. Τα αποτελέσματα θα μπορούσαν να δείχνουν την… Read More ›

Ύλη εναντίον Δύναμης: Γιατί υπάρχουν ακριβώς δύο τύποι σωματιδίων;

Φερμιόνια και Μποζόνια Κάθε στοιχειώδες σωματίδιο εμπίπτει σε μία από αυτές τις δύο κατηγορίες. Τα «συλλογικά» μποζόνια ευθύνονται για τις δυνάμεις που μας κινούν, ενώ τα «ατομικιστικά» φερμιόνια εμποδίζουν την κατάρρευση των ατόμων της ύλης από την οποία είμαστε φτιαγμένοι…. Read More ›

Εντυπωσιακές φωτογραφίες από το αστεροσκοπείο Vera C. Rubin στη Χιλή

Περισσότερες λεπτομέρειες των πρώτων ανακαλύψεων του αστεροσκοπείου Vera C. Rubin θα παρουσιαστούν αναλυτικά και ζωντανά μέσω YouTube, στις 18:00 μ.μ. ώρα Ελλάδας: ‘Ένα πανίσχυρο νέο διαστημικό τηλεσκόπιο στη Χιλή υπόσχεται επανάσταση στη χαρτογράφηση του σύμπαντος, με τις πρωτοφανείς απεικονιστικές δυνατότητές… Read More ›

Προκάλεσαν διαρροή ραδιενέργειας οι βομβαρδισμοί των πυρηνικών εγκαταστάσεων στο Ιράν;

Τελικά οι αμερικανοί βομβάρδισαν τις εγκαταστάσεις εμπλουτισμού του ουρανίου στο Ιράν, χρησιμοποιώντας την διατρητική βόμβα GBU-57/B – γνωστή ως Massive Ordnance Penetrator (MOP). Μπορεί αυτός ο βομβαρδισμός να προκαλέσει «πυρηνικό ατύχημα» ίδιας κλίμακας με τις καταστροφές που συνέβησαν στα πυρηνικά… Read More ›

Τι είναι χρόνος;

Κατά τη διάρκεια ενός διαλείμματος του 4ου συνεδρίου βαρύτητας στο Λονδίνο το 1965, ο A. Z. Petrov περπατούσε κατά μήκος του Τάμεση με τον V. A. Fock. Φοβούμενος ότι θα αργούσαν στην επανέναρξη του συνεδρίου, καθώς δεν είχε μαζί του… Read More ›

Τι σημαίνει GBU-57/B;

GBU-57/B είναι η μόνη βόμβα που θα μπορούσε να καταστρέψει τις υπόγειες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν – 100 μέτρα κάτω από το έδαφος Τα τρία πρώτα γράμματα στο όνομα της βόμβας GBU-57/B είναι τα αρχικά της φράσης «guided bomb unit=μονάδα… Read More ›

Αβεβαιότητα στην Κοπεγχάγη

Margrethe: Ήταν ο θάλαμος νεφών που σε αποτελείωσε. Bohr: Ναι, γιατί αν αποσπάσεις ένα ηλεκτρόνιο από ένα άτομο και το οδηγήσεις μέσα σε έναν θάλαμο νεφών, μπορείς να δεις την τροχιά που αφήνει. Heisenberg: Κι αυτό είναι σκάνδαλο. Δεν θα… Read More ›

50 χρόνια κουαρκόνια

Η ανακάλυψη του σωματιδίου J/ψ το 1974 πυροδότησε την επονομαζόμενη «Επανάσταση του Νοέμβρη» στον κόσμο της σωματιδιακής φυσικής. Το σωματίδιο J/ψ ήταν το πρώτο σωματίδιο που αναγνωρίστηκε ως κατάσταση quarkonium (κουαρκονίου) που αποτελείται από γοητευτικά κουάρκ (c) και αντικουάρκ ()…. Read More ›

Κβαντομηχανικό Φροντιστήριο

«Ήρθε η ώρα αποχαιρετήσουμε τον δάσκαλο και τους μαθητές του και να αναλάβει πλέον ο ίδιος … ο συγγραφέας να ολοκληρώσει το βιβλίο του. Ωστόσο, με μια άλλη του ιδιότητα – ίσως και μια άλλη του πλευρά – που είναι… Read More ›

Αναζητώντας μια νέα δύναμη

Μια υποθετική πέμπτη δύναμη θα μπορούσε να επιβεβαιωθεί από την επίδρασή της στις συχνότητες οπτικής μετάβασης των διαφορετικών ισοτόπων ενός στοιχείου. Σύμφωνα με τα σχολικά βιβλία, τέσσερις είναι οι δυνάμεις που υπάρχουν στη φύση: η βαρυτική, η ηλεκτρoμαγνητική, η ισχυρή… Read More ›

Ελιγολάνδη, 100 χρόνια μετά

Στο νησί της Ελιγολάνδης (Χέλγκολαντ) στα ανοικτά των ακτών της Γερμανίας, πριν από 100 χρόνια, τον Ιούνιο του 1925 ο εικοσιτριάχρονος Werner Heisenberg έβαλε τα θεμέλια της Κβαντικής Φυσικής. Την πιο εντυπωσιακή επιστημονική επανάσταση όλων των εποχών. Αν επιμείνουμε να… Read More ›

Το αρχέγονο καζάνι

Άνθρακας, άζωτο, οξυγόνο, πυρίτιο, σίδηρος … χημικά στοιχεία που θεωρούμε δεδομένα στον καθημερινό βίο και τα οποία είναι απαράιτητα για την ίδια την ζωή. Είναι θλιβερό να σκεφτόμαστε ότι όλα αυτά τα στοιχεία απαρτίζουν πολύ λιγότερο από το 1% της… Read More ›

Κινηματικές εξισώσεις από την σειρά Taylor

Χρησιμοποιώντας την σειρά Taylor, θέτοντας και , προκύπτει ότι η εξίσωση της θέσης x(t) ενός κινητού, στην πιο γενική μορφή ευθύγραμμης επιταχυνόμενης κίνησης, είναι: Εισάγοντας τους συμβολισμούς της αρχικής ταχύτητας υ0, της αρχικής επιτάχυνσης α0 και των μεγεθών «jerk», «snap»,… Read More ›

Ποιός ανακατεύει το σύμπαν;

Στο σχολείο μαθαίνουμε ότι ο κόσμος λειτουργεί χάρη στην ενέργεια. Χρειαζόμαστε ενέργεια, από τη βενζίνη, τον ήλιο ή τα πυρηνικά καύσιμα. Χάρη στην ενέργεια λειτουργούν οι κινητήρες μας, τα φυτά μας αναπτύσσονται και ξυπνάμε (σχεδόν) κάθε πρωί γεμάτοι ζωντάνια. Κάτι… Read More ›

Το Νέφος του Όορτ δεν είναι ‘σφαιρική αγελάδα’

Το Νέφος του Όορτ είναι μια τεράστια περιοχή παγωμένων αντικειμένων που περιβάλλει τον Ήλιο μας. Θεωρούμε ότι από εκεί προέρχονται οι κομήτες. Συνήθως το Νέφος του Όορτ σχεδιάζεται ως μια αόριστη σφαιρική κατανομή αντικειμένων που περιβάλλουν την Ζώνη Kuiper και το πλανητικό μας… Read More ›

Tα δηλητηριώδη σύννεφα της Αφροδίτης

…. φιλοξενούν πράγματι ζωή; Η Αφροδίτη είναι ο κοντινότερος γείτονας της Γης. Έχει παρόμοια δομή αλλά είναι ελαφρώς μικρότερη από τη Γη. Καλύπτεται από μια πυκνή, τοξική ατμόσφαιρα που παγιδεύει τη θερμότητα. Για τον λόγο αυτό η θερμοκρασία στην επιφάνειά… Read More ›

Η ακριβέστερη μέτρηση της μαγνητικής ανωμαλίας του μιονίου

Το πείραμα Muon g-2 μελετά μια ιδιότητα του μιονίου που αναφέρεται ως ανώμαλη μαγνητική ροπή. Τι είναι τα μιόνια; Είναι υποατομικά σωματίδια που κατά κάποιο τρόπο, μοιάζουν με το ηλεκτρόνιο. Ο ουρανός ‘βρέχει’ συνεχώς μιόνια εξαιτίας των κοσμικών ακτίνων. Τα μελετάμε… Read More ›

Τι είναι άστρο;

Τι είναι αυτό που καθορίζει ένα άστρο; Η απάντηση στο ερώτημα αυτό είναι πολύ πιο δύσκολη από ό,τι θα περίμενε κανείς. Με μια πολύ ευρεία έννοια, ένα αστέρι είναι απλώς ένα από εκείνα τα φωτεινά σημεία που βλέπουμε να λαμπυρίζουν… Read More ›

Ο νυχτερινός ουρανός του Ιουνίου

Οι θέσεις των πλανητών:Ερμής: Στο δυτικό απογευματινό λυκαυγές προς το τέλος του μήνα με φαινόμενο μέγεθος 0,3Αφροδίτη: Σε μέγιστη δυτική αποχή (48ο) στις 1/6, αντέλλει 2 ώρες πριν τον Ήλιο (φαινόμενο μέγεθος -4,4, φαινόμενη διάμετρος 24′ ‘, φωτισμός δίσκου 50%)Άρης:… Read More ›

Όταν το σύμπαν απαντάει με σιωπή

Με μεγάλα εκκρεμή ερωτήματα και μικρές νύξεις νέας φυσικής, οι φυσικοί επανεξετάζουν τώρα μερικές από τις πιο θεμελιώδεις υποθέσεις τους. Μέχρι τις αρχές του εικοστού αιώνα οι επιστήμονες πίστευαν ότι το σύμπαν ήταν γεμάτο με μια μυστηριώδη ουσία που την… Read More ›

Πόσο γρήγορα τρέχει Γη;

Η Γη περιστρέφεται γύρω από τον άξονά της, περιφέρεται γύρω από τον Ήλιο, κινείται μαζί με τον Ήλιο γύρω από το κέντρο το Γαλαξία μας και απομακρύνεται μαζί με τον Γαλαξία μας από τους άλλους γαλαξίες. Αν θέλετε να μάθετε πόσο… Read More ›

Εκτοξεύθηκε το διαστημικό σκάφος Tianwen-2 που θα συλλέξει δείγματα από αστεροειδή

Η κινεζική αποστολή θα πάρει χώμα από αστεροειδή, θα το επιστρέψει στη Γη και στη συνέχεια θα επισκεφτεί έναν μακρινό κομήτη. Το Tianwen-2 εκτοξεύτηκε από το κέντρο εκτόξευσης Xichang στη νότια Κίνα και κατευθύνεται προς έναν μικρό αστεροειδή, τον Kamo’oalewa,… Read More ›

Οι Ρίτσαρντ Μποντ και Γιώργος Ευσταθίου μοιράζονται το βραβείο Shaw στην Αστρονομία

Το Βραβείο Shaw στην Αστρονομία 2025 απονεμήθηκε στους Richard Bond (καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο στον Καναδά) και τον George Efstathiou (καθηγητή Αστροφυσικής στο Πανεπιστήμιο του Cambridge στο Ηνωμένο Βασίλειο) «για την πρωτοποριακή τους έρευνα στην κοσμολογία, κυρίως για τις μελέτες τους… Read More ›

Mary K. Gaillard (1939-2025)

Η θεωρητική φυσικός Mary K Gaillard, πέθανε το πρωί της 23ης Μαΐου 2025. Ήταν 86 ετών. Η καθηγήτρια Gaillard ήταν πρωτοπόρος σε όλη τη διάρκεια της καριέρας της. Το 1981 έγινε η πρώτη γυναίκα που εντάχθηκε στο διδακτικό προσωπικό Φυσικής… Read More ›

O Γαλάζιος Δούναβης του Γιόχαν Στράους στο διάστημα

Ο «Γαλάζιος Δούναβης» του Γιόχαν Στράους (του νεώτερου) θα «διακτινιστεί» στο διάστημα αυτόν τον μήνα για να τιμήσει τα 200ά γενέθλια του Αυστριακού συνθέτη (1825-1899), αλλά και την 50ή επέτειο από την ίδρυση της ESA, το 1975. Το βαλς του… Read More ›

Η ισχυρή πυρηνική δύναμη ήταν ισχυρότερη

Μια νέα θεωρητική προσέγγιση του πλάσματος κουάρκ-γλοιονίων βρίσκει ότι η ισχυρή πυρηνική δύναμη ήταν πιο δραστική στο αρχέγονο σύμπαν απ‘ ό,τι πιστευόταν παλαιότερα. Λίγο μετά τη Μεγάλη Έκρηξη, το σύμπαν ήταν μια θερμή σούπα σωματιδίων στην οποία κυκλοφορούσαν ελεύθερα κουάρκ… Read More ›

Τέλειος (ή G305.4-2.2): ένα υπόλειμμα σουπερνόβα στον Γαλαξία μας

… με εντυπωσιακό σφαιρικό σχήμα Αστρονόμοι ανίχνευσαν υπόλειμμα υπερκαινοφανούς αστέρα με ένα σχεδόν τέλεια σφαιρικό σχήμα. Του έδωσαν το παρατσούκλι Teleios και το περιγράφουν στην εργασία με τίτλο ‘Teleios (G305.4-2.2) — the mystery of a perfectly shaped new Galactic supernova… Read More ›

Μέσα στα πρωτόνια

H διερεύνηση της εσωτερικής δομής των δεσμευμένων πρωτονίων σε πυρήνες, παρατηρώντας τα βραχύβια σωματίδια που δημιουργούνται όταν φωτόνια υψηλής ενέργειας βομβαρδίζουν πυρήνες. Πώς επηρεάζονται τα συστατικά ενός πρωτονίου – κουάρκ και γλοιόνια – από το περιβάλλον τους όταν το πρωτόνιο… Read More ›

Οι κοσμικές ακτίνες λιθίου δεν είναι αρχέγονες

Σύμφωνα με πείραμα που καταγράφει κοσμικές ακτίνες στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό διαπιστώθηκε ότι το 7Li (λίθιο-7) παράγεται κυρίως από τον κατακερματισμό βαρύτερων πυρήνων. Οι πυρήνες λιθίου είναι από τους σπανιότερους στο ηλιακό μας σύστημα, ωστόσο είναι σχετικά συνηθισμένοι στις κοσμικές… Read More ›

Γιατί υπάρχουμε;

Μέσα σε ένα εργαστήριο που βρίσκεται στα δάση της Νότιας Ντακότα, οι φυσικοί προετοιμάζουν ένα πείραμα που ίσως δώσει απάντηση σε ένα από τα μεγαλύτερα ερωτήματα της επιστήμης: γιατί υπάρχει το σύμπαν μας; Βρίσκονται σε έναν αγώνα δρόμου για την… Read More ›

Κι αν είμαστε μόνοι; Το φιλοσοφικό παράδοξο ενός σύμπαντος χωρίς εξωγήινους

Αν ο ανθρώπινος πολιτισμός είναι μοναδικός στο απέραντο σύμπαν, τότε πρέπει να υιοθετήσουμε μια φιλοσοφία που θα καλύψει το κενό  Οι συνεχείς επιστημονικές ανακαλύψεις από την εξερεύνηση του διαστήματος μας κάνουν να υποψιαζόμαστε ότι δεν είμαστε μόνοι στο σύμπαν. Όμως,… Read More ›

Οι αλχημιστές του CERN μετέτρεψαν τον μόλυβδο σε χρυσό

Παρήγαγαν 28 pg (πικογραμμάρια) χρυσού Το όνειρο των αλχημιστών του δέκατου έβδομου αιώνα πραγματοποιήθηκε από τους φυσικούς στον Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων (LHC) στο CERN, οι οποίοι δημιούργησαν ιόντα χρυσού από μόλυβδο – αν και για ένα κλάσμα του δευτερολέπτου και με τεράστιο κόστος. Η… Read More ›

Η πυρηνική λάμψη που φωτίζει την σκοτεινή ύλη

Τα υπερ-ελαφρά υποθετικά σωματίδια σκοτεινής ύλης μπορεί να αφήνουν ίχνη στο φως που εκπέμπεται από πυρήνες θορίου που διεγείρονται με λέιζερ. Συνήθως χρειάζονται σωματίδια υψηλής ενέργειας ή ακτίνες γάμμα για να διεγείρουν έναν ατομικό πυρήνα σε μια κατάσταση υψηλότερης ενέργειας…. Read More ›

Ποιές είναι οι πιθανότητες για μια υπερ-έκλαμψη του Ήλιου;

Άστρα όπως ο Ήλιος σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα προκαλούν τρομακτικές υπερ-εκλάμψεις περίπου μία φορά ανά αιώνα! Κάθε μέρα που ξυπνάμε για να ασχοληθούμε με ένα σωρό προβλήματα σπάνια μας ενδιαφέρει ο Ήλιος που φαίνεται να λάμπει ήσυχα και με σταθερό… Read More ›

Άλλη μία πηγή χρυσού στο σύμπαν

Οι αστρονόμοι προσπαθούν εδώ και δεκαετίες να προσδιορίσουν την κοσμική προέλευση των βαρύτερων στοιχείων, όπως ο χρυσός. Μια πρόσφατη έρευνα που βασίζεται σε ένα σήμα που ανακαλύφθηκε σε παλαιότερα δεδομένα διαστημικών αποστολών δείχνει μια νέα πιθανή πηγή χρυσού: τα μάγναστρα Στο… Read More ›

Σκοτεινή ύλη στον Ήλιο;

Tο Parker Solar Probe της NASA ως ανιχνευτής σκοτεινής ύλης. Οι ερευνητές της NASA εκμεταλλευόμενοι τις στενές επαφές του διαστημικού σκάφους με τον Ήλιο αναζήτησαν μεταξύ άλλων και σήματα σκοτεινών φωτονίων στο στέμμα του Ήλιου. Η σκοτεινή ύλη παρά το… Read More ›

Η καθοδική τροχιά του σοβιετικού διαστημοπλοίου Kosmos 482

(νεώτερη ενημέρωση 11/5/2025)Το Kosmos 482 εκτοξεύτηκε το 1972 από την Σοβιετική Ένωση με σκοπό την εξερεύνηση της Αφροδίτης. Όμως δεν κατάφερε να πάει πολύ μακριά. Εκτός από δυο τμήματα που έπεσαν στην Γη, η κυρίως κάψουλα 500 κιλών και διαμέτρου ενός… Read More ›

Ο νυχτερινός ουρανός του Μαΐου

Οι θέσεις των πλανητών:Ερμής: Πολύ χαμηλά ανατολικά στο λυκαυγές στην αρχή του μήνα, σε ανώτερη σύνοδο (πίσω από τον Ήλιο) στις 30/5Αφροδίτη: Στον πρωινό ουρανό ανατέλλει: 04:19 στο μέσο του μήνα (φαινόμενο μέγεθος -4,6, φαινόμενη διάμετρος 30′ ‘, φωτισμός δίσκου… Read More ›

Το Παράδοξο της Ανδρομέδας

Το νοητικό πείραμα – γνωστό ως «Παράδοξο της Ανδρομέδας» – διατυπώθηκε για πρώτη φορά από τον νομπελίστα φυσικό Roger Penrose στο βιβλίο του «O νέος αυτοκράτορας (;)» . Όπως όλα τα παράδοξα μας προκαλεί σύγχυση θέτοντας το ερώτημα, αν το… Read More ›

Γιατί τα 21 εκατοστά είναι το πιο συνηθισμένο μήκος στο σύμπαν

Το παρατηρήσιμο σύμπαν περιέχει περίπου 1080 άτομα. Τα περισσότερα από αυτά είναι άτομα απλού υδρογόνου: το καθένα συνίσταται από ένα πρωτόνιο και ένα ηλεκτρόνιο. Tο ηλεκτρόνιο και το πρωτόνιο έχουν σπιν, μπορούμε δηλαδή να τα φανταστούμε σαν δυο μαγνητικά δίπολα… Read More ›

Τα ίχνη της «Περιέργειας» στην επιφάνεια του Άρη

Το διαστημικό όχημα Curiosity της NASA φωτογραφήθηκε στις 28 Φεβρουαρίου του 2025 από την κάμερα HiRISE του Mars Reconnaissance Orbiter της NASA. Είναι μάλλον η πρώτη φορά που αποθανατίστηκε ενώ βρισκόταν σε κίνηση: Τα ίχνη της τελευταίας διαδρομής του έχουν… Read More ›

Η NASA γιορτάζει τα 35α γενέθλια του Hubble

… δημοσιεύοντας τέσσερις νέες εντυπωσιακές φωτογραφίες που τραβήχτηκαν πρόσφατα από το διαστημικό τηλεσκόπιο Οι εικόνες που δόθηκαν στη δημοσιότητα και απεικονίζουν το εύρος της εμβέλειας του Hubble περιλαμβάνουν: ● φωτογραφίες του Άρη που τραβήχτηκαν μεταξύ 28 και 30 Δεκεμβρίου, όταν ο Άρης βρισκόταν… Read More ›

Παρατηρήθηκε ο εξωτικός πυρήνας αντιύλης αντιυπερήλιο-4

Οι συγκρούσεις βαρέων ιόντων στον Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων (LHC) στο CERN αναπαράγουν τις ακραίες συνθήκες που υπήρχαν στο σύμπαν αμέσως μετά τη Μεγάλη Έκρηξη. Αυτές οι συνθήκες επιτρέπουν τη δημιουργία υπερπυρήνων, πυρήνων που περιέχουν πρωτόνια, νετρόνια και υπερόνια [συνήθως περιέχουν… Read More ›

Ο Νεύτωνας στο χρηματιστήριο

Το ημερολόγιο έγραφε 21 Απριλίου 1720. Οι δρόμοι του Λονδίνου γεμίζουν με μικροεπενδυτές, μεγαλοκερδοσκόπους και αργυραμοιβούς που στοιβάζονται σαν τα πρόβατα στη σφαγή. Κανείς τους δεν φαντάζεται ότι το σύστημα που αποθεώνουν ετοιμάζεται να καταρρεύσει με πάταγο. Ούτε ο μεγάλος… Read More ›

Η Λούσυ θα κάνει Πάσχα στον αστεροειδή «Ντόναλντ Γιόχανσον»

(νεώτερη ενημέρωση)Το διαστημόπλοιο Lucy της NASA φωτογραφίζει τον αστεροειδή Donaldjohanson: =====================================================Πριν από δυο χρόνια το διαστημικό σκάφος Lucy είχε προσεγγίσει τον αστεροειδή Dinkinesh ανακαλύπτοντας μεταξύ άλλων ότι ο αστεροειδής διαθέτει δορυφόρο. Την Κυριακή του Πάσχα θα προσεγγίσει σε απόσταση 960 χιλιομέτρων… Read More ›

Κι άλλα σημάδια εξωγήινης ζωής στον εξωπλανήτη K2-18b

 Εδώ και μερικά χρόνια το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb άρχισε να μελετά τον εξωπλανήτη K2-18b που βρίσκεται 124 έτη φωτός μακριά από τη Γη. Αρχικά ανίχνευσε στην ατμόσφαιρά του μόρια που περιέχουν άνθρακα, όπως μεθάνιο και διοξείδιο του άνθρακα. Στη συνέχεια… Read More ›

Περιστρέφεται το σύμπαν μας;

Ολόκληρο το σύμπαν φαίνεται να περιστρέφεται, σύμφωνα με τα νέα δεδομένα που παρουσιάζονται στην δημοσίευση με τίτλο «The distribution of galaxy rotation in JWST Advanced Deep Extragalactic Survey » . Διερευνήθηκαν 263 αρχέγονοι γαλαξίες ως προς την κατεύθυνση περιστροφής τους…. Read More ›

Η χρυσή εποχή της Θεωρητικής Φυσικής

Το επιστημονικό έργο του P.A.M. Dirac από το 1924 έως το 1933 Στις βιβλιογραφικές παραπομπές του πρόσφατου βιβλίου του Στέφανου Τραχανά “O Βομβιστής και ο Στρατηγός – Ιστορώντας την κβαντική επανάσταση 1900 – 2025” (ΠΕΚ, 2025) γίνεται αναφορά στο άρθρο… Read More ›

Ένας αρχέγονος γιγάντιος σπειροειδής γαλαξίας

Το διαστημικό τηλεσκόπιο της NASA James Webb, εντόπισε έναν γιγάντιο, σπειροειδή γαλαξία που σχηματίστηκε μόλις δύο δισεκατομμύρια χρόνια μετά τη Μεγάλη Έκρηξη. Πρόκειται για έναν γαλαξία που μοιάζει πολύ με τον Γαλαξία μας αλλά έχει πενταπλάσια μάζα και καλύπτει διπλάσια έκταση σε… Read More ›

Η αβάσταχτη ελαφρότητα των νετρίνων

Μίκρυνε κι άλλο το μέγιστο όριο στη μάζα των νετρίνων. Σύμφωνα με τις τελευταίες μετρήσεις του πειράματος KATRIN η μάζα του νετρίνου δεν υπερβαίνει τα 0,45 ηλεκτρονιοβόλτ (eV) Χρησιμοποιώντας έναν μεταλλικό θάλαμο 200 τόνων, που μοιάζει να βγαίνει από την κλασική ταινία… Read More ›

Η Κβαντική Φυσική είναι μια ατελής θεωρία

… σύμφωνα με τον νομπελίστα και νικητή του βραβείου Breakthrough Gerard ‘t Hooft ● Η Κβαντική Φυσική βρίσκεται σε λάθος δρόμο. Παραμένει στάσιμη γιατί όλοι σκέφτονται με τον ίδιο τρόπο ● Το Καθιερωμένο Πρότυπο μας δίνει, όπως και η Κβαντομηχανική,… Read More ›

Πόσο επικίνδυνη είναι η αντιύλη;

Ίσως η πιο επικίνδυνη και ασταθής ουσία που γνωρίζει η ανθρωπότητα είναι η αντιύλη. Συνδυάστε την με την ύλη και θα εξαφανιστεί, απελευθερώνοντας μια μεγάλη ποσότητα ενέργειας. Οι φυσικοί όχι μόνο ξέρουν πώς να φτιάχνουν αντιύλη, αλλά προσπαθούν να την… Read More ›

Τα βραβεία Breakthrough 2025

Το βραβείο θεμελιώδους φυσικής Το βραβείο θεμελιώδους φυσικής 2025 αξίας 3 εκατομμυρίων δολαρίων απονεμήθηκε σε 13508 φυσικούς (!) από 70 και πλέον χώρες που ανήκουν στις 4 πειραματικές ομάδες στον Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων (LHC) στο CERN: ATLAS, CMS, ALICE και LHCb. Συγκεκριμένα… Read More ›

Τι είναι το τοπόνιο;

Το 1995 όταν ο Alexander Grohsjean ήταν 16 χρονών, προβληματίστηκε από μια επιστημονική είδηση που διάβασε στην τοπική γερμανική εφημερίδα Saarbrücker Zeitung. Πήρε μαζί του το απόκομμα στο σχολείο αναζητώντας κάποιον καθηγητή για να του εξηγήσει τα γραφόμενα, αλλά τελικά… Read More ›

Οι σπινθήρες που δημιούργησαν την ζωή

Τα φορτισμένα σταγονίδια νερού δημιουργούν σπινθήρες εξαιτίας των οποίων ξεκινά ο σχηματισμός οργανικών μορίων Η αρχέγονη Γη, πριν από δισεκατομμύρια χρόνια, περιείχε όλα τα αέρια που χρειάζονται για να προκύψουν τα δομικά υλικά της ζωής, όπως τα αμινοξέα. Όμως για… Read More ›

Ένα σημαντικό ορόσημο στην ιστορία της σωματιδιακής φυσικής

Πρώτη παρατήρηση παραβίασης της συμμετρίας CP σε διασπάσεις βαρυονίων Για κάθε σωματίδιο που γνωρίζουμε, υπάρχει και ένα αντίστοιχο αντισωματίδιο με τις ίδιες ιδιότητες, εκτός από το ηλεκτρικό φορτίο. Για παράδειγμα, το αντισωματίδιο του ηλεκτρονίου είναι το ποζιτρόνιο και το αντισωματίδιο… Read More ›

Βρέθηκαν οι μαθητές που χάθηκαν ενώ πραγματοποιούσαν την μέτρηση του Ερατοσθένη

Αίσιο τέλος είχε η περιπέτεια των μαθητών ελληνικού σχολείου που βρέθηκαν στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου για να υλοποιήσουν μια φιλόδοξη δράση, στο πλαίσιο της εκπαιδευτικής πενθήμερης εκδρομής τους: να επαναλάβουν την μέτρηση του Ερατοσθένη με τον ίδιο ρεαλιστικό τρόπο που… Read More ›

Ο νυχτερινός ουρανός του Απριλίου

Οι θέσεις των πλανητών:Ερμής: Σε μέγιστη δυτική αποχή 27ο (πρωινός ουρανός) στις 21/4 με φαινόμενο μέγεθος 0,4Αφροδίτη: Στον πρωινό ουρανό ανατέλλει: 05:19 στο μέσο του μήνα (φαινόμενο μέγεθος -4,7, φαινόμενη διάμετρος 48′ ‘, φωτισμός δίσκου 15%)Άρης: Στον απογευματινό ουρανό, δύει… Read More ›

Το πείραμα AMoRE 

Ορισμένα μεγάλα πειράματα φυσικής προσπαθούν να ανιχνεύσουν μια πυρηνική διαδικασία γνωστή ως διπλή διάσπαση βήτα χωρίς νετρίνα, η οποία για συντομία συμβολίζεται με 0νββ. Αυτό επιδιώκει και το πείραμα AMoRE (Advanced Mo-based Rare process Experiment), το οποίο μέχρι στιγμής έθεσε… Read More ›

Η αυθόρμητη διάσπαση των πρωτονίων στον χώρο και τον χρόνο

Διασπάται (αυθορμήτως) το πρωτόνιο; Ενώ αυτή ήταν η προκλητική πρόβλεψη των Μεγάλων Ενοποιημένων Θεωριών (GUTs) που αναπτύχθηκε στις δεκαετίες του 1970 και του 1980, οι πειραματικοί φυσικοί την απέκλεισαν – ή μάλλον, έθεσαν ένα κατώτερο όριο στην μέση διάρκεια ζωής… Read More ›

Η θεωρία των χορδών και ο πόλεμος της μαύρης τρύπας

Ο Leonard Susskind είναι καθηγητής Φυσικής στο πανεπιστήμιο Stanford. Συγκαταλέγεται στους πρωτοπόρους της θεωρίας των χορδών, της συμπληρωματικότητας των μαύρων τρυπών, της ολογραφικής αρχής και άλλων σημαντικών ιδεών της φυσικής. Στο βίντεο που ακολουθεί, ο Susskind αναφέρεται στις μαύρες τρύπες… Read More ›

Η γάτα του Αϊνστάιν

Ένα διασκεδαστικό πείραμα σκέψης για την διαστολή του χρόνου στην ειδική θεωρία της σχετικότητας του Αϊνστάιν Το πείραμα με την γάτα του Αϊνστάιν, περιλαμβάνει ένα ρολόι φωτός συγχρονισμένο με ένα μηχανικό ρολόι, όπου μια αστοχία στο συγχρονισμό ενεργοποιεί έναν θανατηφόρο… Read More ›

Τα μεγαλύτερα οργανικά μόρια που ανίχνευσε η «Περιέργεια» στον Άρη

Πρόκειται για υδρογονάνθρακες με 10, 11 και 12 άτομα άνθρακα Η επιστήμη προχωράει αργά. Πριν από 12 χρόνια, το διαστημικό όχημα Curiosity πραγματοποίησε γεώτρηση στο έδαφος του πλανήτη Άρη. Το δείγμα που λήφθηκε μελετήθηκε από το εργαστήριο ανάλυσης δειγμάτων που… Read More ›

Η μυστηριώδης γαλάζια σπείρα στο νυχτερινό ουρανό της Ευρώπης

… δεν ήταν ούτε σπειροειδής γαλαξίας, ούτε UFO.  Ήταν η σπείρα της SpaceX.  Η γαλάζια σπείρα που εμφανίστηκε χτες βράδυ πάνω από την Ευρώπη και παρέμεινε στον ουρανό για λίγα λεπτά, έκανε τους κατοίκους του Ηνωμένου Βασιλείου και άλλων ευρωπαϊκών… Read More ›

Ανιχνεύθηκε οξυγόνο στον πιο απομακρυσμένο γνωστό γαλαξία

Πριν από έναν χρόνο περίπου, το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb της NASA φωτογράφισε με την NIRCam (Near-Infrared Camera) τον γαλαξία JADES-GS-z14-0. Αυτός ο γαλαξίας βρέθηκε να εμφανίζει μετατόπιση προς το ερυθρό z=14,32, καταρρίπτοντας το ρεκόρ του πιο απομακρυσμένου γνωστού γαλαξία. Αυτό σημαίνει ότι… Read More ›

Η σκοτεινή ενέργεια εξασθενεί με την πάροδο του χρόνου

Οι φυσικοί του Φασματοσκοπίου Σκοτεινής Ενέργειας (DESI=Dark Energy Spectroscopic Instrument) δημιούργησαν τον μεγαλύτερο τρισδιάστατο χάρτη γαλαξιών και quasars, προσδιορίζοντας τις αποστάσεις τους και τις ταχύτητες απομάκρυνσής τους από εμάς. Σκοπός τους είναι να διερευνήσουν την σκοτεινή ενέργεια, την μυστηριώδη αιτία που προκαλεί… Read More ›

Η μυστηριώδης διάσπαση των καονίων

Το πείραμα NA62 στο CERN καταγράφει τις σπανιότατες διασπάσεις των σωματιδίων που ονομάζονται καόνια (), πίσω από τις οποίες μπορεί να κρύβονται άγνωστες μέχρι σήμερα δυνάμεις και σωματίδια Πριν από 15 περίπου χρόνια δημοσιεύθηκε η εργασία των Joachim Brod, Martin Gorbahn… Read More ›

H «έκλειψη Σελήνης», όπως φαίνεται από τη Σελήνη

Το διαστημικό σκάφος Blue Ghost Mission 1 της Firefly Aerospace φωτογράφισε την ολική έκλειψης της Σελήνης στις 13–14 Μαρτίου, όπως φαινόταν από την επιφάνεια της Σελήνης: Το Blue Ghost έκανε ένα διάλειμμα από τα επιστημονικά του καθήκοντα στη Σελήνη για… Read More ›

Αποφασίζουμε ότι ο αριθμός π ισούται με 3,2 ακριβώς

Η Βουλή των Αντιπροσώπων της Ιντιάνα το 1894 ψήφισε ομόφωνα ένα νομοσχέδιο σύμφωνα με το οποίο «ο λόγος της περιφέρειας ενός κύκλου προς την διάμετρό του ισούται με 4/(5/4)=3,2» Ο «τετραγωνισμός του κύκλου» βασάνιζε τους μαθηματικούς για περισσότερα από 2.000… Read More ›

Πρωταθλητής ο Κρόνος με 274 δορυφόρους

Το 2023, όταν ανακοινώθηκε η ανακάλυψη 62 νέων δορυφόρων του Κρόνου, ο πλανήτης με τους εντυπωσιακούς δακτυλίους πήρε την πρωτιά από τον Δία με μεγάλη διαφορά. Τώρα σύμφωνα με μια πρόσφατη ανακοίνωση αστρονόμων ανακαλύφθηκαν κι άλλοι 128 (!) δορυφόροι γύρω… Read More ›

Εκλείψεις Σελήνης και ‘ματωμένα φεγγάρια’

Πόσες φορές δεν έχουμε ακούσει στα μέσα μαζικής επικοινωνίας την έκφραση ‘ματωμένο φεγγάρι’ ή ‘ματωμένη Σελήνη’; Συνήθως η έκφραση αυτή συνοδεύεται από την ανακοίνωση μιας έκλειψης Σελήνης. Τι συμβαίνει όμως στην πραγματικότητα; Είναι όντως ματωμένη η Σελήνη; Όχι, η σελήνη… Read More ›

Κβαντομηχανική Λυκείου: Μπορούμε να την διδάξουμε λίγο καλύτερα;

Ένα περίγραμμα όσων αναπτύσσει ο Στέφανος Τραχανάς στο βίντεο που ακολουθεί: 1. Ο Χάιζενμπεργκ στην Ελιγολάνδη: Από τα «καταραμένα κβαντικά άλματα» στη μηχανική των μητρών 2. Το φωτοηλεκτρικό φαινόμενο σε 5 λεπτά3. Κβαντομηχανική με Joule δεν γίνεται4. Φυσική του μικρόκοσμου… Read More ›

Βαρύτητα από εντροπία

Μια προκλητική προσέγγιση για την ενοποίηση της κβαντικής μηχανικής και της γενικής σχετικότητας δημοσίευσε στο Physical Review D, η Ginestra Bianconi, καθηγήτρια εφαρμοσμένων μαθηματικών στο πανεπιστήμιο Queen Mary του Λονδίνου. Στην εργασία της με τίτλο «Gravity from entropy» προτείνει μια νέα προσέγγιση… Read More ›

Η εξίσωση Σρέντιγκερ στα σχολικά βιβλία

Mια φορά κι έναν καιρό, όταν ο δείκτης του χρηματιστηρίου εξέφραζε την οικονομική ευημερία της χώρας και ο κουρέας στην Απολλωνία της Σίφνου συγχρονιζόταν με τη βαριά ελληνική βιομηχανία, ξεκίνησε μια ολοκληρωτική μεταρρύθμιση στην Παιδεία. Μια μεταρρύθμιση που μεταξύ άλλων… Read More ›

Υπάρχουν μαγνητικά μονόπολα;

Οι φυσικοί των σωματιδίων υποθέτουν την ύπαρξη πολλών σωματιδίων που κανείς δεν έχει δει ποτέ μέχρι σήμερα. Αλλά, ένα από αυτά είναι ξεχωριστό. Πρόκειται για το μαγνητικό μονόπολο. Οι μαγνήτες γνωρίζουμε πως διαθέτουν δύο μαγνητικούς πόλους – τον βόρειο και… Read More ›

Ο σκύλος του Χάιζενμπεργκ

» (…) Η γάτα είναι πλέον κάτι σαν το οικόσημο του ένδοξου «οίκου των κβάντων», θεωρούμε ωστόσο δίκαιο να πούμε επίσης ότι και ο ρόλος του σκύλου δεν ήταν αμελητέος. Συνδέεται σχεδόν καθοριστικά με την απόφαση του Χάιζενμπεργκ να αναθεωρήσει… Read More ›

Οι ιδιότητες ενός γοητευτικού βαρυονίου

Ερευνητές στον Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων μέτρησαν το σπιν και και την ομοτιμία ενός σωματιδίου που περιέχει ένα γοητευτικό κουάρκ, αναδεικνύοντας ένα νέο τρόπο ελέγχου θεωρητικών μοντέλων. Με βάση τα δεδομένα που συλλέχθηκαν μεταξύ 2016 και 2018, ερευνητές του πειράματος LHCb… Read More ›

Ιστορώντας την κβαντική επανάσταση, 1900-2025

Κυκλοφόρησε το νέο βιβλίου του Στέφανου Τραχανά(*) με τίτλο «Ο ΒΟΜΒΙΣΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ, Ιστορώντας την κβαντική επανάσταση, 1900-2025» από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης. Έτσι ολοκληρώνεται η τριλογία για την επιστήμη και τη θέση της στον πολιτισμό που ξεκίνησε το… Read More ›

Ο νυχτερινός ουρανός του Μαρτίου

Οι θέσεις των πλανητών:Ερμής: Σε μέγιστη ανατολική αποχή (18ο, απογευματινός ουρανός) στις 8/3 με μέγεθος -0,4, σε κατώτερη σύνοδο (μπροστά από τον Ήλιο) στις 24/3Αφροδίτη: Χαμηλά στη δύση κατά το λυκόφως, σε κατώτερη σύνοδο (μπροστά από τον Ήλιο) στις 23/3Άρης:… Read More ›

Τα στείρα νετρίνα παραμένουν ασύλληπτα

Μια σύγκριση των νετρίνων που μετρήθηκαν σε απόσταση 1 km και 810 km από την πηγή τους δεν βρήκε στοιχεία γεύσης τέταρτου νετρίνου. Αν και η ηλεκτροασθενής αλληλεπίδραση φαίνεται να απαιτεί ακριβώς τρεις γεύσεις νετρίνων, μια τέταρτη γεύση ή και… Read More ›

Η μέτρηση των κοσμικών αποστάσεων

Πώς μετράμε το σύμπαν; (μέρος 2ο) Ο μαθηματικός Terence Tao περιγράφει στο κανάλι 3blue1brown του Grant Sanderson, το πώς οι άνθρωποι υπολόγισαν για πρώτη φορά κοσμικά μεγέθη – από την ακτίνα της Γης, τις αποστάσεις Γης/Σελήνης και Γης/Ήλιου μέχρι το μέγεθος… Read More ›

Το απροσδόκητο σχήμα ενός διπλά μαγικού πυρήνα

Στην πυρηνική φυσική οι αριθμοί 2, 8, 20, 28, 50, 82, 126 ονομάζονται μαγικοί. Και οι πυρήνες των οποίων ο αριθμός των πρωτονίων (Ζ) ή των νετρονίων (Ν) είναι 2, 8, 20, 28, 50, 82, 126 ονομάζονται μαγικοί. Οι μαγικοί πυρήνες παρουσιάζουν… Read More ›

Ισορροπώντας τραπουλόχαρτα

Πάρτε μια οποιαδήποτε κανονική τράπουλα με 52 χαρτιά, και βάλτε την στο τραπέζι. Με το δάκτυλό σας μετακινείστε το πάνω χαρτί, χωρίς να μετακινήσετε κανένα άλλο. Πόσο μακριά μπορείτε να το μετακινήσετε πριν πέσει; Ή, για να το πούμε διαφορετικά… Read More ›

Τι σχέση έχουν τα νετρίνα με το ευγενές αέριο αργό;

Οι ανιχνευτές που χρησιμοποιούνται για την ανίχνευση των νετρίνων χρειάζονται δεκάδες χιλιάδες τόνους καθαρού υγρού αργού. Πώς μπορούμε να βρούμε τόσο πολύ αργό; Το αργό είναι ένα ευγενές αέριο, που σημαίνει ότι δεν αντιδρά με άλλα στοιχεία. Είναι ένας βαρύτερος… Read More ›

Γιατί τα νετρίνα είναι τόσο ‘αντικοινωνικά’;

Τα νετρίνα κυκλοφορούν παντού στο σύμπαν. Κάθε δευτερόλεπτο, περισσότερα από 6 τρισεκατομμύρια νετρίνα διασχίζουν το φλιτζάνι του καφέ σας. Τα περισσότερα από αυτά προέρχονται από τον ήλιο, αλλά περίπου 30.000 παρήχθησαν στα πρώτα λεπτά της Μεγάλης Έκρηξης και είναι τόσο… Read More ›

Ο αστεροειδής με την μεγαλύτερη πιθανότητα να χτυπήσει τη Γη

Σύμφωνα με τους αστροφυσικούς ο αστεροειδής 2024 YR4 έχει 3,1% πιθανότητα να χτυπήσει τη Γη στις 22 Δεκεμβρίου του 2032 Ο αστεροειδής 2024 YR4 ανακαλύφθηκε στις 27 Δεκεμβρίου 2024 χάρη σε ένα ειδικό τηλεσκόπιο εντοπισμού κινδύνων που βρίσκεται στη Χιλή. Υπολογίστηκε… Read More ›

Η τρισδιάστατη δομή της ατμόσφαιρας ενός εξωπλανήτη

Ο εξωπλανήτης Τύλος (ή WASP-121b) είναι ένας αέριος, γιγάντιος εξωπλανήτης που βρίσκεται περίπου 900 έτη φωτός από την Γη, στον αστερισμό Πρύμνη. Χρησιμοποιώντας το όργανο ESPRESSO του Πολύ Μεγάλου Τηλεσκοπίου (VLT) της ESO, οι αστρονόμοι μελέτησαν την ατμόσφαιρά του, αποκαλύπτοντας… Read More ›

Η μη αναμενόμενη αφθονία κοσμογονικού βηρυλλίου-10

… στον βυθό του Ειρηνικού Ωκεανού Το βηρύλλιο είναι το χημικό στοιχείο που πέρα από τη δύσκολη ορθογραφία του, είναι ένα ανοιχτόχρωμο, δύστηκτο, αδιάλυτο ελαφρό μέταλλο που έχει γλυκιά γεύση. Προσοχή όμως, μην το δοκιμάσετε – είναι πολύ τοξικό(*). Από… Read More ›

Πώς μετράμε το σύμπαν;

Πριν από μερικές ημέρες αναρτήθηκε στο κανάλι 3blue1brown, του Grant Sanderson, βίντεο με τον μαθηματικό Terence Tao – ίσως τον μεγαλύτερο μαθηματικό στον κόσμο σήμερα -, όπου περιγράφει μέρος της ιστορίας των μετρήσεων κοσμικών αποστάσεων: Στον ιστότοπο του Terence Taο… Read More ›

Προς τους κβαντικούς υπερυπολογιστές

… διαμέσου της κβαντικής σύμπλεξης και τηλεμεταφοράς Ερευνητές από το Τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης παρουσίασαν την πρώτη περίπτωση κατανεμημένης (παράλληλης) κβαντικής επεξεργασίας. Χρησιμοποιώντας μια διασύνδεση φωτονικού δικτύου, συνέδεσαν επιτυχώς δύο ξεχωριστούς κβαντικούς επεξεργαστές για να σχηματίσουν έναν ενιαίο,… Read More ›

Ανιχνεύθηκε κοσμικό νετρίνο με ενέργεια ρεκόρ

Η ερευνητική ομάδα KM3NeT ανακοίνωσε την ανίχνευση στην άβυσσο της Μεσογείου Θάλασσας ενός κοσμικού νετρίνου με την μεγαλύτερη ενέργεια μέχρι σήμερα, περίπου 220 PeV. Ένα εξαιρετικό γεγονός που αντιστοιχεί σε ένα νετρίνο με εκτιμώμενη ενέργεια περίπου 220 PeV (=220×1015eV), ανιχνεύθηκε στις… Read More ›

Πώς το θεώρημα της Νέδερ έφερε επανάσταση στη Φυσική

Η Emmy Noether απέδειξε ότι οι θεμελιώδεις φυσικοί νόμοι είναι μια συνέπεια απλών συμμετριών. Έναν αιώνα αργότερα, οι ιδέες της συνεχίζουν να διαμορφώνουν τη φυσική. Το φθινόπωρο του 1915, τα θεμέλια της φυσικής άρχισαν να ραγίζουν. Η νέα θεωρία για… Read More ›