Browsing All Posts filed under »ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ«

Από το στερεό Γκόμποκ στον Πλάτωνα

30 Αυγούστου, 2020

0

Το αναποδογύρισμα χελώνας είναι μια σαδιστική και εγκληματική ενέργεια. Ευτυχώς όμως το κέλυφος της χελώνας έχει τέτοιο σχήμα ώστε να διευκολύνει το άτυχο ζώο να επανέλθει στην κανονική του θέση. Το θέμα αυτό διερευνήθηκε από τους Gábor Domokos και Péter L Várkony στην εργασία τους με τίτλο «Geometry and self-righting of turtles». Εκείνο που τους […]

Η τεχνητή νοημοσύνη δεν σκέφτεται

3 Αυγούστου, 2020

0

Συνέντευξη του καθηγητή της Οξφόρδης Λουτσιάνο Φλορίντι στον Μανώλη Ανδριωτάκη (Καθημερινή 2/8/2020): Click to access ce97-cf84ceb5cf87cebdceb7cf84ceae-cebdcebfceb7cebccebfcf83cf8dcebdceb7-ceb4ceb5cebd-cf83cebaceb5cf86cf84ceb5cf84ceb1ceb9.pdf

Ο πρώτος φιλόσοφος

15 Ιουνίου, 2020

1

Σε μία ακριβώς εβδομάδα, την Κυριακή 21 Ιουνίου, ο Ήλιος θα φτάσει στο θερινό ηλιοστάσιο, το βορειότερο σημείο της εκλειπτικής, σηματοδοτώντας έτσι την αρχή της εποχής του καλοκαιριού! Την ίδια εκείνη ημέρα θα έχουμε επίσης και μια δακτυλιοειδή έκλειψη του Ηλίου, ένα φαινόμενο που από τη χώρα μας θα το δούμε ως μερική έκλειψη η […]

Χρόνος, αυτό το εξωφρενικό αίνιγμα

24 Μαρτίου, 2020

0

Σήμερα, ο οποιοσδήποτε προβληματισμός, φιλοσοφικός, επιστημονικός ή και στο πλαίσιο μιας αφήγησης, πάνω στην έννοια του χρόνου φαίνεται απολύτως δεδομένος. Στη δε επιστημονική φαντασία, αλλά και σε μεγάλη μερίδα της σοβαρής επιστημονικής κοινότητας, η ιδέα μιας μετάβασης στο παρελθόν ή στο μέλλον, είναι πλέον πολύ διαδεδομένη, τόσο που να νομίζουμε ότι έτσι ήταν πάντα. Κι […]

Τζορντάνο Μπρούνo: Ένας μάρτυρας της επιστήμης

17 Φεβρουαρίου, 2020

8

Σαν σήμερα, το 1600, καίγεται στην πυρά ο «αιρετικός» Τζορντάνο Μπρούνo, ένας φιλόσοφος, κοσμολόγος και αποκρυφιστής που αρνείται να αποκηρύξει τη δική του θρησκεία, την επιστήμη και τη φιλοσοφία. Το επικίνδυνο – για την Καθολική Εκκλησία και τον ίδιο- έργο του, συνδυάζει αστρονομικές ιδέες για ένα άπειρο και ομοιογενές σύμπαν, πανθεϊστικά πιστεύω, καθώς και την […]

Οι πρώτοι φυσικοί

1 Φεβρουαρίου, 2020

0

Σύμφωνα με την παράδοση, ο Αριστοτέλης αποκάλεσε πρώτους φυσικούς κάποιους ευγενείς από την Μίλητο, μια ανθούσα ελληνική πόλη στα παράλια της Μικράς Ασίας, και κατονόμασε έξι ακόμα Έλληνες δημόσιους αγορητές ως διαδόχους τους. Αν ακολουθήσουμε τον φιλελληνικό μύθο της δημιουργίας, κανένας Έλληνας φυσικός δεν έμαθε κάτι σημαντικό από κάποιον βάρβαρο στη διάρκεια των διακοσίων πενήντα […]

Το διαχρονικό όνειρο της εξάλειψης του χρόνου

25 Ιανουαρίου, 2020

1

Σπύρος Μανουσέλης Ο χρόνος όχι μόνο δεν περιορίζεται σε ό,τι μετράνε τα ρολόγια μας, ούτε και αποτελεί μόνο μια ανθρώπινη ψευδαίσθηση, όπως πίστευε ακράδαντα ο Αϊνστάιν, αλλά ενυπάρχει και εξηγεί την ανάδυση όλων των πολύπλοκων φυσικών συστημάτων: από την οργάνωση και τη λειτουργία των ζωντανών οργανισμών μέχρι τη διαμόρφωση και την εξέλιξη των ουράνιων σωμάτων, […]

Οι μαθηματικές και φιλοσοφικές πτυχές της Τεχνητής Νοημοσύνης

18 Νοεμβρίου, 2019

0

Σπύρος Μανουσέλης – efsyn.gr Κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδ. «Ευρασία», θαυμάσια μεταφρασμένο και επιμελημένο, ένα μικρό αλλά πολύ πυκνό σε ιδέες βιβλίο με τίτλο «Μαθηματικά, Φιλοσοφία και Τεχνητή Νοημοσύνη». Πρόκειται για την περίφημη συζήτηση ανάμεσα σε δύο Αμερικανούς αδιαμφισβήτητους πρωταγωνιστές της Τεχνητής Νοημοσύνης: τον Gian-Carlo Rota, κορυφαίο μαθηματικό του MIT (Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης) και […]

Γιατί οι φυσικοί πρέπει να γνωρίζουν φιλοσοφία

1 Ιουλίου, 2019

1

Αν θεωρούμε ότι το καθήκον της φυσικής είναι η ανακάλυψη μιας άχρονης μαθηματικής εξίσωσης που συλλαμβάνει κάθε πτυχή του Σύμπαντος, τότε πιστεύουμε πως η αλήθεια του Σύμπαντος βρίσκεται έξω από αυτό. Η συγκεκριμένη συνήθεια της σκέψης έχει καταστεί τόσο οικεία, ώστε αποτυγχάνουμε να διακρίνουμε τον παραλογισμό της: αν το μόνο που υπάρχει είναι το Σύμπαν, […]

Οι βασικοί νόμοι της ανθρώπινης ηλιθιότητας

29 Ιουνίου, 2019

0

Ο πρώτος βασικός νόμος: Πάντα και νομοτελειακά όλοι υποτιμούν τον αριθμό των ηλίθιων ατόμων που κυκλοφορούν στην κοινωνία. Ο δεύτερος βασικός νόμος: Η πιθανότητα να είναι ηλίθιο ένα συγκεκριμένο άτομο είναι ανεξάρτητη από οποιοδήποτε άλλο χαρακτηριστικό αυτού του ατόμου. Ο τρίτος (και χρυσός) βασικός νόμος: Ηλίθιος ονομάζεται το άτομο που οι πράξεις του προκαλούν ζημιές […]

Η πίστη στους θεούς ήρθε μετά την δημιουργία πολύπλοκων κοινωνιών

22 Μαρτίου, 2019

0

Τι ήλθε πρώτο; Η μεγάλη και πολύπλοκη κοινωνία ή ο ισχυρός θεός φορέας της ηθικής; Σε αυτό το ανθρωπολογικό ερώτημα του τύπου «το αυγό έκανε την κότα ή η κότα το αυγό;», η νέα επιστημονική απάντηση είναι ότι συνέβη το πρώτο, δηλαδή προηγήθηκε η επέκταση της ανθρώπινης κοινωνίας και ακολούθησε η πίστη στους παντοδύναμους τιμωρούς […]

Στίβεν Χόκινγκ: Γιατί δεν υπάρχει Θεός

24 Οκτωβρίου, 2018

10

Κανείς δεν δημιούργησε το σύμπαν και κανείς δεν κατευθύνει την μοίρα μας Παρότι, έχουν περάσει αρκετοί μήνες από το θάνατο του Stephen Hawking, πολλές ιδέες και προβληματισμοί του μεγάλου κοσμολόγου συγκεντρώθηκαν σε ένα βιβλίο που κυκλοφόρησε πριν από μερικές μέρες. Ο τίτλος του (τελευταίου;) βιβλίου του Hawking είναι: «Σύντομες απαντήσεις σε μεγάλες ερωτήσεις». Περιέχει 10 […]

Η κοσμολογία συναντάται με τη φιλοσοφία

9 Ιουλίου, 2018

0

«Δόκτωρ Κούπερ, με όλο τον σεβασμό, μήπως παίρνετε κρακ;». Η μνημειώδης ατάκα του νομπελίστα αστροφυσικού Τζορτζ Σμουτ στον Σέλντον Κούπερ προκαλεί ακόμη και σήμερα τα γέλια, εννέα χρόνια μετά την προβολή της σκηνής στη δημοφιλή σειρά «The Bing Bang Theory». Στο επεισόδιο, ο ιδιοφυής αντικοινωνικός φυσικός, τον οποίο ενσαρκώνει ο εξαιρετικός Τζιμ Πάρσονς, ζητεί από […]

Γιατί υπάρχει σύµπαν;

27 Ιουνίου, 2018

3

(νεώτερη ενημέρωση) Δείτε το βίντεο και τις διαφάνειες της διάλεξης του Στέφανου Τραχανά ΕΔΩ:http://www.blod.gr/lectures/Pages/viewlecture.aspx?LectureID=4223# ================================= Την Παρασκευή 29 Ιουνίου και ώρα 21:00 στον κήπο του Αστεροσκοπείου Αθηνών (Λόφος Νυμφών) ο Στέφανος Τραχανάς θα δώσει ομιλία με θέμα «Γιατί υπάρχει σύµπαν; Ένα προκλητικό ερώτηµα» Γιατί υπάρχει σύµπαν; Το ότι το προκλητικό αυτό ερώτηµα µπορεί να τίθεται σήµερα ως επιστηµονικό ερώτηµα είναι ίσως […]

Η ομιλία του Steven Weinberg (Nobel Φυσικής 1979)

12 Φεβρουαρίου, 2018

0

… σε εκδήλωση αποφοίτων του ΑΠΘ Με αφορμή την έκδοση στα ελληνικά του βιβλίου του, «Πώς να εξηγήσουμε τον κόσμο», ο νομπελίστας Φυσικός Steven Weinberg μίλησε στις 6 Φεβρουαρίου μέσω skype σε εκδήλωση του Συλλόγου Αποφοίτων ΑΠΘ: via JD M

Δεν έχουμε ιδέα: Ένας οδηγός για το άγνωστο σύμπαν

17 Μαΐου, 2017

0

(νεώτερη ενημέρωση 28/9/2020) Πρόκειται για το βιβλίο με τίτλο «We have no idea» των Jorge Cham και Daniel Whiteson – δημιουργός των PHD Comics ο πρώτος και φυσικός στοιχειωδών σωματιδίων ο δεύτερος. Θα θέλατε να μάθετε πως γεννήθηκε το σύμπαν, από τι είναι φτιαγμένο, και πώς θα τελειώσει; Να κατανοήσετε από πού προέρχεται ο χρόνος και ο χώρος; […]

Το νόημα της ανθρώπινης ύπαρξης

5 Μαρτίου, 2017

0

Πώς προέκυψε το ανθρώπινο γένος και γιατί διατηρείται στη ζωή σε έναν πλανήτη σαν τον δικό μας; Κατέχουμε μια ειδική θέση στο Σύμπαν και το πεπρωμένο μας ορίζει να υπάρχουμε σε αυτό; Προς τα πού οδεύουμε ως είδος και, το πιο δύσκολο ερώτημα, για ποιο λόγο; Από το ύψος των 85 του χρόνων, τη διεθνή […]

Υπάρχει πράγματι η σχέση αιτίου-αποτελέσματος;

12 Οκτωβρίου, 2016

0

Η συνέχεια του βίντεο με τίτλο: «Γιατί ο χρόνος δεν ρέει προς τα πίσω;» (δείτε το ΕΔΩ)

Σύντομη ιστορική ανασκόπηση των Φυσικών επιστημών

11 Απριλίου, 2016

0

Οι αρχαίοι πολιτισμοί της Μεσογείου (Αίγυπτος), της Μεσοποταμίας (Βαβυλώνιοι) και της Κίνας ανέπτυξαν τεχνογνωσία, συνέλεξαν αστρονομικές παρατηρήσεις και καλλιέργησαν τα μαθηματικά (κυρίως τη γεωμετρία) κινούμενοι από πρακτικές ανάγκες για τις κατασκευές τους, για τη μέτρηση του χρόνου και, βεβαίως, για τους πολεμικούς εξοπλισμούς τους. Ένας μεγάλος σταθμός σ΄ αυτή την πρώτη μακρόχρονη περίοδο (περίπου 4000 […]

Lawrence Krauss: «Ένα σύμπαν από το τίποτε»

5 Μαρτίου, 2016

0

Μια διάλεξη του Lawrence M. Krauss βασισμένη στις ιδέες που περιγράφονται στο ομώνυμο βιβλίο του, «Ένα σύμπαν από το τίποτε» : (εκδόσεις Τραυλός) Το Σύμπαν είναι έτσι όπως είναι είτε μας αρέσει είτε όχι. Η ύπαρξη ή η ανυπαρξία ενός δημιουργού δεν εξαρτάται από τις επιθυμίες μας. Ένας κόσμος χωρίς Θεό ή σκοπό μπορεί να […]

Οι συνέπειες ενός απλού θεωρήματος

7 Ιανουαρίου, 2016

3

Η παραπάνω εξίσωση εκφράζει το θεώρημα του Bayes που μαθαίνουν όλοι οι πρωτοετείς φοιτητές των θετικών επιστημών. Διατυπώθηκε από τον Άγγλο μαθηματικό και πρεσβυτεριανό ιερέα Τόμας Μπέυζ (Thomas Bayes 1701–1761). Επρόκειτο για μια νέα προσέγγιση σε ένα θεμελιώδες αίνιγμα: πως να προχωρήσεις αντίστροφα από τις παρατηρήσεις στα κρυφά αίτια όταν οι πληροφορίες που έχεις είναι ελλιπείς. Το θεώρημα αναπτύχθηκε περαιτέρω από τον […]

Χρονομηχανές ή επανακτώντας τον «χαμένο» χρόνο

2 Ιανουαρίου, 2016

0

Συντάκτης: Σπύρος Μανουσέλης – efsyn.gr Αν ανατρέξει κανείς στην ιστορία των ανθρώπινων ιδεών σχετικά με τον χρόνο θα διαπιστώσει ότι μέσα σε τρεις χιλιετίες υπήρξε μια σαφής μετάβαση από τον κυκλικό χρόνο των αρχαίων Ελλήνων στον γραμμικό και τελεολογικό χρόνο των Εβραίων και των χριστιανών, και από αυτόν στον σύγχρονο μαθηματικοποιημένο και τελικά άχρονο χρόνο της […]

Τι υπήρχε πριν από την Μεγάλη Έκρηξη;

20 Δεκεμβρίου, 2015

2

Η φυσική και η μεταφυσική της δημιουργίας του σύμπαντος Σε ένα ενδιαφέρον άρθρο του  Alan Lightman με τίτλο «What Came Before the Big Bang?» παρουσιάζονται οι απόψεις των «κβαντικών κοσμολόγων» (Alexander Vilenkin, Stephen Hawking, Andrei Linde, James Hartle, Sean Carroll, Lawrence Krauss, Don Page) σχετικά με το τι συνέβη τη στιγμή που δημιουργήθηκε το σύμπαν, αν […]

Μαθηματικά και Φιλοσοφία – Το χρονικό μιας παρανόησης

24 Νοεμβρίου, 2015

0

«Οι μαθηματικές ιδέες επινοούνται ή ανακαλύπτονται; Το ερώτημα αυτό έχει τεθεί κατ’ επανάληψη από φιλοσόφους ανά τους αιώνες και πιθανότατα θα το αντιμετωπίζουμε ες αεί. […] Αυτό που έχει σημασία είναι ότι, θέτοντας το ερώτημα, αναγνωρίζουμε το γεγονός ότι τα μαθηματικά έχουν ζήσει διπλή ζωή. […] […] Την επιτυχία των μαθηματικών στο να διάγουν διπλή […]

Από τον Θαλή τον Μιλήσιο στον Στίβεν Χόκινγκ

10 Σεπτεμβρίου, 2015

0

«Οι επιστήμες με απλά λόγια» «Για να γίνετε πραγματικοί κυνηγοί της αλήθειας, είναι απαραίτητο- τουλάχιστον για μία φορά στη ζωή σας- να αμφισβητήσετε τα πάντα!». Με το επίγραμμα αυτό του Καρτέσιου η ομάδα επιστημόνων με επικεφαλής τον ‘Ανταμ Χαρτ Ντέιβις, χημικό στα βρετανικά πανεπιστήμια της Οξφόρδης και της Υόρκης καθώς και της Αλμπέρτας στον Καναδά […]

Ντοστογιέφσκι και μη Ευκλείδειες Γεωμετρίες

8 Αυγούστου, 2015

1

Η Ευκλείδεια Γεωμετρία που μάθατε στο σχολείο ήταν πιθανώς μια μοντέρνα έκδοση του περίφημου βιβλίου «Στοιχεία» που έγραψε γύρω στο 300 π.Χ. ο Ευκλείδης. Λέγεται ότι αυτό το βιβλίο είναι το πιο πολυδιαβασμένο μετά τη βίβλο και θεωρείται ως το αρχέτυπο ενός αυστηρού συμπερασματικού συστήματος. Στο πρώτο από τα δεκατρία «κεφάλαια» των Στοιχείων διατυπώνoνται εκτός από […]

Ποιο είναι το νόημα της ζωής;

3 Ιουλίου, 2015

0

Επιστήμονες στην Google ανοίγουν… φιλοσοφική συζήτηση με ένα ρομπότ Τεχνητή νοημοσύνη που μαθαίνει από τους υπότιτλους ταινιών και την ηχογράφηση συνομιλιών από τμήματα τεχνικής υποστήριξης υπολογιστικών συστημάτων επιχείρησαν να αξιοποιήσουν δύο επιστήμονες που εργάζονται στην Google. Oriol Vinyal και Quoc Le δημοσιεύουν τις συνομιλίες τους με το Chatbot, ένα ρομπότ που εκτός από προβλήματα με […]

Μαθηματικά: Θεωρητική ή πρακτική επιστήμη, εντέλει;

22 Απριλίου, 2015

0

Γιώργος Ευαγγελόπουλος: «Θεωρητική ή πρακτική επιστήμη, εντέλει;» Η παραπάνω ομιλία δόθηκε στα πλαίσια ειδικής εκδήλωσης στην Βιβλιοθήκη του Ιδρύματος Ευγενίδου, με την ευκαιρία της έκδοσης του έργου των Μανόλη Μαραγκάκη και Μιχάλη Μεταξά, με τίτλο στην ελληνική «ΟΥΣΙΩΔΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ» και στην αγγλική «FUNDAMENTAL MATHEMATICS» – από τον εκδοτικό οίκο Dynamic-Ideas της Βοστώνης: https://www.dynamic-ideas.com

Ilya Prigogine: Είναι το μέλλον δεδομένο; (μέρος 2ο)

1 Αυγούστου, 2014

0

Σε προηγούμενη ανάρτηση παρουσιάστηκε η διάλεξη που έδωσε ο Ilya Prigogine το 2000, στα πλαίσια της βράβευσής του από τo Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (διαβάστε σχετικά  ΕΔΩ). Η διάλεξη αυτή ήταν μια εμπλουτισμένη εκδοχή της κανονικής διάλεξης του Prigogine, με τίτλο «Είναι το μέλλον δεδομένο;«, η οποία περιέχεται (μεταφρασμένη στα ελληνικά) στο βιβλίο που εκδόθηκε το 2003 από το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο με τον ίδιο […]

Στα μαθηματικά υπάρχει Θεός

30 Ιουνίου, 2014

0

Ευρωπαίοι μαθηματικοί απέδειξαν έπειτα από 40 χρόνια τη θεωρία περί της ύπαρξης του Θεού του Γκέντελ με τη βοήθεια ηλεκτρονικού υπολογιστή Βάρβογλης Χάρης – tovima.gr Υπάρχει Θεός; Το ερώτημα αυτό απασχολεί τους φιλοσόφους και τους θεολόγους εδώ και δεκάδες αιώνες. Ξαφνικά πριν από λίγους μήνες εμφανίστηκε η είδηση ότι δύο ευρωπαίοι μαθηματικοί, χρησιμοποιώντας έναν ηλεκτρονικό […]

Η αρχή της αβεβαιότητας και η ανάδυση της ζωής στο σύµπαν

10 Απριλίου, 2014

2

ΤΡΑΧΑΝΑΣ ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΜΑ ΤΗΣ ΟΠΕΡΑΣ Η επιστήμη στον πολιτισμό μας Τούτο το βιβλίο χτίζεται πάνω σε μια αλληγορία. Στο Φάντασμα της Όπερας ένας ιδιοφυής συνθέτης με παραμορφωμένο πρόσωπο διευθύνει τις παραστάσεις από τα σκοτεινά υπόγεια της Όπερας του Παρισιού. Οι θεατές απολαμβάνουν τις δημιουργίες του, το πρόσωπό του όμως αρνούνται να το αντικρίσουν. Η […]

Ποιος θέλει να ζει για πάντα;

9 Φεβρουαρίου, 2014

0

Το 1922 δημοσιεύθηκε το θεατρικό έργο του Τσέχου συγγραφέα Κάρελ Τσάπεκ (Karel Čapek)(1) με τίτλο «Υπόθεση Μακροπούλου» – αργότερα μεταφέρθηκε και στην όπερα με μουσική του Λέος Γιανάτσεκ (Leoš Janáček) – που αφηγείται την ιστορία μιας γυναίκας της Ελίνας Μακροπούλου, της οποίας ο πατέρας, προσωπικός γιατρός ενός αυτοκράτορα της Ευρώπης του 16ου αιώνα, εφηύρε το […]

Αrcade Fire: Reflektor

19 Ιανουαρίου, 2014

1

Πριν από μερικούς μήνες κυκλοφόρησε το νέο άλμπουμ των Αrcade Fire, με τίτλο Reflektor, που γνωρίζει μεγάλη επιτυχία. Οι Αrcade Fire συσχετίζουν το «Reflektor» (όχι reflector) μάλλον με τoν όρο «reflection age» που αναφέρει στο έργο του ο Δανός φιλοσόφος Kierkegaard (1813 – 1855) και προφανώς όχι με τα …  κάτοπτρα ή τους ανακλαστήρες, που υπακούουν στο νόμο της ανάκλασης. […]

Ανθρωπική αρχή και ανθρώπινος εγωκεντρισμός

4 Ιανουαρίου, 2014

2

Τρία είναι τα ισχυρότερα πλήγματα που δέχθηκε ο ανθρώπινος εγωκεντρισμός από την επιστήμη. Το πρώτο χτύπημα ήταν από τον Κοπέρνικο, ο οποίος τον 16ο αιώνα, υποστήριξε ότι ο άνθρωπος δεν βρίσκεται στο κέντρο του Σύμπαντος. Και δεν είναι το κέντρο του Σύμπαντος, διότι η Γη περιστρέφεται κι αυτή όπως και οι άλλοι πλανήτες γύρω από […]

Μπορούν τα μαθηματικά να περιγράψουν αξιόπιστα τον κόσμο μας ;

4 Σεπτεμβρίου, 2013

2

Μια αρκετά ενδιαφέρουσα συζήτηση για τη φύση και την αποτελεσματικότητα των μαθηματικών ανοίγει ο καθηγητής στο Τμήμα Ηλεκτρολόγων και Ηλεκτρονικών Μηχανικών στο Πανεπιστήμιο της Αδελαΐδας, Derek Abbott. To βασικό θέμα που τον απασχολεί συνοψίζεται στο ερώτημα : «Μπορούν τα μαθηματικά να περιγράψουν αποτελεσματικά τον κόσμο μας» ; Tα μαθηματικά έχουν δεχτεί το χαρακτηρισμό της γλώσσας […]

Ένα τούβλο είναι ουσιώδες αντικείμενο;

31 Ιουλίου, 2013

1

Ο Richard Feynman θέτει φιλοσοφικά ερωτήματα Στο Scientific American δημοσιεύθηκε πριν από λίγες ημέρες ένα ενδιαφέρον άρθρο με τίτλο «Feynman on Biology« της Christina Agapakis. Και δεν θα μπορούσε βέβαια να μην αναφέρεται στις εμπειρίες που περιγράφει o Feynman, από την σύντομη ενασχόλησή του με την Βιολογία, στο βιβλίο του «Σίγουρα θα αστειεύεστε κύριε Φάϊνμαν«.  Την […]

Oι εγκέφαλοι Boltzmann, το πολυσύμπαν και η θεωρία των χορδών

29 Μαΐου, 2013

5

Είναι γεγονός πως οι φυσικοί κατά καιρούς επεξεργάζονται περίεργες ιδέες, αλλά με την ιδέα των εγκεφάλων Boltzmann θα μπορούσε κάποιος να τους κατηγορήσει πως έχουν «ξεφύγει» τελείως. Όταν αναφερόμαστε σε «εγκέφαλο Boltzmann», εννοούμε έναν παρατηρητή που εμφανίζεται στο σύμπαν εξ αιτίας των τυχαίων διακυμάνσεων του χωρόχρονου. Αυτή η ιδέα της συνειδητής οντότητας που αναδύεται αυθόρμητα […]

H σύλληψη του καθηγητή Higgs και άλλες ειδήσεις

1 Απριλίου, 2013

3

1. Ο Peter Higgs συνελήφθη στην Αργεντινή Ο Peter Higgs συνελήφθη στο αεροδρόμιο του Μπουένος Άιρες καθώς επέστρεφε από ένα συμπόσιο προς τιμήν του στο Πανεπιστήμιο του Ροζάριο. Σύμφωνα με πληροφορίες, μετέφερε 1.25kg κοκαΐνης κρυμμένη σε βελούδινα μοντέλα στοιχειωδών σωματιδίων που ο Higgs μετετέφερε στις αποσκευές του. To συμβάν θυμίζει την περίπτωση ενός άλλου θεωρητικού […]

Η ύπαρξη του τίποτα

29 Μαρτίου, 2013

0

Η έννοια του τίποτα είναι τόσο παλιά όσο και η έννοια του μηδενός. Πώς μπορούμε να κατανοήσουμε την έννοια του τίποτα; Στο ερώτημα αυτό αναφέρεται το βίντεο που ακολουθεί.  Πρόκειται για μια συζήτηση σχετικά με την έννοια του τίποτα, που πραγματοποιήθηκε στο Αμερικανικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας στις 20 Μαρτίου 2013 (Isaac Asimov Memorial Debate), μεταξύ […]

Ένα σύμπαν από το τίποτε

6 Μαρτίου, 2013

1

Διαβάστε επίσης: «Η δημιουργία του σύμπαντος από το απόλυτο τίποτα« Όταν λέμε ότι το σύμπαν δημιουργήθηκε από «τίποτε» σε πρώτη φάση θα μπορούσαμε να θεωρούμε ως τίποτε τον κενό χώρο. (…) ο κενός χώρος είναι πολύπλοκος. Μοιάζει με σούπα δυνάμει σωματιδίων που κοχλάζουν, και τα οποία δημιουργούνται σε χρονικά διαστήματα τόσο σύντομα ώστε δεν μπορούμε […]

Leonard Susskind: H φυσική με δυο λόγια

9 Φεβρουαρίου, 2013

1

Η σύγχυση και ο αποπροσανατολισμός βασιλεύουν• η αιτία και το αποτέλεσμα καταργούνται• η βεβαιότητα εξανεμίζεται• όλοι οι παλαιοί κανόνες παύουν να ισχύουν. Αυτό συμβαίνει όταν καταρρέει το κυρίαρχο Παράδειγμα. Αλλά τότε αναδύονται νέα μοτίβα. Αρχικά δεν φαίνεται να έχουν νόημα• είναι ωστόσο, μοτίβα. Τι πρέπει να κάνουμε; Nα πάρουμε τα μοτίβα και να τα ποσοτικοποιήσουμε […]

Τα μαθηματικά και η μυστική αρμονία των φυσικών φαινομένων

7 Φεβρουαρίου, 2013

4

Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί την ομιλία του Δημήτρη Χριστοδούλου κατά την τελετή ανακήρυξής του ως επίτιμου διδάκτορος του Μαθηματικού Τμήματος του Πανεπιστημίου Αθηνών, στις 23 Ιουνίου 1996. Η ιστορία που σας καλώ να παρακολουθήσουμε αρχίζει με τον Πυθαγόρα και τη σχολή του• τη σχολή που βασική της αρχή ήταν «το παν αριθμός». Η διαπίστωση ότι […]

Μαθηματικά και Φυσική – μια ιδιαίτερη σχέση

21 Ιανουαρίου, 2013

1

Η βασίλισσα των επιστημών, οι ιχνηλάτες φυσικοί και ο Καστοριάδης Μια αναφορά του Πέτρου Δήτσα για το βιβλίο του Γιώργου Λ. Ευαγγελόπουλου, «Μαθηματικά και Φυσική, μια ιδιαίτερη σχέση«, Ευρασία, Αθήνα 2010 Δημοσιεύθηκε στο τεύχος Ιανουαρίου 2013 της «Αθηναϊκής Επιθεώρησης του Βιβλίου» (The Athens Review of Books) Η δυναμική σχέση Μαθηματικών και Φυσικής καταγράφεται εμφατικά στις […]

Θα αποκτήσουν ποτέ οι μηχανές συνείδηση του εαυτού τους;

4 Νοεμβρίου, 2012

2

Αν αυτό συμβεί θα είναι τελικά θετικό ή αρνητικό; Τα «εγώ» των μηχανών Γαλδαδάς Αλκης – tovima.gr Παρακολουθούμε τις προσπάθειες να χαρτογραφηθεί η επιφάνεια του πλανήτη Αρη, να καταγραφούν οι θερμοκρασίες στις διάφορες εποχές, να ακτινογραφηθεί το εσωτερικό, να καταλάβουμε αν έχει συχνά σεισμούς και αν τελικά μπορεί να υπάρξει ζωή εκεί επάνω. Το ταξίδι […]

Τι είναι η πραγματικότητα;

1 Νοεμβρίου, 2012

1

Ιωάννης Π. Ζώης – antifono.gr Α. Εισαγωγή Πρόσφατα ο γράφων είχε προσκληθεί για μια σειρά διαλέξεων στη NASA και την NOAA σχετικά με τις επιδράσεις (και μεθόδους προστασίας) των ηλιακών καταιγίδων στα επίγεια δίκτυα. Τυχαία συνέπεσε στη διάρκεια της φιλοξενίας στη NASA να οργανωθεί μια open week όπου η υπηρεσία άνοιγε τις πύλες της στον […]

Erwin Schrödinger: H γέννηση της επιστήμης

29 Σεπτεμβρίου, 2012

0

Πολλοί μαθητές ή φοιτητές θα έχουν βρει σε κάποιο από τα βιβλία τους ή αλλού, μια σύντομη αναφορά στη φιλοσοφία του Θαλή, του Αναξίμανδρου κλπ. Όταν διαβάζουν ότι ο ένας φιλόσοφος δίδασκε πως όλα είναι νερό, ο άλλος πως όλα είναι αέρας, ο τρίτος πως όλα είναι φωτιά, και όταν έρχονται σε επαφή με τόσο […]

Η αναζήτηση ζωής στους άλλους πλανήτες

13 Σεπτεμβρίου, 2012

0

φιλοσοφικά ερωτήματα Φιλοσοφία και Κοσμολογία- Επιστημονικό Συμπόσιο Δ΄Συνεδρία : Tο Κοσμολογικό Ζήτημα: Φιλοσοφικοί Προβληματισμοί Πέμπτη 8 Μαρτίου 2012 Ομιλητής: Παναγιώτης Γ. Νιάρχος, Καθηγητής-Διευθυντής του τομέα Αστροφυσικής Παν/μίου Αθηνών Θέμα: Η αναζήτηση ζωής στους άλλους πλανήτες: φιλοσοφικά ερωτήματα http://youtu.be/EB15Vt-yj7s – antifono.gr

H σχέση ανάμεσα στα Μαθηματικά και τη Φυσική

15 Ιουλίου, 2012

0

O Κορνήλιος Καστοριάδης για τους τέσσερις τύπους σχέσεων ανάμεσα στα Μαθηματικά και τη Φυσική Στη συνέχεια παραθέτουμε ένα μικρό, αλλά πολύ ενδιαφέρον, απόσπασμα από το βιβλίο του Γιώργου Λ. Ευαγγελόπουλου, “Μαθηματικά και Φυσική, μια ιδιαίτερη σχέση – Με αφορμή σκέψεις του Κορνήλιου Καστοριάδη”, εκδόσεις Ευρασία, 2010. Στο βιβλίο αυτό γίνεται αντιπαράθεση των απόψεων του Καστοριάδη (όπως διατυπώνονται […]

Η υπόθεση των μεγάλων αριθμών του Paul Dirac

19 Ιουνίου, 2012

0

Ο Paul (Adrien Maurice) Dirac (Πολ Ντιράκ, 1902 – 1984) υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους φυσικούς του εικοστού αιώνα. Η συμβολή του Dirac στα πρώτα στάδια της κβαντικής θεωρίας ήταν τεράστια. Η εξίσωση που φέρει το όνομά του περιγράφει τη συμπεριφορά σωματιδίων με ημιακέραιο σπιν, όπως τα ηλεκτρόνια, και προέβλεπε την ύπαρξη αντιύλης . Η εξίσωση αυτή […]

Η συνομιλία μεταξύ Einstein και Tagore

29 Απριλίου, 2012

1

Η συνομιλία δύο πλανητών Στις 14 Ιουλίου 1930 ο Άλμπερτ Αϊνστάιν υποδέχτηκε τον ινδό φιλόσοφο Rabindranath Tagore στο σπίτι του. Οι δύο άντρες ξεκίνησαν μια από τις πιο ενδιαφέρουσες συζητήσεις της ιστορίας, εξερευνώντας την αιώνια προστριβή μεταξύ επιστήμης και θρησκείας. Τη συζήτηση παρακολούθησε και κατέγραψε ο Ρώσος δημοσιογράφος Ντιμίτρι Μαριάνοφ (μετέπειτα σύζυγος της θετής κόρης […]

Μπορεί η επιστήμη να απαντά στο καθετί;

30 Νοεμβρίου, 2011

2

Μπορεί η επιστήμη, τελικά να απαντά σε κάθε ρώτημα; Μεταξύ εκείνων που δεν το πίστευαν ήταν ο γάλλος φιλόσοφος Auguste Comte. Περισσότερα από εκατό χρόνια πριν, έδωσε ένα παράδειγμα αναπάντητου ερωτήματος: «Από τι αποτελούνται τα άστρα;». Και σύντομα απεδείχθη ότι ο Compte έσφαλλε … Πριν από το τέλος κιόλας του 19ου αιώνα, οι αστρονόμοι είχαν […]

Δ. Νανόπουλος: Ο συμπαντικός χρόνος είναι ο αληθινός χρόνος

28 Οκτωβρίου, 2011

1

Ο Δημήτριος Νανόπουλος είναι μια περσόνα των καιρών μας, η οποία έχει επικοινωνιακό γκελ. Παρά το βαρύ φορτίο του ονόματός του και του μεγάλου σε όγκο και ποιότητα επιστημονικού του έργου, ο 63χρονος καθηγητής Σωματιδιακής Φυσικής ή Υψηλών Ενεργειών, έχει τον τρόπο να ρίχνει γέφυρες διαλόγου προς τον συνομιλητή του και να τον οδηγεί σε […]

Οι απαρχές της κοσμολογίας

29 Σεπτεμβρίου, 2011

0

H φιλοσοφική κοσμολογία των αρχαίων Ελλήνων δεν προέκυψε εκ του μηδενός. Οι πρώτοι κοσμολόγοι φιλόσοφοι που συνήθως μνημονεύονται ως Ίωνες ή Μιλήσιοι κοσμολόγοι επειδή έδρασαν στη Μίλητο της Ιωνίας – μπορούσαν να αντιδράσουν απέναντι σε λαϊκές αντιλήψεις που είχαν επικρατήσει στον αρχαιοελληνικό κόσμο για ένα μακρό χρονικό διάστημα ή μερικές φορές να στηριχθούν σ’ αυτές […]

Καντ και σύγχρονη φυσική (μέρος 2ο)

18 Σεπτεμβρίου, 2011

0

Το πρώτο μέρος βρίσκεται ΕΔΩ. (Πρόκειται για ένα απόσπασμα από το βιβλίο του Werner Heisenberg, «Φυσική και Φιλοσοφία«) ….Όταν παρατηρούμε την εκπομπή ενός σωματιδίου άλφα από τον πυρήνα του ραδίου, δεν ζητάμε αποκλειστικά ένα προηγούμενο φαινόμενο απ’ το οποίο πρέπει να ακολουθεί η εκπομπή σύμφωνα με ένα κανόνα. Λογικά θα ήταν πέρα για πέρα δυνατό να ψάξουμε […]

Καντ και σύγχρονη φυσική

15 Σεπτεμβρίου, 2011

1

……Το μέρος του έργου του Καντ που παρουσιάζει σπουδαιότητα για τη σύγχρονη φυσική, περιέχεται στην «Κριτική του καθαρού λόγου». Ο Καντ θέτει το ερώτημα, αν η γνώση μπορεί να βασίζεται μόνο στην εμπειρία ή αν μπορεί να προέρχεται κι από άλλες πηγές, και φθάνει στο συμπέρασμα, πως τουλάχιστο εν μέρει η γνώση μας προέρχεται «a […]

Φιλοσοφικός ρεαλισμός

29 Αυγούστου, 2011

0

κατ.γαλή της ΛΟΥΚΙΑΣ ΟΥΡΑΝΟΒΑΤΗ, ελευθεροτυπία 27-8-2011

Το τρένο της σοφίας

14 Αυγούστου, 2011

0

Η σοφία δεν έχει καμία αντιστοιχία με τις γνώσεις ενός ανθρώπου. Στην πραγματικότητα, σοφία είναι όλα εκείνα που μένουν από τις γνώσεις κάποιου, όταν ο ίδιος αποποιείται όλα αυτά που έχει μάθει. Ξεκινάμε από ένα σταθμό που ονομάζεται άγνοια. Είναι ο σταθμός, στον οποίο μένουν όλοι εκείνοι που ούτε καν γνωρίζουν ότι δεν γνωρίζουν και, […]

Ο Stephen Hawking απαντά στο ερώτημα «από πού ερχόμαστε;»

26 Ιουλίου, 2011

0

Γιατί είμαστε εδώ; Από ερχόμαστε; Σύμφωνα με τις δοξασίες ενός λαού της κεντρικής Αφρικής, πριν από μας υπήρχε μόνο σκοτάδι, νερό και ο μεγάλος θεός Bumba. Μια μέρα που ο Bumba είχε πόνο στο στομάχι έκανε εμετό και δημιουργήθηκε ο Ήλιος. Ο Ήλιος εξάτμισε μια ποσότητα νερού και εμφανίστηκε η γη. Όμως ο Bumba είχε […]

Η απάντηση στο έσχατο ερώτημα της Ζωής, του Σύμπαντος και των Πάντων

24 Ιουλίου, 2011

0

«Γιατί υπάρχει κάτι αντί για το τίποτα;  Γιατί υπάρχουμε εμείς; Γιατί αυτό το σύνολο νόμων και όχι κάποιο άλλο; Η απάντηση στο έσχατο ερώτημα της Ζωής, του Σύμπαντος και των Πάντων …. είναι ένα ξερό «42»;« …Καθ’ όλη την ιστορία της επιστήμης, ήρθαν στο φως μια σειρά ολοένα και πιο βελτιωμένων θεωριών, ή μοντέλων, από […]

«Σε κάποια στιγμή του χρόνου γεννήθηκε η συνείδηση της συνείδησης….

2 Ιουλίου, 2011

0

….και μέσα σε αυτή η νόηση των άχρονων ιδεών και χάρη σε αυτή την εξέλιξη γεννήθηκε η φιλοσοφία, η επιστήμη, οι καλές τέχνες, η κοινωνική ηθική και η δικαιοσύνη. Μπορεί αυτά τα άχρονα αγαθά να υπάρξουν μόνο για ένα διάστημα και ύστερα, χωρίς να αφήσουν ίχνος πίσω τους, να σβήσουν με τον ήλιο μας και […]

Τι συνέβη πριν από τη Μεγάλη Έκρηξη

13 Ιουνίου, 2011

7

“Non est mundus factus in tempore, sed cum tempore” – Άγιος Αυγουστίνος, Η πολιτεία του Θεού,11,6 Λοιπόν, τι συνέβη πράγματι πριν από τη Μεγάλη Έκρηξη; Τα περισσότερα παιδιά σχολικής ηλικίας κάνουν τους γύρω τους να σαστίζουν όταν θέτουν τέτοια ερωτήματα. Συνήθως αρχίζουν με απορίες σχετικά με το αν ο χώρος «είναι απέραντος», ή ποια είναι […]

Ο «αιώνιος γυρισμός» του Νίτσε και το «θεώρημα επανάληψης» …

5 Ιουνίου, 2011

5

… του Πουανκαρέ Γράφει ο Νίκος Καζαντζάκης στην «Αναφορά στον Γκρέκο», συνεπαρμένος από την φιλοσοφία του Γερμανού φιλοσόφου Φρήντριχ Νίτσε:  «….o χρόνος, συλλογίστηκες είναι απεριόριστος˙ η ύλη είναι περιορισμένη˙ αναγκαστικά λοιπόν θα ’ρθει πάλι στιγμή που όλοι ετούτοι οι συνδυασμοί της ύλης θα ξαναγεννηθούν οι ίδιοι, οι απαράλλαχτοι. Ύστερα από χιλιάδες αιώνες ένας άνθρωπος σαν […]

Ο Φάουστ στην Κοπεγχάγη

19 Μαΐου, 2011

0

1922: Ο φυσικός Νιλς Μπορ εγκαινιάζει το Ινστιτούτο του, στην Κοπεγχάγη, και προσκαλεί τους σημαντικότερους συναδέλφους του να ανταλλάξουν ιδέες για τη νεογέννητη θεωρία της κβαντικής μηχανικής. Η συνάθροιση καθιερώνεται ως ετήσια συνάντηση των πρωτεργατών αυτής της συγκλονιστικής επιστημονικής επανάστασης. 1932: Η Ευρώπη εμφορείται από πολιτική και κοινωνική αισιοδοξία· οι φυσικοί απολαμβάνουν ένα «Θαυμαστό Έτος» […]

Hawking: Υπαρχουμε εξαιτίας των κβαντικών διακυμάνσεων στα πρώτα στάδια του σύμπαντος

16 Μαΐου, 2011

0

Λονδίνο, Ηνωμένο Βασίλειο Ο εγκέφαλος είναι απλώς μια μηχανή που κάποια στιγμή σταματά να δουλεύει, και η ύπαρξη ενός παράδεισου είναι ένα παρηγορητικό παραμύθι για όσους φοβούνται το σκοτάδι, δηλώνει ο Βρετανός φυσικός Στίβεν Χόκινγκ, τον οποίο έχει σίγουρα απασχολήσει το θέμα του θανάτου. Ο Χόκινγκ, σήμερα 69 ετών, πάσχει από πλάγια μυατροφική σκλήρυνση, μια […]

Φύση και σκοπός των φυσικών πραγμάτων

1 Μαΐου, 2011

0

Πλάτων – Τίμαιος [27d-29d]  ΚΡΙΤΙΑΣ: Πρώτα απ’ όλα πρέπει, κατά τη γνώμη μου, να κάνουμε την εξής διάκριση: τι είναι αυτό που υπάρχει πάντα και δε γεννιέται ποτέ, και τι είναι εκείνο που γεννιέται συνεχώς αλλά δεν υπάρχει ποτέ; Το πρώτο μπορεί να γίνει αντιληπτό με τη σκέψη και τους λογικούς συλλογισμούς επειδή είναι αμετάβλητο. […]

Επανακτώντας τον «χαμένο» χρόνο

8 Ιανουαρίου, 2011

0

Αν ο χρόνος είναι απλώς «μια επίμονη ψευδαίσθηση», μια μαθηματική συντεταγμένη που αυξάνεται ή μειώνεται από το άπειρο παρελθόν στο άπειρο μέλλον (και αντιστρόφως!), τότε γιατί το ορατό μας Σύμπαν δεν είναι στατικό αλλά διαρκώς αλλάζει και εξελίσσεται; Πώς εξηγείται ότι ο χρόνος στην κοσμολογία, στη βιολογία και στην ανθρώπινη ιστορία φαίνεται να ρέει αποκλειστικά […]