Μια κάποια κλιματική ευαισθησία

Ο Svante Arrhenius γύρω στο 1910

Ο Σουηδός φυσικοχημικός Svante August Arrhenius ήταν ο πρώτος που υπολόγισε την σχέση της μέσης θερμοκρασίας του πλανήτη με την συγκέντρωση του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα, στην εργασία του με τίτλο ‘On the Influence of Carbonic Acid in the Air upon the Temperature of the Ground‘. Στα συμπεράσματα της εργασίας του (υπερ)εκτιμά ότι ο διπλασιασμός της συγκέντρωσης του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα θα προκαλέσει μια αύξηση στην μέση θερμοκρασία της γήινης επιφάνειας κατά 5 έως 6 oC. Επιπλέον, από τους πίνακες που παραθέτει φαίνεται μια λογαριθμική σχέση μεταξύ της αύξησης θερμοκρασίας συναρτήσει της συγκέντρωσης του διοξειδίου του άνθρακα.

Στη συνέχεια θα αναζητήσουμε μια εξίσωση που να συνδέει απευθείας την συγκέντρωση του διοξειδίου του άνθρακα με την μεταβολή της μέσης θερμοκρασίας στην επιφάνεια της Γης.

Το μέγεθος RF

Oι κλιματολόγοι αναφέρονται συνήθως σε μια εξίσωση που συνδέει την μεταβολή της θερμοκρασίας με το μέγεθος RF (radiative forcing). Ο εξαναγκασμός (θερμικής) ακτινοβολίας RF μετριέται σε W/m2 και εκφράζει την μεταβολή στο ενεργειακό ισοζύγιο του πλανήτη εξαιτίας της μεταβολής κάποιας παραμέτρου που επηρεάζει το κλίμα.

H ισορροπία της θερμικής ακτινοβολίας της Γης επιτυγχάνεται όταν στην κορυφή της ατμόσφαιρας η εισερχόμενη ηλιακή ακτινοβολία ισούται με την εξερχόμενη ακτινοβολία. Η εξερχόμενη ακτινοβολία, αν εξαιρέσουμε την ανακλώμενη ηλιακή στην κορυφή της ατμόσφαιρας (albedo), είναι η υπέρυθρη ακτινοβολία (μεγάλα μήκη κύματος), που εκπέμπει το σύστημα της (γήινης) επιφάνειας+ατμόσφαιρα.

Ας υποθέσουμε ότι ένας σταθερός θετικός εξαναγκασμός (θερμικής) ακτινοβολίας RF εφαρμόζεται συνεχώς στο σύστημα (γήινης) επιφάνειας-ατμόσφαιρας. Μετά από ένα αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα, η θερμοκρασία του συστήματος θα αυξηθεί έως ότου η αύξηση της ροής της εξερχόμενης ακτινοβολίας στην κορυφή της ατμόσφαιρας γίνει ίση με τον RF, αποκαθιστώντας τη θερμική ισορροπία στον πλανήτη. Eπομένως η μεταβολή της ροής της εξερχόμενης ακτινοβολίας στην κορυφή της ατμόσφαιρας ισούται με τον εξαναγκασμό (θερμικής) ακτινοβολίας RF. Αν το RF είναι αρκετά μικρό, τότε η μεταβολή της παγκόσμιας μέσης επιφανειακής θερμοκρασίας, ΔTS, αναμένεται επίσης να είναι σχετικά μικρή. Σ’ αυτή την περίπτωση ισχύει η σχέση: ΔΤs=RF/λ, όπου λ είναι μια κρίσιμη παράμετρος που εκφράζει την μέση μεταβολή της εξερχόμενης ακτινοβολίας στην κορυφή της ατμόσφαιρας που οφείλεται στην μεταβολή κατά μια μονάδα της μέσης επιφανειακής θερμοκρασίας ΤS. Η εξίσωση ΔΤs=RF/λ εκφράζει την κλιματική ευαισθησία (climate sensitivity), και βέβαια δεν έχει καμία σχέση με τα ανθρώπινα συναισθήματα όσον αφορά την κλιματική αλλαγή. Μας δίνει την μεταβολή της μέσης επιφανειακής θερμοκρασίας, εξαιτίας της μεταβολής ενός κλιματικού παράγοντα, όπως η μεταβολή της συγκέντρωσης των αερίων θερμοκηπίου.

άσκηση: Να αποδειχθεί η εξίσωση RF=λ∙ΔΤs χρησιμοποιώντας απλή φυσική. Υπενθυμίζεται ότι η ηλιακή σταθερά ΙΓ=1361 W/m2 είναι η ενέργεια της ηλιακής ακτινοβολίας που προσπίπτει ανά δευτερόλεπτο κάθετα σε μια επιφάνεια ενός τετραγωνικού μέτρου, που βρίσκεται στην µέση απόσταση Γης-Ήλιου), και ότι από αυτή την ακτινοβολία το 30% ανακλάται πίσω στο διάστημα (albedo=>α=0,3). Έτσι, κατά μέσο όρο σε ολόκληρη την υδρόγειο, η εισερχόμενη ηλιακή ακτινοβολία στην κορυφή της ατμόσφαιρας είναι ΙεισΓ (1–α)∙πR2/4πR2= ΙΓ(1–α)/4.
Όταν ο πλανήτης βρίσκεται σε θερμική ισορροπία με μια μέση επιφανειακή θερμοκρασία ΤS, τότε η εισερχόμενη ακτινοβολία στην κορυφή της ατμόσφαιρας θα ισούται με την εξερχόμενη υπέρυθρη ακτινοβολία που εκπέμπει το σύστημα γης-ατμόσφαιρας: Ιεισ=Ιεξ. Σύμφωναν με το νόμο Stefan-Boltzmann και το γεγονό ότι το σύστημα Γη-ατμόσφαιρα δεν είναι τέλειο μέλαν σώμα, θα ισχύει: ΙεξσΤS4, όπου ΤS η μέση θερμοκρασία της Γης και ε<1 o συντελεστής εκπομπής ακτινοβολίας (στο εύρος της υπέρυθρης) του συστήματος, όπου σ=5,6710-8 Wm-2K-4. Εφόσον Ιεισεξ, προκύπτει ότι:
εσΤS4Γ(1–α)/4 (1)
Αν η θερμοκρασία μεταβληθεί κατά ΔΤS, εξαιτίας π.χ. της αύξησης της συγκέντρωσης ενός αερίου θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα, τότε η μεταβολή της εκπεμπόμενης θερμικής ακτινοβολίας από την Γη μετά την αποκατάσταση της νέας θερμικής ισορροπίας θα ισούται με τον εξαναγκασμό (θερμικής) ακτινοβολίας, δηλαδή:
RF=ΔΙεξ=Iεξ,τελ–Iεξ,αρχσ(TS+ΔTS)4–εσΤS4=εσΤS4(1+ΔΤSS)4–εσΤS4 ή RFσΤS4ΔTSS, δεδομένου ότι (1+ΔΤSS)41+4ΔTSS. Xρησιμοποιώντας την εξ (1) παίρνουμε: RF=\lambda \Delta T_{S} \approx \frac{I_{\Gamma}(1-a)}{T_{S}} \Delta T_{S}, απ’ όπου για ΤS288K (ή 15oC) προκύπτει ότι ΔTS≈0,3RF (RF σε W/m2 και ΔΤS σε Κelvin).

Μια αξιόπιστη εκτίμηση της παραμέτρου λ αποτελεί ένα από τα δυσκολότερα επιστημονικά προβλήματα στην σημερινή εποχή. Για παράδειγμα οι τιμές του λ που υπολογίστηκαν ανεξάρτητα από τα δύο πρώιμα κλιματικά μοντέλα (GFDL και NASA/GISS) διέφεραν μεταξύ τους σημαντικά (κατά έναν παράγοντα περίπου δύο). Αλλά μια παρόμοια μεγάλη διαφορά εξακολουθεί να παραμένει μεταξύ των ευαισθησιών που υπολογίζουν και πιο πρόσφατα κλιματικά μοντέλα και γι αυτό επείγει η περαιτέρω βελτίωσή τους.

Διπλασιάζοντας την συγκέντρωση διοξειδίου του άνθρακα

Αν βρούμε μια σχέση που να συνδέει τον εξαναγκασμό (θερμικής) ακτινοβολίας RF που οφείλεται στην αύξηση της συγκέντρωσης του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα, τότε διαμέσου της ΔΤs=RF/λ, προκύπτει αμέσως η απευθείας σύνδεση της συγκέντρωσης CO2 με την μεταβολή της μέσης θερμοκρασίας της Γης. Αλλά αυτό είναι μάλλον δύσκολο να προκύψει αναλυτικά(;).

Όπως προαναφέρθηκε, ο Arrhenius ήταν ο πρώτος που υποψιάστηκε ότι μια λογαριθμική σχέση συνδέει τα μεγέθη ΔΤs και συγκέντρωση [CO2], επομένως και τα μεγέθη RF – [CO2]. Κι έτσι είναι, αφού οι πιο πρόσφατες εκτιμήσεις [Gunnar Myhre et al] μας δίνουν την σχέση: RFCO2=5,35∙ln(C/C0), όπου C η συγκέντρωση του CO2 και C0278ppm (η συγκέντρωση του CO2 στο ξεκίνημα της βιομηχανικής επανάστασης). Αντικαθιστώντας στην προσεγγιστική εξίσωση ΔTS0,3RFCO2 που προσδιορίσαμε παραπάνω, παίρνουμε μια εκτίμηση της μεταβολής της μέσης γήινης θερμοκρασίας συναρτήσει της συγκέντρωσης του διοξειδίου του άνθρακα:

ΔTS1,62∙ln(C/278)

Παρατηρούμε ότι αν η συγκέντρωση του διοξειδίου του άνθρακα διπλασιαστεί, τότε προκύπτει μια αύξηση κατά 1,2 Κ (ή οC) της μέσης θερμοκρασίας του πλανήτη. Το αποτέλεσμα αυτό είναι ένα κάτω όριο στην κλιματική ευαισθησία – σε σχέση με την συγκέντρωση του διοξειδίου του άνθρακα – που προσδιορίζουν τα περίπλοκα κλιματικά μοντέλα. Για παράδειγμα στο μοντέλο GFDL ο διπλασιασμός της συγκέντρωσης του CO2 έδινε μια αύξηση θερμοκρασία κατά 2 Κ, ενώ στο μοντέλο NASA/GISS, αύξηση κατά 4 Κ.



Κατηγορίες:ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΗ, ΧΩΡΙΣ ΦΥΣΙΚΗ ΔΕΝ ΚΑΤΑΝΟΕΙΣ ΤΗΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ

Ετικέτες: , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.

Αρέσει σε %d bloggers: