Νέες ανακαλύψεις από τη «Ροζέτα» για τη σύνθεση των κομητών

Posted on 23/01/2015

0


Μια σωρεία επιστημονικών ανακαλύψεων συνοδεύει την περιπετειώδη αποστολή τής διαστημοσυσκευής «Ροζέτα», του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA), στον κομήτη 67Ρ/Τσουριούμοφ-Γκερασιμένκο.

Οι επιστήμονες έδωσαν στη δημοσιότητα την πρώτη «φουρνιά» των ευρημάτων τους, μετά από την έως τώρα ανάλυση των επιστημονικών στοιχείων που συνέλλεξαν. Το βασικό συμπέρασμα: ή ειδικά ο κομήτης αυτός είναι πολύ παράξενος ή γενικότερα θα πρέπει να αναθεωρηθούν πολλές από τις έως τώρα θεωρίες για τους κομήτες.

Η «Ροζέτα», μετά το δεκαετές ταξίδι της για να φθάσει έως αυτόν, συνεχίζει να ακολουθεί κατά πόδας τον διαμέτρου τεσσάρων χιλιομέτρων κομήτη, πάνω στον οποίο εξακολουθεί να βρίσκεται το όχημα προσεδάφισης «Φίλαι» σε κατάσταση νάρκης. Οι κομήτες πιστεύεται ότι είναι παγωμένα απομεινάρια από τη γέννηση του ηλιακού μας συστήματος πριν από περίπου 4,6 δισεκατομμύρια χρόνια. Η «Ροζέτα» αναμένεται να ρίξει περισσότερο φως σε αυτή την πρώιμη φάση του ηλιακού μας συστήματος.

Οι έως τώρα ανακαλύψεις της «Ροζέτα» (οι αναλύσεις για τα στοιχεία που πρόλαβε να στείλει το «Φίλαι», θα δημοσιοποιηθούν αργότερα) δημοσιεύτηκαν σε επτά ξεχωριστές μελέτες, σε ειδικό τεύχος του περιοδικού «Science», σύμφωνα με το BBC, το πρακτορείο Ρόιτερς, το «New Scientist» και το Space.com. Οι πιο χαρακτηριστικές είναι συνοπτικά οι εξής:
Ο κακοτράχαλος κομήτης με σχήμα πάπιας είναι καλυμμένος με -απρόσμενα απλά- οργανικά μόρια, ενώ οι επιστήμονες περίμεναν να βρουν πιο πολύπλοκα μόρια. Στην επιφάνειά του ανιχνεύτηκε ελάχιστο νερό σε μορφή πάγου, αλλά μεγάλες ποσότητες υδρογονανθράκων (είναι η πρώτη φορά που γίνεται τέτοια ανακάλυψη σε κομήτη). Αυτό ανατρέπει την κυρίαρχη θεωρία ότι οι κομήτες αποτελούνται κυρίως από παγωμένο νερό, καθώς στην συγκεκριμένη περίπτωση ανιχνεύτηκε πολύ περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα, παρά υδρατμοί.

Ο κομήτης φαίνεται να αποτελείται από σχεδόν ισομεγέθεις «σβώλους», οι οποίοι πιθανώς αποτελούν τους αρχικούς δομικούς λίθους του ηλιακού μας συστήματος. Αν αυτό επιβεβαιωθεί, θα πρόκειται για σημαντική ανακάλυψη, κατά τους επιστήμονες. Η αρχική σκόνη και τα αέρια πιθανώς δημιούργησαν τα πρώτα «βότσαλα» και αυτά, με τη σειρά τους, τους μεγαλύτερους «σβώλους» διαμέτρου περίπου τριών μέτρων ο καθένας. Από τη συγκόλλησή τους, τελικά δημιουργήθηκε ο πυρήνας του κομήτη.
O πυρήνας αυτός είναι πολύ πιο «αφράτος» και πορώδης από ό,τι προβλεπόταν (κατά 70% έως 80% το εσωτερικό του πιστεύεται ότι είναι κενός χώρος). Υπάρχει μια περίπτωση να πρόκειται για δύο μικρότερους κομήτες που κάποια στιγμή συνενώθηκαν.

Οι ισχυρές ριπές του ανέμου, που φυσάνε με ταχύτητα 300 μέτρων το δευτερόλεπτο, φαίνεται να δημιουργούν αμμόλοφους σωματιδίων σκόνης πάνω στον κομήτη, πράγμα που άφησε άφωνους τους επιστήμονες.
Το βόρειο ημισφαίριο του κομήτη είναι πιο ζεστό από το νότιο, μια ένδειξη για εποχικές αλλαγές. Η επιφάνεια του κομήτη αντανακλά μόλις το 6% της ηλιακής ακτινοβολίας που δέχεται, γεγονός που τον καθιστά ένα από τα πιο μαύρα αντικείμενα στο ηλιακό μας σύστημα.
Ο κομήτης κάνει μια πλήρη περιστροφή κάθε 12,4 ώρες, η μάζα του φθάνει τα 10 δισεκατομμύρια τόνους, ο όγκος του τα 21,4 κυβικά χιλιόμετρα και η πυκνότητά του τα 470 κιλά ανά κυβικό μέτρο (όσο του βαμβακιού). Η βαρύτητά του είναι τόσο μικρή, που αν ένας άνθρωπος στεκόταν πάνω στον κομήτη, θα αναπηδούσε ψηλά στο διάστημα (όπως δυστυχώς έκανε και το «Φίλαι»).

Πολλές θεωρητικές ιδέες που είχαν οι επιστήμονες για τους κομήτες, θα πρέπει να αλλάξουν τώρα που για πρώτη φορά έχουν στοιχεία από πρώτο χέρι για έναν από αυτούς. «Συνηθίζαμε να θεωρούμε τους κομήτες «βρώμικες χιονόμπαλες», όμως θα ήταν καλύτερο να τους περιγράφαμε ως «παγωμένες σκονό-μπαλες»» δήλωσε ο Σάιμον Γκριν του Ανοικτού Πανεπιστημίου της Βρετανίας. Αυτό δεν αποκλείει όμως ότι άλλοι κομήτες είναι όντως «βρώμικες χιονόνμπαλες».
Η κοντινότερη προσέγγιση της «Ροζέτα» στον κομήτη θα γίνει στις 13 Αυγούστου, σε απόσταση περίπου 186 εκατομμυρίων χιλιομέτρων από τον Ήλιο. Έως τότε μπορεί να έχει «ξυπνήσει» και το «Φίλαι», αν δεχτούν περισσότερη ηλιακή ενέργεια οι συλλέκτες για τις εξαντλημένες μπαταρίες του.
kathimerini.gr – www.sciencemag.org

=============================

(νεώτερη ενημέρωση 26-1-2015)
Έρευνα για το αγνοούμενο Philae

Σε δίλημμα οι υπεύθυνοι της αποστολής Rosetta

Ντάρμσταντ, Γερμανία

Οι υπεύθυνοι της αποστολής Rosetta πασχίζουν να λάβουν μια απόφαση για το εάν θα στείλουν το σκάφος πιο κοντά στον κομήτη 67P προκειμένου να εντοπίσουν το αγνοούμενο ρομπότ Philae -μια αλλαγή της τελευταίας στιγμής που θα θυσίαζε κάποιες επιστημονικές παρατηρήσεις.

Το Philae απελευθερώθηκε από το Rosetta και προσεδαφίστηκε σε άγνωστη τοποθεσία του κομήτη στις 12 Νοεμβρίου. Το μόνο που γνωρίζει η ευρωπαϊκή διαστημική υπηρεσία ESA είναι ότι το ρομπότ πρέπει να βρίσκεται στη σκιά και δεν μπορεί να φορτίσει τη μπαταρία του με τους ηλιακούς συλλέκτες.

Οι υπεύθυνοι της αποστολής υπολογίζουν ότι το Philae πρέπει να βρίσκεται σε μια μακρόστενη περιοχή διαστάσεων 20 επί 200 μέτρα. Μέχρι τώρα, όμως, το ρομπότ δεν έχει εντοπιστεί σε εικόνες υψηλής ανάλυσης που τράβηξε το Rosetta από απόσταση 20 χιλιομέτρων.

Όπως αναφέρει ο δικτυακός τόπος του περιοδικού Nature, η ESA εξετάζει το ενδεχόμενο να πραγματοποιήσει έρευνα για το ρομπότ στις 14 Φεβρουαρίου, όταν το Rosetta θα πετάξει μόλις 6 χιλιόμετρα πάνω από τον 67P.

Το σχέδιο προβλέπει ότι το σκάφος θα πετάξει ανάμεσα στον κομήτη και τον Ήλιο και θα μπορέσει έτσι να φωτογραφήσει την επιφάνεια του 67P χωρίς σκιές, κάτι που θα μπορούσε να αποκαλύψει νέα στοιχεία για την επιφάνειά του.

Αν τελικά η ESA αποφασίσει να τροποποιήσει την αποστολή, το Rosetta θα πρέπει να περάσει πάνω από τη σκιασμένη περιοχή όπου πιστεύεται ότι κρύβεται το Philae.

Ο εντοπισμός του ρομπότ δεν είναι απλώς ζήτημα τιμής για την ESA. Θα επιτρέψει στους επιστήμονες να αξιοποιήσουν τα δεδομένα του πειράματος Consert, το οποίο έστειλε ραδιοκύματα να περάσουν μέσα από τον κομήτη και στη συνέχεια να φτάσουν στο Rosetta. Το πείραμα, το οποίο θα μπορούσε να αποκαλύψει λεπτομέρειες για το εσωτερικό του 67P, δεν μπορεί να δώσει λεπτομερή στοιχεία αν δεν είναι γνωστή η θέση του ρομπότ.

Επιπλέον, ο εντοπισμός του ρομπότ θα βοηθούσε τους επιστήμονες να εκτιμήσουν αν και πότε θα βρεθεί στη λιακάδα το Philae, ώστε να ξυπνήσει μόνο του από τη νάρκη.

Το κοντινό πέρασμα στις 14 Φεβρουαρίου είναι μοναδική ευκαιρία, δεδομένου ότι ο κομήτης πλησιάζει πλέον στον Ήλιο και θερμαίνεται, οπότε εκτοξεύει στο διάστημα όλο και περισσότερο αέριο.

Το Rosetta κινδυνεύει από αυτούς τους πίδακες και δεν θα ξαναπλησιάσει τον κομήτη σε μικρή απόσταση μέχρι το 2016, όταν ο 67P θα έχει αρχίσει να απομακρύνεται από τον Ήλιο.

Η απόφαση της ESA για το πέρασμα του Φεβρουαρίου αναμένεται στα τέλη της εβδομάδας.

===========================================
(νεώτερη ενημέρωση 14-4-2015)

To Rosetta ανατρέπει θεωρία για το σχηματισμό του Ηλιακού Συστήματος

Παρίσι
Μετρήσεις που συνέλεξε η αποστολή Rosetta δείχνουν ότι ο κομήτης 67P δεν έχει μαγνητικό πυρήνα, μια διαπίστωση που δείχνει να ανατρέπει μια βασική θεωρία για το σχηματισμό των πλανητών.

Η Γη και τα υπόλοιπα σώματα του Ηλιακού Συστήματος σχηματίστηκαν από τη σταδιακή συμπύκνωση των αερίων και της σκόνης που περιφέρονταν γύρω από τον νεογέννητο Ήλιο πριν από 4,6 δισ. χρόνια.

Η σκόνη αυτή πρέπει να περιείχε μαγνητικά σωματίδια σιδήρου, όπως αυτά που εντοπίζονται σήμερα μέσα σε μετεωρίτες. Ο μαγνητικός σίδηρος έκανε τους κόκκους σκόνης να έλκονται και να ενώνονται σε μεγαλύτερα σωματίδια.

Αυτό για το οποίο διαφωνούν οι πλανητολόγοι είναι το κατά πόσο αυτός ο μαγνητισμός συνέχιζε να παίζει ρόλο όταν τα δομικά υλικά των πλανητών μεγάλωσαν και έφτασαν σε μέγεθος τα μερικά μέτρα, και τελικά τα δεκάδες και εκατοντάδες μέτρα. Τα σώματα αυτά είχαν πλέον αρκετά ισχυρή βαρύτητα για να μπορούν να τραβήξουν πάνω τους άλλα σώματα. Ωστόσο, σύμφωνα με ορισμένα μαθηματικά μοντέλα, ακόμα και τα μεγάλα αυτά σώματα παρέμεναν μαγνητισμένα και επιτάχυναν τη διαδικασία συμπύκνωσης.

Αν οι μετρήσεις στον κομήτη 67P ισχύουν και για άλλα αντικείμενα του Ηλιακού Συστήματος, η θεωρία αυτή θα πρέπει να εγκαταλειφθεί, αναφέρουν ερευνητές του Rosetta στο Science.

«Εφόσον ο κομήτης 67P/Τσουριούμοφ-Γκερασιμένκο είναι αντιπροσωπευτικός όλων των πυρήνων κομητών, προτείνουμε την άποψη ότι οι μαγνητικές δυνάμεις είναι απίθανο να έπαιξαν ρόλο στη συσσωμάτωση πλανητικών δομικών λίθων με μέγεθος άνω του ενός μέτρου» δήλωσε ο Χανς-Ούλριχ Άουστερ, πρώτος συγγραφέας της δημοσίευσης.

Τις μαγνητικές μετρήσεις πραγματοποίησε το Philae, μια συσκευή σε μέγεθος πλυντηρίου που αποσυνδέθηκε από το μητρικό σκάφος του Rosetta και προσεδαφίστηκε στον κομήτη αφού πρώτα αναπήδησε τρεις φορές.

Το γεγονός ότι το ρομπότ ακούμπησε τον κομήτη σε τρία σημεία πριν καταλήξει στην τελική θέση αποδείχθηκε θετική εξέλιξη για τους ερευνητές του οργάνου Romap που ανιχνεύει τα μαγνητικά πεδία, αφού οι μετρήσεις ήταν περισσότερες από ό,τι είχαν προγραμματιστεί.

Βάσει της ανάλυση των δεδομένων, είπε ο Άουστερ, «καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι ο κομήτης 67P είναι ένα εντυπωσιακά μη μαγνητικό αντικείμενο».
Βαγγέλης Πρατικάκης news.in.gr – http://news.in.gr/science-technology/article/?aid=1231399906 – http://www.bbc.com/news/science-environment-32298516

Ετικέτα: ,