Βραβείο Νόμπελ Φυσικής 2012 … και Higgs

Posted on 08/10/2012

0


Ποιος δικαιούται το βραβείο Νόμπελ για την ανακάλυψη του μποζονίου Higgs 


Στις 4 Ιουλίου οι φυσικοί ανακοίνωσαν την παραγωγή και ανίχνευση του σωματιδίου Higgs στον Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων (LHC) στο CERN. Πρόκειται ίσως για το μεγαλύτερο επίτευγμα στη Φυσική τα τελευταία 50 και πλέον χρόνια.
Αύριο θα ανακοινωθεί το βραβείο Νόμπελ Φυσικής 2012. Παρότι είναι λίγο νωρίς, δεν αποκλείεται να δοθεί σε φυσικούς που εμπλέκονται είτε πειραματικά είτε θεωρητικά με το σωματίδιο Higgs.

Οι τελευταίες φήμες λένε πως ίσως η “κβαντική τηλεμεταφορά” να είναι ο νικητής των φετινών βραβείων Νόμπελ Φυσικής. Υποψήφιοι είναι οι επιστήμονες που περιέγραψαν τα πρωτόκολλα της κβαντικής τηλεμεταφοράς, Charles Bennett, Gilles Brassard και William Wootters.

Έτσι κι αλλιώς αν δεν δοθεί φέτος το Νόμπελ στην έρευνα σχετικά με το Higgs θα πρέπει να δοθεί του χρόνου. Το σίγουρο είναι σε μια τέτοια περίπτωση, η επιτροπή που αποφασίζει για τα βραβεία θα βρεθεί σε πολύ δύσκολη θέση.
Το βραβείο θα δοθεί στους θεωρητικούς φυσικούς; (έξι τουλάχιστον φυσικοί εμπλέκονται στη θεωρία της μάζας και το σωματίδιο Higgs) ή στους πειραματικούς φυσικούς των ομάδων ATLAS και CMS; (μιλάμε για χιλιάδες φυσικούς!)
Αν η επιτροπή αποφασίσει να βραβεύσει τους θεωρητικούς φυσικούς που διατύπωσαν τη θεωρία του μποζονίου Higgs – και αυτό είναι το πιθανότερο – θα πρέπει να επιλέξει μεταξύ των ονομάτων:
Philip Anderson (έχει βραβευθεί με Νομπελ το 1977 για την εργασία του σχετικά με τη δομή των υλικών)
Francois Englert
Gerald Guralnik 
Carl Hagen 
Peter Higgs 
Tom Kibble 
(συνεισφορά είχε και ο Robert Brout,  ο οποίος απεβίωσε το 2011)
Μπορεί το σωματίδιο Higgs να φέρει το όνομα του Peter Higgs, αυτό δεν σημαίνει ότι είναι ο μόνος που δικαιούται το σχετικό βραβείο Νόμπελ.
Άλλωστε ο ίδιος ο Peter Higgs υποστήριξε πως ο μηχανισμός Higgs πρέπει να μετονομαστεί σε μηχανισμό ΑΒΕGHHKt’H, από τα ονόματα όλων των επιστημόνων (Anderson, Brout, Englert, Guralnik, Hagen, Higgs, Kibble και ‘t Hooft) που είχαν συμμετάσχει στην ανακάλυψη (περιλαμβάνει και το όνομα του Gerard ‘t Hooft  ο οποίος έχει ήδη τιμηθεί με βραβείο Νόμπελ Φυσικής το 1999 διότι απέδειξε πως η θεωρία για την ηλεκτρασθενή αλληλεπίδραση είναι επανακανονικοποιήσιμη).

Aς δούμε πως περιγράφει αυτή την περίπλοκη κατάσταση ο Ian Sample στο βιβλίο του «Higgs, το σωματίδιο του Θεού»(εκδόσεις Τραυλός):
…. Δεν έχει ξεκαθαριστεί το πότε πέρασε στην Ιστορία το όνομα του Higgs. Ο Higgs πιστεύει ότι αυτό έγινε το 1972 στο συνέδριο του Fermilab. Σύμφωνα με τον ίδιο, έγινε μόνο αυτός πασίγνωστος εξαιτίας ενός τυχαίου γεγονότος. Το 1967, ο Higgs βρέθηκε να κουβεντιάζει για το έργο του με τον αμερικανοκορεάτη φυσικό Μπεν Λι, πίνοντας ένα ποτήρι κρασί και τρώγοντας ένας σάντουιτς στο χώρο υποδοχής ενός συνεδρίου στο Rochester της Νέας Υόρκης. Αποδείχθηκε ότι ο Λι ήταν υπεύθυνος για τα πρακτικά του συνεδρίου στο Fermilab το 1972, και κατά τη σύνταξή τους είχε την κουβέντα τους κατά νου. Όταν έγραφε το πρόγραμμα, χρησιμοποίησε το όνομα του Higgs για τη θεωρία και οτιδήποτε είχε σχέση μ’ αυτήν. Έκτοτε, το όνομα απλώς παρέμεινε. Ο Ντικ Χέιγκεν πιστεύει ότι η ονομασία «μποζόνιο Higgs» χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά στο λεγόμενο «Συνέδριο Ρότσεστερ» στο Μπέρκλεϊ το 1966, και έγραψε μια επιστολή προς τους διοργανωτές μετά το συνέδριο για να διαμαρτυρηθεί.
(….)
Η επιτροπή του βραβείου Νόμπελ θα βρεθεί μπροστά σε ένα μεγάλο δίλημμα αν αποφασίσει φέτος ή του χρόνου να ασχοληθεί με τη θεωρία της μάζας και το σωματίδιο Higgs. Προφανώς πρόκειται για ένα έργο που αξίζει το βραβείο Νόμπελ.
Το σωματίδιο που βρίσκεται στην καρδιά της θεωρίας της μάζας είναι γνωστό στους φυσικούς και τον κόσμο των Μ.Μ.Ε. ως μποζόνιο Higgs. Αυτό φαίνεται να διασφαλίζει τις αξιώσεις του Peter Higgs για οποιοδήποτε μελλοντικό βραβείο Νόμπελ.
Υπάρχουν, όμως, πέντε ακόμη φυσικοί που κατέληξαν στην ίδια θεωρία, δυο από τους οποίους δημοσίευσαν τα άρθρα τους πριν από τον Higgs. (…)

Ένας φυσικός μου μίλησε κάποτε για μια διάλεξη σχετικά με τη θεωρία της μάζας που παρακολούθησε στις Βρυξέλλες πριν από λίγα χρόνια. Ο ομιλητής, Λαλίτ Σεγκάλ, από το Ινστιτούτο Θεωρητικής Φυσικής του Άαχεν της Γερμανίας, άνοιξε τον υπολογιστή του έβαλε τις διαφάνειές του στη σειρά και άρχισε να μιλάει για τον μηχανισμό Higgs. Λίγο μετά την έναρξη της διάλεξης, παρατήρησε ότι ένας άντρας στην πρώτη σειρά έκανε έναν χαρακτηριστικό μορφασμό δυσαρέσκειας. Ο ομιλητής, μαντεύοντας το σφάλμα του, είπε: «Γνωρίζω βέβαια ότι αυτή η θεωρία περιγράφηκε από έναν αριθμό ερευνητών, αλλά όπως είθισται, αναφέρομαι σε αυτήν χρησιμοποιώντας το συντομότερο όνομα». Πριν προλάβει να συνεχίσει, ο άντρας στην πρώτη σειρά ύψωσε τη φωνή του. «Μα και το δικό μου όνομα έχει πέντε γράμματα!» Ήταν ο Robert Brout. (Ο Ρόμπερτ Μπρουτ γεννήθηκε στις 14 Ιουνίου 1928 στη Νέα Υόρκη και πέθανε στις 3 Μαΐου 2011 στις Βρυξέλλες)

Στον Μπρουτ και τον Φρανσουά Ενγκλέρ, τους ερευνητές από τις Βρυξέλλες, αποδίδονται συχνά τα εύσημα για το έργο τους στον μηχανισμό Higgs, ενώ και οι ίδιοι δεν κρατούν καμία μνησικακία απέναντι στον Peter Higgs. Η τρίτη ομάδα, των Τζέρι Γκουράλνικ, Ντικ Χέιγκεν και Τομ Κιμπλ, σπανίως αναγνωρίζεται, ακόμα και ανάμεσα στους φυσικούς που εργάζονται στον μηχανισμό Higgs.
Ο Γκουράλνικ και ο Χέιγκεν πιστεύουν μάλιστα ότι κάποιοι ευρωπαίοι φυσικοί συνωμοτούν εναντίον τους έτσι ώστε να διαγραφούν από την ιστορία. Ο Γκουράλνικ εξέφρασε τις υποψίες του σε ένα άρθρο που δημοσιεύθηκε το 2009:
Αρχικά φαινόταν να μην υπάρχει πρόβλημα και να αναγνωρίζουν το έργο μας σε ίση βάση με εκείνο των Ενγκλέρ, Μπρουτ και Higgs. Αυτό φαίνεται να άλλαξε κάπου στο 1999, όταν το έργο μας άρχισε να παραλείπεται από τις αναφορές σημαντικών ομιλιών και άρθρων, ακόμα και από συγγραφείς που προηγουμένως μας ανέφεραν.
Οι Ρόμπερτ Μπρουτ και Φρανσουά Ενγκλέρ, του Ελεύθερου Πανεπιστημίου των Βρυξελλών, ήταν οι πρώτοι που έκαναν δημοσιεύσεις σχετικά με το θέμα που σήμερα είναι γνωστό ως μηχανισμός Higgs. Ήταν απομονωμένοι από τη διεθνή κοινότητα της φυσικής των στοιχειωδών σωματιδίων καθώς και από τους νεοεισερχόμενους στο χώρο. Στη συνέχεια, ακολούθησε ο Higgs, ο οποίος ήταν ο πρώτος που τράβηξε την προσοχή στην ύπαρξη ενός νέου σωματιδίου, του μποζονίου Higgs, το οποίο πρέπει να υπάρχει αν η θεωρία είναι σωστή. Τρίτοι στη σειρά δημοσίευσης, με διαφορά λίγων εβδομάδων, ήταν οι Γκουράλνικ, Χέιγκεν και Κιμπλ.
Ο Higgs δεν νιώθει άνετα που μόνο το όνομά του έχει συνδεθεί με τη θεωρία. Όταν συζητάς μαζί του, το σωματίδιο αναφέρεται ως “βαθμωτό μποζόνιο” ή ως το “αποκαλούμενο μποζόνιο Higgs”. Σε ένα συνέδριο, ο Higgs παραδέχθηκε τη δυσάρεστη αυτή κατάσταση ξεκινώντας τη διάλεξή του ως εξής: “Αντίθετα με ό,τι συνηθίζεται σε αυτό το συνέδριο, θέλω πρώτα απ’ όλα να αρνηθώ ότι έχω προτεραιότητα σε ό,τι αφορά κάποιες από τις έννοιες με τις οποίες το όνομά μου συνήθως συνδέεται με τη βιβλιογραφία”. Στη συνέχεια ισχυρίστηκε ότι ο μηχανισμός Higgs πρέπει να μετονομαστεί σε μηχανισμό ΑΒΕGHHKt’H, από τα ονόματα όλων των επιστημόνων (Anderson, Brout, Englert, Guralnik, Hagen, Higgs, Kibble και ‘t Hooft) που το ανακάλυψαν εξ αρχής ή εκ νέου….

Ετικέτα: